Minh bạch hóa thực phẩm học đường: Không thể để "trường hợp đặc biệt" thành "lệ" [Kỳ 3]

Bài toán trách nhiệm của các bên trong việc đảm bảo sức khỏe cho hàng vạn học sinh Thủ đô cần được giải bằng sự giám sát chặt chẽ từ cộng đồng và pháp luật.

Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, sự hiện diện của Công ty Cổ phần Dịch vụ Suất ăn công nghiệp Hà Nội không chỉ gói gọn tại Hà Nội (93 gói thầu) mà còn lan rộng sang Bắc Ninh (21 gói), Hưng Yên (20 gói) và Ninh Bình (10 gói).

Trong bối cảnh hành chính năm 2026, khi cấp huyện không còn tồn tại, vai trò giám sát của UBND cấp xã (nơi quản lý trực tiếp các trường tiểu học) và các cơ quan chuyên môn cấp tỉnh trở nên vô cùng quan trọng. Việc lựa chọn nhà thầu theo hình thức đặc biệt theo Điều 84 và 85 Nghị định 214/2025/NĐ-CP đòi hỏi hồ sơ phương án lựa chọn nhà thầu phải cực kỳ chặt chẽ.

Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết: "Tại Điều 85 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định quy trình thực hiện phương án lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt phải đảm bảo 'hiệu quả kinh tế'. Tuy nhiên, khi giá trúng thầu trung bình đạt 100% so với giá dự toán, các chủ đầu tư cần phải giải trình rõ: Hiệu quả kinh tế ở đâu? Việc thương thảo giá tại Điểm đ Khoản 2 Điều 85 đã được thực hiện như thế nào hay chỉ là ký duyệt trên các con số đã định sẵn?"

Về trách nhiệm ATTP, Luật sư Nguyễn Văn Lập nhấn mạnh: "Người đứng đầu cơ sở giáo dục phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về sức khỏe của học sinh khi xảy ra sự cố thực phẩm. Căn cứ Thông báo số 427/TB-VP của UBND TP Hà Nội, các trường phải tăng cường kiểm soát thực phẩm trong và xung quanh cổng trường. Nếu nhà thầu trúng thầu bằng hình thức đặc biệt mà chất lượng thực phẩm không đảm bảo, đó không chỉ là vi phạm hợp đồng mà còn là dấu hiệu thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng."

Để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm soát chất lượng, theo chuyên gia Phạm Tất Thắng, các bên cần thực hiện nghiêm túc các bước sau:

1. Kiểm tra nguồn gốc (Truy xuất nguồn gốc): Nhà thầu phải cung cấp hóa đơn, chứng từ chứng minh thực phẩm mua từ các cơ sở đủ điều kiện ATTP hoặc có chứng nhận VietGAP/GlobalGAP.

2. Giám sát quy trình: Nhà trường phải có sổ nhật ký nhập kho thực phẩm hàng ngày, ghi rõ khối lượng, tình trạng cảm quan và tên người giao nhận.

3. Lưu mẫu thức ăn: Bắt buộc lưu mẫu thức ăn trong vòng 24 giờ theo quy định của Bộ Y tế để phục vụ công tác xét nghiệm khi cần thiết.

Công ty Cổ phần Dịch vụ Suất ăn công nghiệp Hà Nội với tỷ lệ trúng 149/149 gói thầu là một hiện tượng cần sự lưu tâm từ các cơ quan chức năng. Liệu quy trình lựa chọn nhà thầu có thực sự vì mục tiêu chất lượng bữa ăn cho các em học sinh?

Đã đến lúc các cơ quan quản lý cần rà soát lại việc áp dụng Điểm n Điều 84, 85 Nghị định 214/2025/NĐ-CP tại các cơ sở giáo dục công lập, đảm bảo rằng "lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt" chỉ được dùng cho những hoàn cảnh thực sự đặc biệt, thay vì trở thành công cụ để hợp thức hóa việc trúng thầu sát giá và thiếu cạnh tranh.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin./.

TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH VÀ MINH BẠCH THÔNG TIN

Căn cứ Luật Đấu thầu 2023Thông tư số 79/2025/TT-BTC, việc công khai và chịu trách nhiệm trong đấu thầu được quy định như sau:

1. Trách nhiệm của người đứng đầu (Chủ đầu tư): Hiệu trưởng các trường học (với vai trò Chủ đầu tư) chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu và kết quả lựa chọn nhà thầu.

2. Minh bạch thông tin: Theo Thông tư 79/2025/TT-BTC, mọi thông tin về Thông báo mời thầu (TBMT), Kết quả lựa chọn nhà thầu (KQLCNT) phải được đăng tải trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

3. Bối cảnh hành chính mới: Từ 01/07/2025, Việt Nam thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp (Cấp Xã và Cấp Tỉnh). Việc quản lý các gói thầu tại cơ sở (trường học trực thuộc UBND Xã/Phường) đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ hơn từ chính quyền cấp Tỉnh để tránh tình trạng "sân sau" trong đấu thầu suất ăn học đường.

Chân dung Công ty Suất ăn công nghiệp Hà Nội "độc tôn" tại hàng loạt trường học TP Hà Nội [Kỳ 1]

Dữ liệu đấu thầu cho thấy Công ty Cổ phần Dịch vụ Suất ăn công nghiệp Hà Nội chưa từng trượt bất kỳ gói thầu nào, đặt ra yêu cầu minh bạch trong việc lựa chọn nhà thầu.

Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri Thức và Cuộc Sống, Công ty Cổ phần Dịch vụ Suất ăn công nghiệp Hà Nội (MST: 0110289514), có trụ sở chính tại TP Hà Nội. Doanh nghiệp này do ông Vũ Huy Hà giữ chức vụ Giám đốc và là người đại diện pháp luật. Dù đăng ký đa ngành nghề, từ chế biến thủy sản đến xây dựng, nhưng "mỏ vàng" thực sự của doanh nghiệp lại nằm ở mảng cung cấp suất ăn bán trú trường học.

Tính đến tháng 4/2026, doanh nghiệp này đã tham gia tổng cộng 149 gói thầu và ghi nhận kết quả trúng thầu cả 149 gói, không trượt bất kỳ lần nào. Tổng giá trị trúng thầu tích lũy đạt con số ấn tượng: 506.387.555.000 đồng. Điều đặc biệt, 100% các gói thầu này được thực hiện với vai trò độc lập, cho thấy sự tự tin tuyệt đối của nhà thầu trên "sân chơi" cung cấp thực phẩm học đường.

Khi "lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt" tại các gói thầu suất ăn chưa mang lại sự tiết kiệm [Kỳ 2]

Phân tích từ PV Báo Tri Thức và Cuộc Sống cho thấy hàng loạt gói thầu suất ăn tại TP Hà Nội có tỷ lệ tiết kiệm bằng 0 đồng, đặt ra nghi vấn về hiệu quả sử dụng ngân sách hỗ trợ bán trú.

Tiếp tục vệt bài về Công ty Cổ phần Dịch vụ Suất ăn công nghiệp Hà Nội, PV Báo Tri Thức và Cuộc Sống ghi nhận những nghịch lý về hiệu quả kinh tế trong đấu thầu. Theo kết quả phân tích từ thông tin các gói thầu công khai trên mạng đấu thầu quốc gia, tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán của nhà thầu này là 100%. Đây là con số "biết nói", cho thấy giá trúng thầu thường xuyên bằng giá dự toán ban đầu.

Tại hàng loạt trường học, tỷ lệ tiết kiệm ngân sách gần như bằng 0 đồng. Điển hình: