Vàng càng rẻ, ngân hàng Trung ương càng ‘mua bạo tay’: 321 tấn vàng ồ ạt chảy vào kho các nước

Giá vàng đã lùi khoảng 28% từ đỉnh tháng 1, nhưng riêng quý III/2026, các ngân hàng Trung ương vẫn mua ròng 321 tấn, tăng 42% so với cùng kỳ.

VÀNG&USD· DỰ TRỮ TOÀN CẦU

Vàng càng rẻ, ngân hàng Trung ương càng ‘mua bạo’: 321 tấn vàng ồ ạt chảy vào kho các nước

Trong báo cáo Triển vọng 2027 mới công bố, J.P. Morgan Private Bank cho rằng nhiều quốc gia “muốn giữ tiền tiết kiệm ở một thứ nằm ngoài hệ thống dựa trên đồng USD”, và các ngân hàng Trung ương đã tăng tỷ trọng vàng trong dự trữ. Giá vàng đã lùi khoảng 28% từ đỉnh tháng 1, nhưng riêng quý III/2026, nhóm này vẫn mua ròng 321 tấn, tăng 42% so với cùng kỳ.

CUỘN ĐỂ ĐỌC
321,2tấn
Ngân hàng Trung ương mua ròng trong quý III/2026, +42% so với cùng kỳ
−28%
Giá vàng giao ngay ngày 12/11 so với đỉnh 5.405 USD/ounce tháng 1/2026
56,7%
Tỷ trọng USD trong dự trữ ngoại hối báo cáo cho IMF, cuối tháng 6/2026
27%
Tỷ trọng vàng trong tổng tài sản dự trữ cuối 2025, vượt trái phiếu Kho bạc Mỹ

J.P. Morgan Private Bank mới công bố báo cáo Triển vọng 2027 mang tên “Cái giá của tiến bộ”. Trong phần bàn về một thế giới phân mảnh, ngân hàng này cho rằng vàng và các loại hàng hóa đáng được cân nhắc bổ sung vào danh mục đầu tư.

Lý do đầu tiên báo cáo đưa ra nằm ở các ngân hàng Trung ương.

“Nhiều quốc gia đã bày tỏ mong muốn nắm giữ khoản tiết kiệm ở một thứ nằm ngoài hệ thống dựa trên đồng USD, và đa dạng hóa rộng rãi khỏi các đồng tiền pháp định. Kết quả là các ngân hàng Trung ương đã tăng tỷ trọng vàng trong tổng dự trữ.”

Báo cáo Triển vọng 2027, J.P. Morgan Private Bank

Theo J.P. Morgan, sự dịch chuyển này không đồng đều. Nhưng dữ liệu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho thấy tỷ trọng USD trong dự trữ ngoại hối chính thức đã giảm còn khoảng 57%, từ đỉnh 70% năm 2000.

Báo cáo vẫn đánh giá năng lực tài khóa, nguồn tài nguyên và mức độ ít phụ thuộc vào các điểm nghẽn chuỗi cung ứng là những yếu tố ủng hộ trái phiếu Kho bạc Mỹ và đồng USD. Nhưng có một rủi ro là các ngân hàng Trung ương và nhà quản lý dự trữ đa dạng hóa khoản tiết kiệm của họ ra khỏi Mỹ.

Tờ 100 USD tại quầy giao dịch

Số liệu mới nhất cho thấy các ngân hàng Trung ương chưa ‘dừng tay’, kể cả khi giá vàng lao dốc.

01NGƯỢC ĐƯỜNG GIÁ

Giá càng lùi, lực mua càng mạnh

Ngày 12/11, giá vàng giao ngay có lúc chỉ còn 3.880,93 USD/ounce, thấp nhất kể từ đầu tháng 10/2025, theo Reuters. So với mức kỷ lục 5.405 USD/ounce mà giá vàng LBMA (Hiệp hội Thị trường kim loại quý London) lập trong tháng 1/2026, kim loại quý đã mất khoảng 28%.

Nhà đầu tư cá nhân rút lui, theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), nhu cầu vàng miếng và tiền xu toàn cầu trong quý III/2026 giảm 19% so với cùng kỳ, trang sức giảm 17%.

Người dân bán, ngân hàng Trung ương mua

Thay đổi nhu cầu vàng quý III/2026 so với cùng kỳ năm trước (%)

Vàng miếng, tiền xu
−19%
Trang sức
−17%
Ngân hàng Trung ương
+42%

Nguồn: Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), Gold Demand Trends quý III/2026.

Tuy nhiên, các ngân hàng Trung ương đang làm điều ngược lại. Cũng trong quý III, nhóm này mua ròng 321,2 tấn vàng, tăng 42% so với cùng kỳ năm trước và cao hơn hẳn mức bình quân 227 tấn/quý của 5 năm gần nhất.

Nhìn theo từng quý, lực mua của các ngân hàng Trung ương gần như đi ngược đường giá. Trong quý I/2026, khi giá vàng LBMA bình quân đạt 4.872,9 USD/ounce, cao nhất từ trước đến nay tính theo quý, họ chỉ mua ròng 57 tấn, cũng theo WGC.

“Chiếc kéo” năm 2026: giá đi xuống, lượng mua đi lên

Hai bảng dùng chung trục thời gian. Chạm hoặc rê chuột vào từng cột để xem số.

Giá vàng (USD/ounce)Ngân hàng Trung ương mua ròng (tấn)
4.0005.0000100200300GIÁ VÀNG · USD/ounceNGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG MUA RÒNG · tấnĐỉnh LBMA tháng 1/2026: 5.4054.872,94.5064.2623.880,93Quý I/202657Quý II/2026288,9Quý III/2026321,212/11/2026chưa có số quý IV

Nguồn: WGC (giá LBMA bình quân quý, lượng mua ròng; số quý I là bản đã điều chỉnh tháng 7/2026); giá giao ngay 12/11/2026 theo Reuters.

Sang quý II, giá bình quân lùi về 4.506 USD/ounce, lượng mua tăng lên 288,9 tấn, mức cao nhất từng ghi nhận cho một quý II. Đến quý III, giá bình quân còn 4.262 USD/ounce, lượng mua tăng tiếp lên 321,2 tấn. Lũy kế 9 tháng, các ngân hàng Trung ương đã mua 675 tấn, cao hơn 6% so với cùng kỳ 2025.

Hai cái tên chi phối lực mua trong quý III là Trung Quốc và Ba Lan. Theo đó, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) mua 63 tấn, Ngân hàng Quốc gia Ba Lan (NBP) mua 40 tấn. Cộng lại, hai quốc gia này chiếm khoảng 86% lượng mua được công bố. Trong khi Kazakhstan và Uzbekistan theo sau, với mỗi nước mua 14 tấn vàng.

Dẫu vậy, con số tổng có một ‘vùng mờ’. Theo WGC, khoảng 63% lượng mua của quý III là phần “không báo cáo”. Đây là con số tỷ lệ do WGC ước tính chứ không ngân hàng Trung ương nào công bố. Năm 2025, tỷ lệ trên là 57%.

Vùng mờ trong lượng vàng mua vào

Tỷ lệ phần mua “không báo cáo” do WGC ước tính, so với phần được các ngân hàng Trung ương công bố

Không báo cáo (WGC ước tính)Được công bố
Năm 2025
57%
43%
Quý III/2026
63%
37%

Trong phần được công bố của quý III/2026, Trung Quốc và Ba Lan chiếm khoảng 86%. Các nước mua nhiều nhất (tấn):

Trung QuốcPBoC
63
Ba LanNBP
40
Kazakhstan
14
Uzbekistan
14

Nguồn: WGC, Gold Demand Trends quý III/2026 và cả năm 2025.

Tờ 100 USD vỡ vụn thành từng mảnh

Một phần tư thế kỷ, đồng USD mất hơn 13 điểm phần trăm trong kho dự trữ ngoại hối thế giới.

02USD LÙI, VÀNG TIẾN

Một phần tư thế kỷ và 13 điểm phần trăm

Đến cuối tháng 6/2026, đồng USD chiếm 56,7% dự trữ ngoại hối mà các ngân hàng Trung ương báo cáo cho IMF. Theo đó, USD vẫn áp đảo. Đồng Euro, ngoại tệ đứng thứ hai, chiếm khoảng 20%; còn Nhân dân tệ chiếm khoảng 2%. Nhưng so với mức khoảng 70% năm 2000, tỷ trọng USD đã giảm hơn 13 điểm phần trăm.

100 đồng dự trữ ngoại hối, USD vẫn chiếm 57

Cơ cấu tiền tệ trong dự trữ ngoại hối báo cáo cho IMF, quý I/2026, làm tròn. Mỗi ô là 1%.

  • Đô la Mỹ (USD)57%
  • Euro20%
  • Nhân dân tệ2%
  • Các đồng tiền còn lại (Yên, Bảng Anh, AUD, CAD, CHF và khác; phần còn lại sau khi trừ ba đồng trên)21%

Nguồn: IMF COFER, quý I/2026 (USD 57,13% bản công bố 1/7/2026, điều chỉnh lên khoảng 57,2% theo CentralBanking.com; Euro 20,03%; Nhân dân tệ 1,99%). Cuối quý II/2026, USD giảm còn 56,7%.

Quá trình giảm dự trữ USD diễn ra chậm. Theo chuỗi số liệu COFER (Cơ cấu tiền tệ Dự trữ Ngoại hối chính thức) của IMF, tỷ trọng USD dao động quanh 62–65% suốt thập niên 2000 và nửa đầu thập niên 2010, có lúc lên 64,7% vào cuối năm 2016. Từ đó, đường đi gần như chỉ một chiều: 59,5% cuối năm 2020; 58,4% cuối năm 2024; và quanh 56,5% cuối năm 2025. Wolf Street tính đây là mức thấp nhất kể từ năm 1994.

Đường dốc của đồng USD trong kho dự trữ

Tỷ trọng USD trong dự trữ ngoại hối chính thức toàn cầu, cuối mỗi năm (%), kèm hai quý đầu 2026

50%55%60%65%70%200020052010201520202026Dao động quanh 62–65% ~70% năm 2000 (J.P. Morgan dẫn)64,7% (2016)59,5%58,4%56,5%56,7%6/2026

Nguồn: IMF COFER (chuỗi năm tổng hợp sau đợt điều chỉnh phương pháp 12/2025; quý I/2026 theo CentralBanking.com, quý II/2026 công bố 30/9/2026). Mốc khoảng 70% năm 2000 là cách J.P. Morgan dẫn trong báo cáo Triển vọng 2027.

Năm 2026, xu hướng chưa đổi chiều khi tỷ trọng USD nhích lên khoảng 57,2% trong quý I, rồi giảm 0,5 điểm phần trăm trong quý II. Theo CentralBanking.com, đợt giảm này chủ yếu đến từ việc các ngân hàng Trung ương tăng nắm giữ đồng Euro. Nhóm các đồng tiền nằm ngoài tám đồng tiền chính chiếm 6,18% trong quý I/2026, theo IMF.

Tuy nhiên, khi tính cả vàng theo giá thị trường, thứ tự tài sản dự trữ thay đổi. Theo báo cáo về vai trò quốc tế của đồng Euro mà Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) công bố đầu tháng 6/2026, vàng chiếm 27% tổng tài sản dự trữ của các ngân hàng Trung ương vào cuối năm 2025, tăng từ mức 20% của một năm trước đó. Trái phiếu Kho bạc Mỹ giảm từ 25% xuống 22%. Tài sản bằng USD nói chung vẫn lớn nhất với 42%, tài sản bằng Euro chiếm 15%.

Điểm giao cắt: vàng vượt trái phiếu Kho bạc Mỹ

Tỷ trọng trong tổng tài sản dự trữ của các ngân hàng Trung ương, tính theo giá thị trường (%)

VàngTrái phiếu Kho bạc MỹTài sản bằng Euro
Cuối 2024Cuối 202520%27%25%22%15%15%Vàng vượt lên

Nguồn: ECB, báo cáo “Vai trò quốc tế của đồng Euro”, 6/2026. Tài sản bằng USD nói chung (gồm cả trái phiếu Kho bạc Mỹ) chiếm 42% cuối 2025. Đây là tỷ trọng trong tổng tài sản dự trữ có tính vàng, khác với tỷ trọng trong dự trữ ngoại hối của IMF COFER.

ECB cũng lưu ý phần lớn mức tăng của vàng đến từ định giá, khi giá vàng tăng khoảng 30% năm 2024 và khoảng 60% năm 2025. Nếu loại bỏ yếu tố giá, vàng chiếm khoảng 16%, ngang Euro.

Dù vậy, lượng vàng thật sự trong kho cũng tăng. Theo Ngân hàng Trung ương Hà Lan (DNB), tổng dự trữ vàng chính thức toàn cầu đã đi từ khoảng 30.500 tấn năm 2009 lên hơn 36.500 tấn năm 2025.

Từ khoảng 30.500 lên hơn 36.500 tấn vàng thật trong kho

Tổng dự trữ vàng chính thức toàn cầu (tấn)

2009
khoảng 30.500
2025
hơn 36.500

Nguồn: Ngân hàng Trung ương Hà Lan (DNB), 5/6/2026. Trục bắt đầu từ 0.

“

Căng thẳng địa chính trị tiếp tục thúc đẩy nhu cầu vàng mạnh mẽ của các ngân hàng Trung ương.

Bà Christine Lagarde, Chủ tịch ECB, trong một báo cáo hồi tháng 6/2026, theo Mining.com
Nhân viên đeo găng tay xếp các thỏi vàng

Năm 2022, các ngân hàng Trung ương mua vàng nhiều nhất kể từ năm 1950, và làn sóng ấy chưa dừng.

03NHỮNG NGƯỜI MUA LỚN

Bất ngờ về tên quốc gia đang tăng tốc mua vàng

Làn sóng mua vàng hiện nay bắt đầu từ năm 2022. Năm đó, các ngân hàng Trung ương mua ròng 1.135,7 tấn, mức cao nhất trong chuỗi số liệu từ năm 1950 và tăng 152% so với 450,1 tấn của năm 2021, theo WGC. Nước mua nhiều nhất thời điểm đó là Thổ Nhĩ Kỳ, với 148 tấn.

Hai năm tiếp theo, lượng mua tiếp tục vượt 1.000 tấn: với 1.050,8 tấn vào năm 2023 và 1.092,4 tấn trong năm 2024. Năm 2023 cũng là năm Trung Quốc mua 225 tấn, mức tăng lớn nhất của quốc gia này kể từ năm 1977.

Để dễ hình dung, bình quân giai đoạn 2010 - 2021 chỉ có 473 tấn vàng được các quốc gia mua vào mỗi năm.

Từ 2022, năm nào cũng mua gần gấp đôi mức bình quân trở lên

Lượng vàng các ngân hàng Trung ương mua ròng mỗi năm (tấn). Chạm vào từng cột để xem nước mua nhiều nhất.

Mua ròngDự báo cả năm 2026 của WGCBình quân 2010–2021
02505007501.0001.250450,120211.135,720221.050,820231.092,42024863,32025Dự báo ~8506759T/2026Bình quân 2010–2021: 473 tấn/năm

Nguồn: WGC, Gold Demand Trends các năm 2022–2025 và quý III/2026 (số năm 2024 là bản điều chỉnh); dự báo 850 tấn theo Kitco dẫn WGC, 6/2026.

Từ năm 2024, Ba Lan vươn lên dẫn đầu. Ngân hàng Quốc gia Ba Lan (NBP) mua 90 tấn vàng năm 2024 và 102 tấn năm 2025, đứng đầu hai năm liên tiếp. Cuối năm 2025, vàng chiếm 28% dự trữ của Ba Lan. Đến cuối tháng 6/2026, nước này nắm 632 tấn và đang tiến gần mục tiêu 700 tấn.

Ấn Độ đi theo hướng tương tự, với 73 tấn mua thêm trong năm 2024. Đến cuối tháng 3/2026, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) nắm 880,52 tấn vàng, chiếm 16,7% dự trữ ngoại hối, tăng từ 13,92% của sáu tháng trước đó. Trong đó, 680,05 tấn được cất giữ ngay trong nước.

BA LAN · NBP
632 tấn

Lượng vàng nắm giữ cuối tháng 6/2026, tiến gần mục tiêu 700 tấn.

0Mục tiêu 700 tấn

Vàng chiếm 28% dự trữ cuối năm 2025. Mua nhiều nhất thế giới năm 2024 (90 tấn) và 2025 (102 tấn).

Nguồn: WGC.

ẤN ĐỘ · RBI
880,52 tấn

Lượng vàng nắm giữ cuối tháng 3/2026, trong đó 680,05 tấn cất giữ trong nước.

Tỷ trọng trong dự trữ ngoại hối: 16,7%6 tháng trước: 13,92%

Mua thêm 73 tấn trong năm 2024.

Nguồn: RBI, theo Reuters/Kitco; WGC.

Tính lũy kế từ năm 2022 đến hết 2025, Trung Quốc mua hơn 350 tấn, Ba Lan 320 tấn, Thổ Nhĩ Kỳ 220 tấn và Ấn Độ 130 tấn, theo số liệu được ECB tổng hợp.

Ai đang gom vàng nhiều nhất?

Lượng vàng mua ròng theo quốc gia (tấn)

Trung Quốc
hơn 350
Ba Lan
320
Thổ Nhĩ Kỳ
220
Ấn Độ
130

Nguồn: ECB tổng hợp, lũy kế 2022–2025 (theo Kitco).

Năm 2025, tổng lượng mua giảm 21% xuống 863,3 tấn, khi giá vàng bình quân năm tăng 44% lên mức 3.431,5 USD/ounce và lập 53 đỉnh mới. Dù giảm, số vàng mua vào vẫn gần gấp đôi mức bình quân 2010 - 2021.

Các ngân hàng Trung ương cho thấy họ chưa có ý định dừng lại. Hồi tháng 6, WGC dự báo cả năm 2026 nhóm các ngân hàng này sẽ mua khoảng 850 tấn vàng. Trong khảo sát mới, 89% ngân hàng Trung ương được hỏi kỳ vọng dự trữ vàng toàn cầu tăng trong 12 tháng tới. Tỷ lệ ngân hàng dự định tăng lượng vàng của chính mình đạt 45% - một mức kỷ lục.

KHẢO SÁT CỦA WGC
89%

ngân hàng Trung ương được hỏi kỳ vọng dự trữ vàng toàn cầu tăng trong 12 tháng tới.

MỨC KỶ LỤC
45%

ngân hàng Trung ương dự định tăng lượng vàng của chính mình.

USD vẫn chiếm hơn một nửa dự trữ ngoại hối thế giới, và chưa đồng tiền nào đủ lớn để thay thế. Nhưng mỗi tấn vàng nhập kho ở Warsaw hay Bắc Kinh là thêm một phần tiết kiệm nằm ngoài hệ thống dựa trên đồng USD, như cách J.P. Morgan mô tả.

Nguồn: Gold.org (WGC); Kitco.com; CentralBanking.com; IMF; ECB; DNB; J.P. Morgan Private Bank, Triển vọng 2027; Reuters; Wolf Street; Mining.com.

Bài: Quảng Định