Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Bắc Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Quyết định số 118/QĐ-KTHTĐT ngày 22/06/2026 phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho gói thầu thi công xây dựng thuộc dự án nâng cấp đường Tô Hiệu, phường Bắc Gia Nghĩa. Đơn vị trúng thầu là liên danh gồm Công ty TNHH Một thành viên Xây dựng Đắk Ngọc và Công ty TNHH Một thành viên Đầu tư Xây dựng Thương mại Rừng Thông Đắk Nông. Gói thầu này áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi trong nước qua mạng, phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ.
Biên độ tiết kiệm vốn đầu tư công ở mức xấp xỉ 0,35%
Dự án nâng cấp đường Tô Hiệu được phê duyệt chủ trương đầu tư theo Quyết định số 391/QĐ-UBND ngày 12/03/2026 do Chủ tịch UBND phường Bắc Gia Nghĩa - Trịnh Anh ký thông qua. Đến ngày 26/05/2026, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Bắc Gia Nghĩa - Lê Văn Hà ký Quyết định số 91/QĐ-KTHTĐT phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu với giá gói thầu xây lắp được xác định cụ thể là 5.800.520.000 đồng. Hồ sơ mời thầu điện tử (E-HSMT) sau đó được phê duyệt tại Quyết định số 99/QĐ-KTHTĐT ngày 01/06/2026.
Hồ sơ biên bản mở thầu ngày 10/06/2026 ghi nhận hệ thống mạng đấu thầu quốc gia chỉ có duy nhất một bước nộp hồ sơ từ liên danh của hai nhà thầu nêu trên. Trong thế trận không có đối thủ cạnh tranh độc lập, giá dự thầu của liên danh được công bố sát nút giá trần. Tại Quyết định số 118/QĐ-KTHTĐT ngày 22/06/2026, giá trúng thầu chính thức được phê duyệt là 5.780.000.000 đồng. Biên độ giảm giá tuyệt đối cho ngân sách nhà nước đạt 20.520.000 đồng, tương ứng với tỷ lệ tiết kiệm xấp xỉ 0,35%. Đây là mức hiệu quả kinh tế được xếp vào nhóm thấp đối với một gói thầu đầu tư công xây lắp quy mô hơn 5 tỷ đồng.
Quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu do Công ty TNHH Nhiên Đại Phát thực hiện với tổ chuyên gia gồm ông Võ Tiến Ngọc và bà Trương Nhật Linh. Trong giai đoạn xét thầu, bên mời thầu đã phát hành Công văn số 441/CV-KTHTĐT ngày 17/06/2026 yêu cầu liên danh nhà thầu làm rõ các nội dung liên quan đến bố trí nhân sự chủ chốt và kê khai thiết bị thi công chuyên dụng. Sau khi đơn vị dự thầu cung cấp tài liệu đối chiếu bổ sung, đơn vị tư vấn thẩm định là Công ty TNHH Một thành viên Tư vấn xây dựng ĐK đã thống nhất thông qua kết quả xếp hạng và trình phê duyệt.
Từ thế đối đầu chuyển sang bắt tay liên danh
Tìm hiểu sâu về lịch sử hoạt động của các thành viên trong liên danh trúng thầu cho thấy những bước chuyển dịch địa bàn và mối quan hệ đáng chú ý. Công ty TNHH Một thành viên Xây dựng Đắk Ngọc (mã số doanh nghiệp 6400238093, trụ sở tại tổ dân phố 2, phường Nam Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng) là một doanh nghiệp có thâm niên thành lập từ năm 2011. Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận doanh nghiệp này đã tham gia khoảng 57 gói thầu, trúng 48 gói với tổng giá trị trúng thầu tích lũy bao gồm cả liên danh đạt khoảng 278.840.975.055 đồng. Hoạt động của đơn vị tập trung đậm nét tại địa bàn tỉnh Lâm Đồng với khoảng 51 gói thầu.
Thành viên còn lại là Công ty TNHH Một thành viên Đầu tư Xây dựng Thương mại Rừng Thông Đắk Nông (mã số doanh nghiệp 6400356812, trụ sở tại thôn 7, xã Nhân Cơ, tỉnh Lâm Đồng) được thành lập từ năm 2016. Nhà thầu này đã tham gia khoảng 35 gói thầu trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, trong đó trúng 29 gói với tổng giá trị khoảng 54.762.664.061 đồng, chủ yếu phân bố tại tỉnh Lâm Đồng với khoảng 32 gói thầu.
Dữ liệu lịch sử cho thấy, hai nhà thầu này từng đối đầu trực tiếp với nhau tại khoảng 4 gói thầu hạ tầng quy mô nhỏ ở địa phương trước đây, trong đó Công ty TNHH Một thành viên Xây dựng Đắk Ngọc giành chiến thắng khoảng 3 gói và Công ty TNHH Một thành viên Đầu tư Xây dựng Thương mại Rừng Thông Đắk Nông thắng khoảng 1 gói. Tuy nhiên, tại dự án nâng cấp đường Tô Hiệu lần này, hai cựu đối thủ đã lựa chọn phương án hợp tác liên danh. Sự kết hợp này, cộng với việc không có thêm nhà thầu nào khác nộp hồ sơ, đã tạo nên một kịch bản dự thầu không có yếu tố cạnh tranh trực tiếp về giá.
Yêu cầu tối ưu hóa dòng vốn công dưới góc nhìn chuyên gia
Theo chuyên gia đầu tư công Nguyễn Quốc Vũ, hiện tượng gói thầu rộng rãi qua mạng nhưng chỉ thu hút duy nhất một nhà thầu hoặc một liên danh tham gia xảy ra khá phổ biến tại các dự án giao thông cấp phường, xã. Tình trạng này gián tiếp làm mất đi tính cạnh tranh sòng phẳng của thị trường đấu thầu, khiến các chủ đầu tư khó đạt được mục tiêu tối ưu hóa chi phí đầu tư công.
Dưới góc nhìn phân tích pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định, việc chỉ có một nhà thầu tham gia hoàn toàn phù hợp với các quy định hiện hành của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (sửa đổi bởi Luật số 90/2025/QH15) và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, miễn là hồ sơ mời thầu được phát hành công khai và không chứa đựng các tiêu chí mang tính chất ngăn chặn nhà thầu. Dù vậy, đối với những gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm ngân sách thấp dưới 0,5%, người đứng đầu cơ quan quản lý nhà nước cần chú trọng rà soát kỹ khâu khảo sát, lập và thẩm định dự toán giá gói thầu theo đúng tinh thần tinh giản, tiết kiệm của Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ và hướng dẫn của Bộ Tài chính tại Công văn số 5557/BTC nhằm bảo vệ tính hiệu quả của dòng vốn ngân sách.
QUY ĐỊNH VỀ TỶ LỆ TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐẤU THẦU
Hiệu quả kinh tế là một trong những mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu, được định nghĩa rõ tại Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định giá gói thầu và kiểm soát giá trúng thầu được quy định chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giá gói thầu phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí, kể cả chi phí dự phòng, phí, lệ phí và thuế. Đặc biệt, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật giá gói thầu trong thời hạn 28 ngày trước ngày mở thầu nếu cần thiết để đảm bảo giá gói thầu sát với giá thị trường, tránh thất thoát ngân sách hoặc gây khó khăn cho nhà thầu. Căn cứ xác định giá gói thầu bao gồm dự toán được duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu tương tự trong 12 tháng trước đó hoặc các báo giá thị trường (tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích nhiều hơn).
Về chỉ số đánh giá, Điểm b Khoản 2 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định "tỷ lệ tiết kiệm trung bình" là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá năng lực, nguồn lực và kết quả thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư trong kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Đối với hình thức chỉ định thầu, tính hiệu quả kinh tế được siết chặt hơn:
- Tại quy trình chỉ định thầu thông thường, chủ đầu tư phải quy định mức tỷ lệ tiết kiệm của giá đề nghị trúng thầu trong hồ sơ yêu cầu để làm cơ sở cho nhà thầu chuẩn bị hồ sơ đề xuất.
- Tại quy trình chỉ định thầu rút gọn, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả. Riêng với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78, quá trình thương thảo phải đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, để duy trì hiệu quả kinh tế, Điểm a Khoản 5 Điều 70 Luật Đấu thầu nhấn mạnh việc sửa đổi hợp đồng về giá, khối lượng không được vượt giá gói thầu đã ghi trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hoặc dự toán gói thầu được phê duyệt. Việc tuân thủ nghiêm các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương mà còn là thước đo trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền trước pháp luật.
