Các cơ quan chức năng Cuba ước tính khu vực bổ sung này bao gồm khoảng 1.700 km² đáy biển và lớp đất dưới đáy biển – một mục tiêu trọng điểm cho các nghiên cứu trong tương lai về các nguồn tài nguyên thiên nhiên tiềm năng, bao gồm dầu mỏ và khí đốt.
Cuba tìm cách mở rộng các hoạt động thăm dò dầu khí tại Vịnh Mexico. Ảnh: Facebook/Armando Rodríguez Batista và CiberCuba/SORA
Cơ sở khoa học cho việc mở rộng
Trang CubaHeadlines đưa tin, vào ngày 17/10, ông Armando Rodríguez Batista - Bộ trưởng Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường Cuba - đã chia sẻ trên Facebook về các nghiên cứu khoa học làm nền tảng cho yêu cầu mà Cuba gửi tới Ủy ban Ranh giới Thềm lục địa Liên Hợp Quốc (CLCS). Trọng tâm của nghiên cứu là khu vực được gọi là "Đa giác phía Đông" (Eastern Polygon) tại Vịnh Mexico.
Công trình nghiên cứu này đã được vinh danh vào năm 2025, khi giành được một trong các Giải thưởng Quốc gia từ Viện Hàn lâm Khoa học Cuba (ACC) – giải thưởng dành cho 104 thành tựu khoa học trên nhiều lĩnh vực khác nhau.
Chứng minh về thềm lục địa mở rộng
Thông qua các nghiên cứu về địa chất, địa vật lý, thủy văn và trắc địa, công trình nhằm chứng minh rằng thềm lục địa của Cuba tự nhiên mở rộng vượt ra ngoài ranh giới 200 hải lý, phù hợp với Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển.
Quá trình nghiên cứu bắt đầu từ năm 2009, khi Cuba lần đầu tiên đệ trình yêu cầu lên CLCS. Đến ngày 15/2/2024, Cuba đã trình một đề xuất sửa đổi kèm theo các dữ liệu kỹ thuật bổ sung. Sau khi xem xét các kết quả nghiên cứu khoa học, CLCS đã phê duyệt các khuyến nghị (với một số điều chỉnh) vào ngày 26/2/2025.
Những bước tiến về pháp lý và khoa học
Trong năm 2026, tiến trình này tiếp tục diễn ra theo đúng khuôn khổ pháp lý. Theo hồ sơ của Liên Hợp Quốc, vào ngày 21/4 năm nay, Cuba đã đệ trình các tọa độ địa lý xác định ranh giới thềm lục địa bên ngoài của nước này (phần mở rộng vượt ra ngoài phạm vi 200 hải lý) căn cứ theo Sắc luật số 110 được ban hành vào ngày 17/10/2025.
Điều này cho phép Cuba xác định một vùng đáy biển và lòng đất dưới đáy biển, nơi quốc gia này có thể thực thi các quyền chủ quyền cụ thể đối với việc thăm dò và khai thác tài nguyên thiên nhiên, phù hợp với luật pháp quốc tế.
Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc Liên Hợp Quốc trao thêm lãnh thổ mới cho Cuba, cũng không có nghĩa là Cuba có chủ quyền đối với vùng nước nằm bên trên thềm lục địa đó.
Ý nghĩa chiến lược và cơ hội thăm dò
Các quyền liên quan đến thềm lục địa chủ yếu tập trung vào đáy biển và lòng đất dưới đáy biển; do đó, sự công nhận này đóng vai trò then chốt đối với hoạt động thăm dò khoáng sản cũng như khả năng phát hiện các mỏ dầu và khí đốt của Cuba.
Theo thông tin do Bộ trưởng Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường Cuba Rodríguez công bố, các cơ quan chức năng Cuba ước tính diện tích này vào khoảng 1.700 km². Các tài liệu của Liên Hợp Quốc đã xác nhận quy trình và các khuyến nghị liên quan, mặc dù các phép đo bản đồ độc lập đối với khu vực này vẫn chưa được kiểm chứng.
Alejandro Morales Abreu - chuyên gia từ Đơn vị Khoa học - Công nghệ Địa vật lý thuộc Trung tâm Nghiên cứu Dầu khí (CEINPET) của Cuba - là người tham gia dự án này. Ông giải thích rằng nghiên cứu nhằm mục đích "hỗ trợ chứng minh sự mở rộng lãnh thổ chìm dưới nước của Cuba tại Vịnh Mexico".
Nỗ lực hợp tác và triển vọng tương lai
Chuyên gia Morales nhấn mạnh rằng việc thiết lập các ranh giới này có thể gia tăng cơ hội đàm phán, thăm dò và khả năng khai thác các nguồn tài nguyên dưới đáy biển và lớp đất bên dưới đáy biển trong trung và dài hạn.
Khu vực được nghiên cứu nằm tại "Đa giác phía Đông" (Eastern Polygon) của Vịnh Mexico, nơi thềm lục địa của Cuba, Mexico và Mỹ gặp nhau. Giữa các quốc gia này đã tồn tại những thỏa thuận phân định biển từ trước. Trong hồ sơ gửi lên Liên Hợp Quốc, Cuba cũng viện dẫn các hiệp ước đã ký kết vào năm 2017 với Mexico và Mỹ.
Như vậy, các khuyến nghị từ CLCS không nên được xem là một cuộc đàm phán lãnh thổ mới, mà là một phần trong quy trình kỹ thuật và pháp lý nhằm xác định ranh giới thềm lục địa bên ngoài của Cuba.
Những thách thức và khát vọng trong phát triển năng lượng
Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng năng lượng vẫn đang tiếp diễn tại Cuba, việc gia tăng sản lượng dầu khí trong nước trở thành một ưu tiên hàng đầu; tuy nhiên, các lợi ích từ những hoạt động thăm dò mới khó có thể thấy được ngay lập tức.
Chuyên gia Morales thừa nhận rằng các nhân viên tại CEINPET cũng phải đối mặt với tình trạng mất điện và thiếu hụt vật tư – thực tế này càng làm nổi bật tầm quan trọng mà họ đặt vào các công trình nghiên cứu của mình.
"Chúng tôi là những người con của đất nước này, cùng trải qua những khó khăn như bao người khác, và chính vì vậy, chúng tôi hiểu rõ tầm quan trọng của việc đạt được thành công trong công việc của mình", ông chia sẻ.
