Mai Hữu Tín: Tỉnh dậy sau khi giẫm phải mảnh bom, câu đầu tiên mẹ tôi hỏi là sao các con không đi học

Người mẹ tỉnh dậy sau lần giẫm phải mảnh bom, câu đầu tiên hỏi là vì sao các con không đi học. Người thầy võ trong buổi học đầu tiên không dạy một đòn thế nào, mà dạy vì sao phải học võ đạo trước võ thuật. Từ hai người thầy ấy, doanh nhân Mai Hữu Tín, Chủ tịch Liên đoàn Vovinam thế giới, hiểu chữ "tôn sư" theo cách của riêng mình: giữ lễ là để được học, chứ không phải thầy nói gì cũng nghe theo.

Người mẹ tỉnh dậy sau lần giẫm phải mảnh bom, câu đầu tiên hỏi là vì sao các con không đi học. Người thầy võ trong buổi học đầu tiên không dạy một đòn thế nào, mà dạy vì sao phải học võ đạo trước võ thuật. Từ hai người thầy ấy, doanh nhân Mai Hữu Tín, Chủ tịch Liên đoàn Vovinam thế giới, hiểu chữ "tôn sư" theo cách của riêng mình: giữ lễ là để được học, chứ không phải thầy nói gì cũng nghe theo.

 - Ảnh 1.
 - Ảnh 2.

Là mẹ tôi.

Mẹ tôi là người rất hiền lành và bao dung. Hồi còn nhỏ, rồi lớn lên đi học, anh em tôi có lỗi gì mẹ cũng tha thứ hết. Chỉ có một việc duy nhất mẹ không bao giờ tha thứ, đó là bỏ học, trốn học. Với mẹ, đó là giới hạn không được vượt qua.

Những năm khó khăn nhất của gia đình, mẹ từ một thiếu phụ khá giả bỗng nhiên trắng tay, một mình nuôi bốn đứa con còn rất bé. Mẹ không nệ hà việc gì, luôn là người ăn cuối cùng, đi ngủ cuối cùng và thức dậy đầu tiên. Nhưng khổ cực cỡ nào, mẹ cũng nuôi các con đi học rất tận tình, và không bao giờ cho phép anh em tôi nghỉ học ở nhà phụ giúp mẹ.

Có lần mẹ đi gánh nước, giẫm phải mảnh bom, mất nhiều máu và bất tỉnh. Anh em tôi tìm được mẹ, khóc hết nước mắt vì sợ mẹ chết thật. Vậy mà câu đầu tiên mẹ nói khi tỉnh dậy là: tại sao các con không đi học?

Cha cho anh em tôi một phần gen thông minh. Nhưng hầu như mọi nết tốt khác mà chúng tôi may mắn có được, từ lời ăn tiếng nói, cách ứng xử, đến ý chí phấn đấu, đều đến từ mẹ.

 - Ảnh 3.

Đúng vậy. Mẹ tôi cũng là võ sinh võ cổ truyền, vì thế mẹ cũng là người ảnh hưởng đến tôi trên hành trình tập võ. Tôi học võ cổ truyền từ năm 6 tuổi. Phải đến năm 15 tuổi, lên lớp 10, tôi mới lần đầu tiên học Vovinam.

 - Ảnh 4.
 - Ảnh 5.

Thầy dạy Vovinam đầu tiên của tôi là thầy Đoàn Văn Viễn ở Bình Dương. Buổi đầu tiên tôi đến học, tôi vẫn nhớ, lớp học có 5 người. Thầy không vội dạy chúng tôi võ thuật hay đòn thế gì cả. Thầy kể Vovinam ra đời như thế nào, và tại sao phải học võ đạo trước.

 - Ảnh 6.

Trong võ đạo, chữ mọi người nghe nhiều nhất vẫn là tôn sư trọng đạo. Nhưng hôm đó tôi còn được nghe về cách mạng tâm thân: làm sao để rèn được cả thân và tâm của mình. Đi học võ mà chỉ biết về cái thân thì chưa đủ, cái tâm còn phải sáng hơn lên, kiện toàn hơn mỗi ngày, để mình thành một con người toàn diện. Điều đó để lại ấn tượng vô cùng sâu sắc, giúp tôi hiểu thêm về văn hóa Việt Nam.

Rồi thầy kể cách các thầy đi trước chọn học trò. Học trò học xong, đến lúc đủ sức ra mở lớp, thầy sẽ chỉ định đi về một phương nào đó, tự kiếm sống, tự lập lớp, tự nuôi bản thân mình để đào tạo lại học trò. Cách làm hoàn toàn mang tính phụng sự tuyệt đối.

 - Ảnh 7.

Đúng rồi, ý nghĩa nó như vậy. Tự nhiên mình thấy mình được dấn thân vào một thế giới, được trở thành người tốt, có khả năng đóng góp cho xã hội, cho cộng đồng. Với một cậu học trò 15 tuổi, đó là một quan điểm hết sức mới mẻ và đầy sức hấp dẫn. Đó là cái mốc đầu tiên.

 - Ảnh 8.

Sau đó, tôi nhìn thấy sự cống hiến của những người đi trước. Họ rất gian khó mới đưa được Vovinam ra khỏi lãnh thổ Việt Nam, sang châu Âu đầu tiên, rồi tới những vùng rất xa xôi như châu Phi. Họ ra đi với tinh thần phụng sự môn phái và phụng sự đất nước, không nghĩ gì cho cá nhân. Cái tinh thần cống hiến ấy tôi rất thấm. Từ đó tôi đặt ra cho chính mình một yêu cầu là phải biết sống như vậy: biết phấn đấu vì điều lớn hơn bản thân mình, hơn gia đình mình, hơn những người xung quanh mình.

Tôi gắn bó đến bây giờ còn vì tôi nhìn thấy một giá trị khác. Mình tưởng truyền bá võ thuật chỉ là dạy người thôi. Nhưng không, đó là một phần rất đẹp của văn hóa Việt Nam. Khi đi mở lớp, dạy Vovinam, mình biết là mình đang truyền bá văn hóa Việt Nam. Bất kỳ nơi nào mình tới, mình làm cho người ta yêu mến đất nước mình, yêu mến văn hóa và cả ngôn ngữ của mình. Những điều đó rất quý.

 - Ảnh 9.
 - Ảnh 10.

Tháng 11/2024, các võ sinh Vovinam ở Nigeria sang Bờ Biển Ngà để dự Giải vô địch Vovinam châu Phi lần thứ 5. Quãng đường hơn 1.000 cây số, điều kiện rất khó khăn, có cả xung đột vũ trang, nên các em phải đi bằng xe buýt.

Mới đi được chừng một phần tư quãng đường thì đoàn gặp cướp có vũ trang. Các em bị lấy sạch tài sản, có người mất cả hộ chiếu, đành phải dừng lại. Chỉ còn 5 vận động viên giữ được hộ chiếu. Các em tiếp tục hành trình, xin đi nhờ xe để đến được Bờ Biển Ngà kịp giờ khai mạc.

Tôi hỏi các em: các con vất vả như vậy, các con có cần gì không? Trong đầu tôi nghĩ sẽ tìm cách hỗ trợ các em một ít tiền.

Nhưng câu trả lời làm tôi rất bất ngờ. Các em không xin gì cả, chỉ mong được lên Hoàng đai để có thể sang Việt Nam.

 - Ảnh 11.

Hoàng đai là đai vàng, tương đương với đai đen quốc tế. Mang cấp đai đó thì trở thành huấn luyện viên, tức là đã chứng minh mình là người trưởng thành, người có thể làm thầy được. Các em mong lên tới cấp đai đó, rồi được thăm Việt Nam một chuyến để biết đất nước này, xem mình có thể gắn bó với Việt Nam bằng cách làm kinh tế, làm du lịch hay những chuyện khác.

Tôi rất xúc động. Lúc đó tôi thấy hành trình mà tôi và những người đi trước đã mang Vovinam ra thế giới là một hành trình đúng đắn và xứng đáng. Nó mang tinh thần Việt Nam ra thế giới, làm cho bạn bè thế giới có cảm tình với người Việt. Mình có thể chuyển giá trị văn hóa của mình thành giá trị kinh tế. Quyền lực mềm là từ những chỗ như vậy.

Năm nay chúng tôi có 2 giải vô địch châu lục diễn ra gần như cùng lúc. Sáng 26/11 tôi sẽ sang PhnomPenh để chiều đó dự Lễ Khai mạc Giải Vô địch Vovinam Châu Á. Xong việc tôi sẽ ra sân bay để bay tiếp sang Singapore, Dubai và Dakar (Senegal) để dự Lễ Khai mạc Giải Vô địch Vovinam Châu Phi chiều 28/11. Tôi đang rất mong được gặp lại các môn sinh Nigeria đó.

 - Ảnh 12.
 - Ảnh 13.
 - Ảnh 14.

Tôi nghĩ đó là một cách hiểu lệch. Tôn sư trọng đạo theo nghĩa của Vovinam ngày hôm nay là luôn giữ lễ: biết trọng, biết quý, biết kính người đi trước. Nhưng không có nghĩa là mình mù quáng, người ta nói gì mình cũng đi theo mà không phản biện.

Thực tế Vovinam lại khuyến khích phản biện, trao đổi với nhau. Khi đã trao đổi hết lòng rồi thì quyết định cuối cùng nghiêng về bên nào không còn quan trọng nữa, mọi người sẽ đồng lòng đi theo hướng đó. Luôn có không gian cho phản biện trong bất kỳ chuyện gì mình làm, chứ không phải thầy nói thì trò nghe theo.

Cũng như mọi võ phái khác, cái tôi thông thường là yếu tố chính khiến võ phái gốc tách thành nhiều tổ chức khác nhau, nhiều phân hệ khác nhau. Vovinam cũng có việc này. Vài thầy lớn của môn phái từng dặn tôi là cứ làm việc của mình thôi. Còn ai khác làm gì là việc của họ. Tôi hiểu suy nghĩ này, nhưng vẫn chọn đi theo hướng cố gắng liên kết tất cả thành một, chỉ với một điều kiện duy nhất là làm vì sự phát triển của môn phái, của đất nước chứ không vì quyền lợi cá nhân. Tôi vẫn chưa làm được, nhưng tin là việc này rồi sẽ phải diễn ra, nếu không được ngay bây giờ thì trong tương lai.

Tôn sư là để giữ lễ thôi, chứ không phải sai cũng theo.

 - Ảnh 15.

Người trẻ thường lầm nghĩ rằng mình có thể thay đổi cả thế giới, có thể làm được những điều hết sức lớn lao. Khi nghĩ như vậy mà không đủ sự tôn trọng với những người đã có quá nhiều trải nghiệm trong đời, thì vô tình mình bỏ qua rất nhiều kinh nghiệm của họ, kể cả thành công lẫn thất bại, mà lẽ ra mình có thể học được để biến thành một phần tri thức của mình.

Không biết tôn trọng, không biết lắng nghe người đi trước, thì mình đâu lấy được những gì họ đã tích lũy cả đời để có. Vô hình trung mình lặp lại đúng cái lỗi người ta đã đi qua, và mình không đi nhanh hơn được. Có giữ lễ thì mình mới hỏi được, mới học được.

Cái kính với người đi trước, cái thương với người đi sau, đều xuất phát từ sự khiêm cung. Không có sự tôn trọng đó trước tiên thì người lớn cũng không mở lòng ra để nói với những người trẻ không biết lắng nghe.

 - Ảnh 16.

Không có gì khác biệt nhau cả. Vovinam dạy người ta khiêm cung là để người ta thấy rõ giới hạn của mình. Khi thấy rõ giới hạn của mình thì mình biết tập hợp nhiều người lại để tạo ra một lực lượng lớn hơn. Nhưng những người trong tập thể đó đều coi mình là một phần của cái chung, chứ không đặt cái tôi của mình cao hơn lợi ích của tập thể. Nhiều người giỏi mà khiêm cung như vậy, hợp lực với nhau, thì sẽ làm được chuyện lớn thôi.

 - Ảnh 17.
 - Ảnh 18.

Chuyện mọi người nói nhiều nhất là Gỗ Trường Thành. Nếu chỉ đơn thuần nghĩ như một nhà đầu tư tài chính thì mình vào, giải quyết vấn đề, rồi thấy có thể bán được thì bỏ đi. Nhưng tôi không cho phép mình làm như vậy.

 - Ảnh 19.

Tôi đã giải quyết hết các vấn đề cơ bản, rồi lại phát sinh những vấn đề mới, do thị trường, do thuế quan của Mỹ, do dịch bệnh. Mọi người nói thôi bỏ đi, coi như đó là một việc không thành công để đi làm chuyện khác. Nhưng tinh thần võ đạo không cho phép tôi để những nhà đầu tư đã đi theo mình phải chịu thua lỗ, mất mát.

Tôi đã làm rất nhiều cổ đông thất vọng, nhưng tôi sẽ không bỏ cuộc. Không phải vì liều lĩnh, chuyện không làm được mà cố sống cố chết làm. Mình hiểu là cơ may thành công vẫn còn ở đó, chỉ cần chỉnh đốn lại về con người. Hiện tôi đang có một đội ngũ mới, rất khác.

 - Ảnh 20.

Rất nhiều. Có những việc chỉ cần dùng quan hệ của mình là có thể làm dễ dàng, như đi phân phối, tiêu thụ hàng hóa cho người khác ở Việt Nam. Tôi không chọn làm những việc như vậy.

Tôi muốn chọn những việc đưa được thương hiệu, sản phẩm của Việt Nam ra thế giới. Cũng bỏ ra nguồn lực, thời gian, cố gắng như nhau, nhưng cái gì tạo ra giá trị lớn hơn cho Việt Nam thì tôi sẽ chọn làm, dù nó khó hơn. Một phần cũng là cá tính của mình: mình đưa được Vovinam ra thế giới thì cũng đưa được sản phẩm, dịch vụ của Việt Nam ra thế giới. Tôi không thích làm chuyện dễ.

 - Ảnh 21.
 - Ảnh 22.

Phải đầu tư cho Vovinam, giống như những trường đại học tư của mình hôm nay vậy. Phải có những thế hệ dám bỏ ra tài sản của mình để làm chuyện phục vụ cộng đồng, và gieo niềm tin cho những người nhờ vậy mà được học. Họ có thể thành công, và khi thành công họ sẽ quay trở lại đóng góp.

Bây giờ không có nhiều người làm được chuyện tôi làm, cho nên tôi sẵn sàng làm. Nhưng tôi hy vọng mình đặt ra một nền tảng, để thế hệ sau thành công, tạo dựng được vị trí trong xã hội, nhớ đến những gì Vovinam đã làm cho họ và quay lại cùng đóng góp. Nếu không có người tiên phong chấp nhận hy sinh trước, thì làm sao có những thế hệ thành công từ đó quay lại phụng sự?

 - Ảnh 23.
 - Ảnh 24.

Chắc chắn là một số tiền rất lớn rồi, tính bằng nhiều triệu USD. Nhưng tôi chưa bao giờ ngồi tính cho đầy đủ, và cũng không quan tâm.

 - Ảnh 25.

Chưa có. Nhưng mầm mống thì đang rất sáng và rất nhiều.

 - Ảnh 26.

Có gặp chứ, và tôi không nói gì cả, chỉ mong thầy khỏe thôi. Tôi nhìn thấy niềm vui trong mắt của thầy mình trước sự phát triển của môn phái. Với tôi thế là đủ.

 - Ảnh 27.
 - Ảnh 28.

Bạn có thể quan tâm