Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, vừa qua Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Trị An, TP Đồng Nai đã ký Quyết định số 69/QĐ-PKTHTĐT ngày 03/06/2026 về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu qua mạng gói thầu số 01 (Xây dựng): Xây lắp, thuộc dự án Đường liên ấp Vĩnh An 1 - 2. Đơn vị trúng thầu là Liên danh Tuấn Phát – Mã Đà, bao gồm Công ty TNHH Kỹ thuật Tuấn Phát và Hợp tác xã Xây dựng Dịch vụ Mã Đà. Giá trúng thầu được xác định cụ thể là 3.087.723.472 đồng.

Hiệu quả kinh tế ngân sách ở mức thấp

Dự án Đường liên ấp Vĩnh An 1 - 2 được triển khai nhằm nâng cao hạ tầng giao thông nội nội địa trên địa bàn phường Trị An, TP Đồng Nai. Gói thầu xây lắp chính được tổ chức theo hình thức chào hàng cạnh tranh qua mạng, phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ với loại hợp đồng trọn gói trong thời gian thực hiện 120 ngày.

Theo nội dung Báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu do Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Phát triển Xây dựng Trường An lập, giá gói thầu xây lắp được phê duyệt là 3.103.240.000 đồng. Đối chiếu với mức giá trúng thầu 3.087.723.472 đồng của liên danh nhà thầu, số tiền tiết kiệm cho ngân sách nhà nước chỉ đạt khoảng 15.516.528 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm tương ứng khoảng 0,5%.

Diễn biến sửa đổi hồ sơ mời thầu và hiện tượng "độc diễn"

Bên cạnh tỷ lệ tiết kiệm thấp, diễn biến phát hành hồ sơ mời thầu cũng ghi nhận những điều chỉnh mang tính nới lỏng rào cản kỹ thuật. Tại Quyết định số 55/QĐ-PKTHTĐT ngày 18/5/2025 phê duyệt hồ sơ mời thầu ban đầu, ban quản lý quy định tiêu chuẩn kinh nghiệm thực hiện hợp đồng xây lắp tương tự là nhà thầu phải hoàn thành tối thiểu một công trình giao thông cấp IV trị giá tối thiểu 1.551.620.000 đồng tính từ ngày 01/01/2023 đến thời điểm đóng thầu. Tuy nhiên, sau đó cơ quan thẩm quyền đã ban hành nội dung sửa đổi, nới rộng mốc thời gian lùi về ngày 01/01/2022, tức cho phép nhà thầu sử dụng các công trình hoàn thành từ 4 năm trước để chứng minh năng lực.

Đáng chú ý, dù tiêu chuẩn kỹ thuật đã được mở rộng mở mốc thời gian, biên bản mở thầu qua mạng ngày 30/05/2026 ghi nhận chỉ có duy nhất một nhà thầu nộp hồ sơ tham gia là Liên danh Tuấn Phát – Mã Đà. Tình trạng không có đối thủ cạnh tranh trực tiếp phần nào khiến liên danh này dễ dàng vượt qua bước đánh giá tài chính với mức giá đề xuất bám sát giá trần gói thầu.

Bên cạnh đó, hồ sơ quản lý dự án còn xuất hiện động thái đính chính nguồn vốn tại Quyết định số 42/QĐ-PKTHTĐT ngày 11/05/2026 của Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Trị An. Theo đó, các gói thầu tư vấn phụ trợ như giám sát thi công, lập hồ sơ mời thầu và thẩm tra an toàn giao thông đã được đính chính thay đổi nguồn vốn gánh hoàn toàn 100% bằng "Ngân sách phường", cắt bỏ hoàn toàn phần đóng góp 20% xây lắp và hiến đất của nhân dân như kế hoạch ban đầu. Riêng tại báo cáo thầu xây lắp số 01, cơ cấu nguồn vốn vẫn ghi nhận có cấu phần đóng góp của người dân.

Góc nhìn từ các chuyên gia

Phân tích về hiện tượng các gói thầu xây lắp quy mô vừa và nhỏ tại địa phương thường xuyên có tỷ lệ giảm giá tối thiểu và duy nhất một nhà thầu tham dự, chuyên gia Nguyễn Quốc Vũ nhận định thực trạng này làm giảm đi tính thúc đẩy nâng cao năng lực của khối doanh nghiệp tư nhân. Việc thiếu vắng các nhà thầu trong và ngoài tỉnh hoặc các liên danh lớn tham gia khiến biên độ cạnh tranh về giá bị thu hẹp, trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi tối ưu hóa dòng vốn công của nhà nước.

Dưới góc độ điều hành kinh tế vĩ mô năm 2026, Bộ Tài chính đã ban hành Công văn số 5557/BTC-QLĐT ngày 05/05/2026 hướng dẫn rất rõ về việc thực hiện tiết kiệm trong đấu thầu các dự án đầu tư công. Theo đó, các cơ quan quản lý được yêu cầu phải thực hiện nghiêm các giải pháp cắt giảm chi phí không cần thiết, chủ động nâng cao tính cạnh tranh để đạt hiệu quả kinh tế cao.

Theo Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM), Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ cũng đã nhấn mạnh việc tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả và trách nhiệm giải trình của người đứng đầu các chủ đầu tư trong công tác đấu thầu. Các địa phương áp dụng tổ chức hành chính mới như TP Đồng Nai cần rà soát kỹ quy trình lập dự toán và phát hành hồ sơ mời thầu để bảo đảm thu hút rộng rãi các nguồn lực xã hội, tránh để xảy ra hiện tượng thầu độc quyền cục bộ.

​