Hãng thông tấn Lào (KPL) ngày 17/9 đưa tin, một tuyến đường thủy mới ở miền nam Trung Quốc có thể định hình lại việc vận chuyển hàng hóa trong khu vực, tạo ra một liên kết khác giữa các thị trường nội địa rộng lớn của Trung Quốc, biển và ASEAN; và có khả năng mở ra những cơ hội mới cho Lào - một quốc gia không có đường bờ biển.
Kênh đào Bình Lục - một tuyến đường thủy dài 134,2 km ở Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây của Trung Quốc, có tổng mức đầu tư là 72,7 tỷ nhân dân tệ (tương đương 10,8 tỷ USD) - đã chính thức đi vào hoạt động từ ngày 16/9, nối liền sông Tây Giang với Vịnh Bắc Bộ.
Theo KPL, thoạt nhìn, kênh đào này có vẻ là một dự án cơ sở hạ tầng của Trung Quốc, ít liên quan trực tiếp đến Lào. Nhưng tầm quan trọng của nó vượt ra ngoài biên giới Trung Quốc.
Đối với Lào, kênh đào này có thể trở thành một phần của mạng lưới hậu cần khu vực lớn hơn nhiều, kết nối tuyến đường sắt Lào - Trung Quốc, hệ thống giao thông nội địa của Trung Quốc, các cảng ở Quảng Tây và các tuyến đường biển phục vụ thị trường ASEAN và quốc tế.
Kênh đào Bình Lục - một tuyến đường thủy dài 134,2 km ở Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây của Trung Quốc - đã chính thức đi vào hoạt động từ ngày 16/9, nối liền sông Tây Giang với Vịnh Bắc Bộ. Ảnh: CGTN
Một tuyến đường mới dẫn ra biển
Kênh đào Bình Lục được thiết kế để tạo ra tuyến đường thủy trực tiếp hơn giữa các khu vực nằm sâu trong nội địa của Trung Quốc với biển.
Theo thông tin do chính quyền Quảng Tây cung cấp, kênh đào này có khả năng tiếp nhận tàu thuyền có tải trọng lên tới 5.000 tấn. Dự kiến, kênh đào sẽ rút ngắn khoảng cách vận chuyển từ phía tây nam Trung Quốc ra biển hơn 560 km, đồng thời giảm chi phí hậu cần tổng thể ước tính từ 18 đến 30% và tiết kiệm chi phí vận chuyển hơn 5 tỷ nhân dân tệ (tương đương hơn 745 triệu USD) mỗi năm.
Dự án này giải quyết một thách thức lâu đời về địa lý: Nhiều con sông ở Quảng Tây chảy về phía đông hướng tới vùng châu thổ sông Châu Giang chứ không phải chảy thẳng về phía nam ra biển. Do đó, hàng hóa từ Quảng Tây và các khu vực nội địa khác ở phía tây nam Trung Quốc trước đây phải đi những tuyến đường dài hơn để đến được các cảng lớn.
Kênh đào Bình Lục tạo ra tuyến đường kết nối trực tiếp hơn với Vịnh Bắc Bộ, có khả năng biến khu vực này thành cửa ngõ quan trọng cho việc vận chuyển hàng hóa giữa các tỉnh nội địa Trung Quốc và thị trường quốc tế.
Tại sao điều này lại quan trọng đối với Lào?
KPL đưa tin, Lào không có đường bờ biển, nhưng nằm giữa Trung Quốc, Thái Lan, Việt Nam, Campuchia và Myanmar. Vị trí địa lý này mang lại cho Lào tiềm năng trở thành điểm kết nối giữa các thị trường lớn ở Đông Nam Á lục địa.
Trong nhiều năm, quốc gia này đã tìm cách biến vị thế bất lợi của mình thành lợi thế kinh tế bằng cách chuyển đổi từ tình trạng không có đường bờ biển sang tình trạng có kết nối với đường bờ biển.
Tuyến đường sắt Lào - Trung Quốc đóng vai trò trung tâm trong chiến lược này. Tuyến đường sắt này nối thành phố Côn Minh ở phía tây nam Trung Quốc với thủ đô Vientiane của Lào, tạo ra tuyến đường vận chuyển đường bộ nhanh hơn cho hành khách và hàng hóa giữa hai nước. Từ Lào, hàng hóa cũng có thể được vận chuyển đến Thái Lan và các khu vực khác của Đông Nam Á lục địa.
Việc phát triển Kênh đào Bình Lục tạo thêm một cơ hội tiềm năng nữa cho mạng lưới này.
Hãy tưởng tượng một sản phẩm nông nghiệp của Lào được vận chuyển bằng đường bộ hoặc đường sắt từ Lào sang Trung Quốc. Thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào vận tải đường bộ, hàng hóa này có thể được kết nối với mạng lưới đường sắt, đường bộ và đường thủy nội địa rộng lớn hơn của Trung Quốc trước khi đến một cảng ở phía nam Trung Quốc và tiếp tục vận chuyển bằng đường biển đến các thị trường quốc tế.
Mạng lưới tương tự cũng có thể hoạt động theo chiều ngược lại. Máy móc, hàng tiêu dùng và các sản phẩm khác từ các tỉnh nội địa Trung Quốc có thể được vận chuyển qua hệ thống giao thông vận tải của nước này đến Quảng Tây, sau đó đi theo các tuyến vận tải biển và tiếp cận thị trường ASEAN.
Trong bối cảnh rộng hơn này, Lào có thể đóng vai trò là cầu nối đường bộ quan trọng giữa Trung Quốc và khu vực Đông Nam Á lục địa.
Thị trường Trung Quốc - ASEAN đang phát triển
Nhu cầu về hệ thống vận tải hiệu quả ngày càng trở nên quan trọng khi thương mại giữa Trung Quốc và ASEAN mở rộng.
Theo thông tin từ Chính phủ Trung Quốc, kim ngạch thương mại Trung Quốc - ASEAN đạt 1,05 nghìn tỷ USD vào năm 2025, lần đầu tiên vượt mốc 1 nghìn tỷ USD, tăng 7,4% so với một năm trước.
Trung Quốc đã giữ vị trí đối tác thương mại lớn nhất của ASEAN trong 17 năm liên tiếp, trong khi ASEAN lại là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong 6 năm liên tiếp.
Những số liệu này cho thấy quy mô khổng lồ của hàng hóa được vận chuyển giữa hai bên.
Khi thương mại phát triển, cơ sở hạ tầng hậu cần ngày càng trở nên quan trọng, không chỉ đơn thuần là để vận chuyển nhiều hàng hóa hơn, mà còn để vận chuyển nhanh hơn, hiệu quả hơn và với chi phí thấp hơn.
Để vượt qua độ dốc 65 mét dọc theo Kênh đào Bình Lục, các kỹ sư đã xây dựng ba hệ thống âu tàu có khả năng chịu được trọng tải của tàu chở hàng lên đến 5.000 tấn. Ảnh: VCG
Cơ hội và thách thức cho Lào
Đối với Lào, cơ hội tiềm năng không nằm ở việc các nhà xuất khẩu Lào sẽ đột nhiên sử dụng trực tiếp Kênh đào Pinglu. Thay vào đó, cơ hội nằm ở việc kết nối với mạng lưới xung quanh nó.
Với việc tuyến đường sắt Lào - Trung Quốc được tích hợp với hệ thống đường sắt, đường bộ và đường thủy rộng lớn hơn của Trung Quốc, các doanh nghiệp Lào có thể tiếp cận nhiều lựa chọn vận tải và thị trường quốc tế hơn.
Nhưng chỉ riêng cơ sở hạ tầng thôi thì chưa đủ để tự động tạo ra cơ hội thương mại.
Để tận dụng tối đa lợi thế vị trí địa lý, Lào cũng cần có các cửa khẩu biên giới hiệu quả, trung tâm hậu cần, kho bãi, thủ tục hải quan, cơ sở vật chất chuỗi cung ứng lạnh và các ngành công nghiệp chế biến giá trị gia tăng.
Ví dụ, hoạt động xuất khẩu nông sản sẽ trở nên cạnh tranh hơn khi các nhà sản xuất có thể kết hợp dịch vụ vận tải tin cậy với các cơ sở lưu kho, chế biến và đóng gói.
Điều tương tự cũng áp dụng cho hàng hóa chế tạo. Thay vì chỉ đơn thuần vận chuyển nguyên liệu thô qua biên giới, Lào có thể tìm cách gia tăng giá trị sản phẩm trước khi đưa chúng tham gia vào chuỗi cung ứng khu vực.
KPL nhận định, Kênh đào Bình Lục không thể tự mình thay đổi vị thế thương mại của Lào. Tuyến đường sắt Lào - Trung Quốc cũng không thể làm được điều đó một mình.
Nhưng khi đường sắt, đường cao tốc, đường thủy và cảng biển được kết nối xuyên biên giới, chúng có thể tạo thành một hệ thống lớn hơn nhiều: một hệ thống giao thông khu vực liên kết nền kinh tế nội địa của Trung Quốc với thị trường ASEAN và các tuyến vận tải biển toàn cầu.
Đối với Lào, điều đó có thể đồng nghĩa với một cách nhìn mới về vị trí của nước này trong khu vực.
Cơ hội trong tương lai có thể không nằm ở việc sở hữu đường bờ biển, mà có thể nằm ở việc thiết lập các kết nối hiệu quả với biển.
