Dựa trên dữ liệu công khai, cũng như lịch sử quân sự và thông tin địa lý, Iran sở hữu năng lực tác chiến ven biển đáng gờm, bao gồm thủy lôi, ngư lôi, tên lửa chống hạm, tàu không người lái tự sát và hệ thống phòng không trên đất liền.
Nếu Iran có thể tích hợp hiệu quả các khả năng này, họ có thể làm tê liệt hoặc ít nhất là ngăn chặn giao thông ở eo biển Hormuz trong thời gian lên đến một tháng hoặc hơn.
Eo biển Hormuz chỉ rộng khoảng 39 km ở điểm hẹp nhất và chỉ có hai luồng một chiều, mỗi luồng rộng khoảng 3 km, thực sự an toàn cho các tàu chở dầu lớn đi qua. Do vị trí chiến lược và đặc điểm địa lý của nó, khiến nó dễ bị tắc nghẽn, nếu bị tác động.
Sau khi Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz, khoảng 150 tàu chở dầu đã neo đậu ở vùng biển mở của Vịnh Ba Tư, cả hai phía của eo biển, chờ được đi qua. Tính đến giữa tháng 3/2026, các báo cáo cho thấy tình hình căng thẳng tại eo biển Hormuz khiến nhiều tàu hàng bị tấn công. Có thông tin về ít nhất 2-3 tàu bị Iran tấn công, bao gồm tàu Thái Lan, gây tắc nghẽn giao thông hàng hải.
Truyền thông nước ngoài dẫn lời Nick Charles, chuyên gia an ninh hàng hải tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), một tổ chức tư vấn của Anh, cho biết Iran đã phát triển một loạt năng lực đáng kể, bao gồm thủy lôi, tàu cao tốc, tàu ngầm, UAV tấn công và tên lửa chống hạm, nhằm mục đích phong tỏa eo biển Hormuz. Ông Nick Charles cho biết: "Nếu những vũ khí này được sử dụng trong một chiến dịch quy mô lớn, nó có thể gây ra thiệt hại rất nghiêm trọng".
Nỗ lực của Mỹ nhằm mở lại tuyến đường thủy này có thể nhanh chóng leo thang thành các cuộc tấn công trên không và trên biển quy mô lớn kéo dài. Còn trong tình huống, hành động của Iran không thực sự phong tỏa được eo biển Hormuz, chúng vẫn có thể gây ra thiệt hại kinh tế và quân sự đáng kể cho Mỹ và nền kinh tế thế giới.
Tờ Guardian đưa tin rằng cách dễ nhất để Iran phong tỏa eo biển Hormuz là rải thủy lôi dọc theo hai tuyến đường vận chuyển rộng 3 km, những quả thủy lôi này sẽ phát nổ khi tàu thuyền đi qua vướng phải. Iran hiện sở hữu hàng nghìn quả thủy lôi, bao gồm cả các loại thủy lôi neo truyền thống và thủy lôi hiện đại được đẩy bằng tên lửa, gây ra mối đe dọa đáng kể cho các tàu thuyền đi qua.
Ngay từ thời Chiến tranh Iran-Iraq, Iran đã làm hư hại một tàu chở dầu lớn được Hải quân Mỹ hộ tống bằng các loại thủy lôi cũ. Trong Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, tàu USS Tripoli và USS Princeton cũng bị hư hại do thủy lôi của Iraq, cho thấy mối đe dọa mà thủy lôi gây ra cho các lực lượng hải quân hiện đại.
Tờ Guardian cho rằng, dưới sự giám sát chặt chẽ của Hải quân Mỹ, Iran có thể cần đến tàu ngầm và xuồng cao tốc nhỏ để bí mật rải thủy lôi nhằm phong tỏa eo biển Hormuz. Mặc dù "Iran có thể sử dụng hỏa lực chống hạm từ bờ biển, xuồng cao tốc nhỏ và máy bay không người lái để hỗ trợ hoạt động rải thủy lôi, nhưng nước này vẫn có thể dễ bị tấn công từ phía Mỹ", Guardian nhận định.
Câu hỏi đặt ra là nếu Iran phong tỏa eo biển Hormuz bằng thủy lôi, liệu Mỹ có đủ sức “khơi thông” tuyến đường biển huyết mạch này hay không? Mặc dù việc sử dụng thiết bị rà phá thủy lôi bằng phương tiện không người lái, đã giảm đáng kể rủi ro của hoạt động rà phá thủy lôi hiện đại, nhưng các bước chính về cơ bản vẫn không thay đổi:
Đầu tiên, lực lượng rà phá phải sử dụng sonar hiệu suất cao để tìm kiếm các mục tiêu khả nghi, sau đó sử dụng các công cụ rà phá thủy lôi chuyên dụng để tiếp cận, định vị, xác nhận và cuối cùng là kích nổ chúng.
Điều này có nghĩa là các tàu rà phá thủy lôi, thiếu hỏa lực phòng thủ cần thiết và hoạt động chậm, phải tiếp cận và đi vào eo biển Hormuz để hoạt động, do đó khiến chúng bị phơi nhiễm trước hỏa lực chống hạm từ bờ biển Iran, bao gồm cả UAV tấn công và tên lửa chống hạm.
Về lý thuyết, quân đội Mỹ triển khai ở Trung Đông sở hữu một số khả năng rà phá và tìm kiếm thủy lôi, nhưng những khả năng này đã giảm đáng kể so với thời kỳ Chiến tranh vùng Vịnh.
Trang War Zone trước đây đã đưa tin rằng, trong khi Mỹ liên tục đe dọa hành động quân sự chống lại Iran, Hải quân Mỹ đã bắt đầu loại biên bốn tàu rà phá thủy lôi chuyên dụng lớp Avenger, được triển khai ở Bahrain từ tháng 9/2025, và chuyển chúng trở lại Mỹ bằng tàu vận tải hạng nặng vào tháng 1 năm nay.
Theo trang web của Viện Hải quân Mỹ, các nhiệm vụ rà phá thủy lôi Hải quân Mỹ ở Trung Đông, hiện chủ yếu được thực hiện bởi ba tàu chiến ven biển trong khu vực, trong đó chỉ có tàu USS Canberra được trang bị mô-đun rà phá thủy lôi hoàn chỉnh.
Tuy nhiên, các hoạt động rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz đòi hỏi phải ở gần bờ biển Iran. Do lượng giãn nước của những tàu quét mìn này chỉ 3.000 tấn, nên sau khi được trang bị mô-đun rà phá thủy lôi, sẽ thiếu không gian và trọng lượng cần thiết để lắp đặt các hệ thống phòng không và vũ khí chống tên lửa hiệu quả.
Điều này khiến chúng gần như không có khả năng tự vệ trước các cuộc tấn công từ trên không và thiếu khả năng phòng thủ trong các hoạt động rà phá thủy lôi. Như vậy có thể nhận thấy, trong trường hợp Hải quân Iran “tự sát” để rải thủy lôi ở eo biển Hormuz, sẽ gần như sẽ đóng kín eo biển chiến lược này.
