Rạng sáng ngày 9/1, lực lượng Thủy quân lục chiến và Hải quân Mỹ đã tiến hành một chiến dịch ngăn chặn hàng hải quy mô lớn tại vùng biển Caribe, kiểm soát thành công tàu chở dầu Olina. Chiến dịch được triển khai trực tiếp từ tàu sân bay USS Gerald R. Ford, đánh dấu bước leo thang đáng chú ý trong nỗ lực của Washington nhằm siết chặt các tuyến vận chuyển năng lượng bị cáo buộc liên quan tới Venezuela và Nga.
Bộ Tư lệnh Miền Nam của Quân đội Mỹ (SOUTHCOM) xác nhận, lực lượng tham gia thuộc Lực lượng Đặc nhiệm Liên hợp Southern Spear, với đây là lần ngăn chặn thứ năm trong khuôn khổ chiến dịch cùng tên. Theo giới chức Mỹ, Southern Spear không chỉ là một chiến dịch quân sự đơn lẻ, mà là một nỗ lực liên ngành đang mở rộng, nhằm triệt phá các mạng lưới buôn lậu năng lượng bị cho là đang tài trợ cho các chính quyền chịu trừng phạt và gây bất ổn khu vực.
Chiến dịch đổ bộ chính xác cao từ tàu sân bay
Theo thông tin từ Bộ Quốc phòng Mỹ, tàu Olina đang vận chuyển một lượng lớn sản phẩm dầu mỏ, được cho là có nguồn gốc từ một cơ sở lọc dầu của Venezuela nằm trong diện trừng phạt, hoạt động thông qua các công ty bình phong có liên hệ với tội phạm xuyên quốc gia.
Chiến dịch kiểm soát tàu được tiến hành trước bình minh, với lực lượng đặc nhiệm đổ bộ bằng dây nhanh từ trực thăng Black Hawk, trong một đòn đánh phối hợp giữa giám sát trên không, theo dõi hàng hải, tình báo tín hiệu và chỉ thị mục tiêu theo thời gian thực.
Giới chức Mỹ cho biết không có sự chống trả nào từ phía tàu Olina, và toàn bộ hoạt động diễn ra nhanh chóng, không xảy ra thương vong hay sự cố. Con tàu hiện đã được đưa vào quyền kiểm soát của Mỹ để phục vụ điều tra và xử lý theo các cơ chế pháp lý liên quan.
Việc sử dụng tàu sân bay USS Gerald R. Ford làm bệ phóng cho chiến dịch cho thấy mức độ nghiêm túc của Washington. Đây không chỉ là một hoạt động thực thi pháp luật trên biển, mà còn mang thông điệp răn đe rõ ràng, khi Mỹ sẵn sàng huy động các nền tảng tác chiến chiến lược cho nhiệm vụ ngăn chặn buôn lậu năng lượng.
Mở rộng mục tiêu: Từ Venezuela sang Nga
Dù ban đầu tập trung vào các mạng lưới xuất khẩu dầu trái phép của Venezuela, giới chức Mỹ cho biết trọng tâm của Chiến dịch Southern Spear đã mở rộng, đặc biệt sau khi ghi nhận sự gia tăng các chuyến hàng năng lượng có liên hệ với Nga tại Tây Bán Cầu.
Theo các đánh giá tình báo, một phần nhiên liệu có nguồn gốc từ Nga đang được pha trộn với dầu của Venezuela hoặc các nước thứ ba, sau đó vận chuyển qua Caribe thông qua các công ty vỏ bọc, với hồ sơ sở hữu và vận đơn bị che giấu.
Các nhà phân tích quốc phòng Mỹ cảnh báo, khu vực Caribe đang nổi lên như một hành lang trung chuyển quan trọng của thị trường năng lượng chợ đen, trong bối cảnh Nga tìm cách né tránh các biện pháp kiểm soát giá dầu toàn cầu và dựa vào “đội tàu bóng tối” để duy trì xuất khẩu. Sự xuất hiện của các tàu treo cờ thuận tiện, sử dụng thiết bị phát tín hiệu giả và cấu trúc sở hữu phức tạp đã khiến công tác thực thi pháp luật trên biển trở nên khó khăn hơn.
Trước vụ Olina, Mỹ đã tiến hành bốn vụ kiểm soát tương tự trong năm 2024, nhằm vào các tàu Sanrelli, Elma Star, Navi Sun và Meridian Crown. Trong nhiều trường hợp, giới điều tra phát hiện dấu hiệu hàng hóa pha trộn nhằm che giấu nguồn gốc, cho thấy mức độ tinh vi ngày càng cao của các mạng lưới buôn lậu năng lượng.
Theo SOUTHCOM, mục tiêu của Southern Spear không chỉ dừng ở việc thực thi các lệnh trừng phạt, mà còn nhằm cắt đứt các dòng tài chính bị cho là nuôi dưỡng tham nhũng, tài trợ cho các nhóm vũ trang ủy nhiệm và làm gia tăng bất ổn kinh tế – an ninh tại Mỹ Latinh.
Giới chuyên gia nhận định, việc Mỹ liên tục triển khai các chiến dịch ngăn chặn trên biển cho thấy sự gắn kết ngày càng chặt chẽ giữa an ninh hàng hải và cạnh tranh địa – chính trị tại Tây Bán Cầu. Trong bối cảnh các vùng biển quốc tế tồn tại nhiều khoảng trống pháp lý, Washington đang tìm cách thiết lập một khuôn khổ tác chiến bền vững, kết hợp sức mạnh quân sự, tình báo và ngoại giao để kiểm soát các tuyến vận chuyển chiến lược.
Bằng việc nhắm tới cả các dòng năng lượng liên quan Venezuela và Nga, Mỹ đang gửi đi thông điệp rằng buôn lậu năng lượng không còn là vấn đề thương mại thuần túy, mà đã trở thành một thách thức an ninh trực tiếp trong bức tranh cạnh tranh quyền lực toàn cầu.
