Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, hoạt động đầu tư công và công tác lựa chọn nhà thầu xây lắp tại địa bàn xã Đức An, tỉnh Lâm Đồng trong năm 2026 ghi nhận kết quả đáng chú ý về chuỗi trúng thầu liên tiếp của Công ty Cổ phần Xây dựng và Thương mại Hưng Hồng Phát (Mã số thuế: 6400301323; địa chỉ trụ sở tại Số 55, Đường Lê Thánh Tông, Phường Đông Gia Nghĩa, Tỉnh Lâm Đồng do ông Vũ Văn Huyện làm Giám đốc). Trong vòng khoảng 2,5 tháng, nhà thầu đã liên tục được phê duyệt trúng 5 gói thầu xây lắp quy mô lớn với tổng giá trị trúng thầu lên tới 47.196.930.496 đồng. Đáng lưu ý, dù các dự án đều được tổ chức theo hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng, 4/5 gói thầu này đều chỉ có duy nhất Công ty Cổ phần Xây dựng và Thương mại Hưng Hồng Phát tham gia dự thầu và trúng thầu.
Chuỗi gói thầu chục tỷ đồng và mức tiết kiệm dưới 1%
Tại gói thầu Thi công xây dựng thuộc dự án Nâng cấp tuyến đường ĐH31 kết nối đi QL14C và hệ thống điện chiếu sáng khu vực Xã Nam Bình (cũ), số E-TBMT là IB2600411079 được đăng tải công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ngày 30/07/2026. Gói thầu được triển khai theo Quyết định phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu số 86/QĐ-TTDVTH ngày 27/07/2026 của Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Đức An (số KHLCNT: PL2600234443). Biên bản mở thầu hoàn thành ngày 08/08/2026 thể hiện duy nhất Công ty Cổ phần Xây dựng và Thương mại Hưng Hồng Phát nộp E-HSDT với giá dự thầu 17.359.315.040 đồng.
Đến ngày 11/08/2026, ông Nguyễn Thanh Hùng, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Đức An đã ký Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 131/QĐ-TTDVTH. Quyết định phê duyệt cho Công ty Cổ phần Xây dựng và Thương mại Hưng Hồng Phát trúng thầu độc lập với giá 17.359.315.040 đồng so với giá gói thầu 17.371.000.000 đồng (thời gian thực hiện hợp đồng 580 ngày). Qua quá trình tổ chức đấu thầu rộng rãi một dự án giao thông có quy mô hơn 17,3 tỷ đồng, số tiền tiết kiệm sau đấu thầu 11.684.960 đồng, tương ứng 0,07%.
Tiếp đó, tại dự án Nâng cấp một số tuyến đường giao thông và bổ sung hệ thống vỉa hè, cây xanh, điện chiếu sáng công cộng đường Tỉnh lộ 686, đường ĐH30 (khu vực xã Đắk N'Drung cũ), gói thầu Thi công xây dựng mang số E-TBMT IB2600341157 đăng tải ngày 03/07/2026. Gói thầu căn cứ theo Quyết định phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu số 49/QĐ-TTDVTH ngày 01/07/2026 của Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Đức An (số KHLCNT: PL2600196730). Tại biên bản mở thầu ngày 12/07/2026, hệ thống chỉ ghi nhận 1 nhà thầu tham dự duy nhất là Công ty Cổ phần Xây dựng và Thương mại Hưng Hồng Phát với giá dự thầu 14.201.328.599 đồng.
Ngày 15/07/2026, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Đức An - Nguyễn Thanh Hùng ký ban hành Quyết định số 77/QĐ-TTDVTH phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho Công ty Cổ phần Xây dựng và Thương mại Hưng Hồng Phát trúng thầu với giá 14.201.328.599 đồng (giá gói thầu 14.224.179.000 đồng, thời gian thực hiện hợp đồng 500 ngày). Tiết kiệm sau đấu thầu 22.850.401 đồng, tương ứng 0,16%.
Ở lĩnh vực công trình giáo dục, tại dự án Trường tiểu học Trần Hưng Đạo (hạng mục: Xây mới 06 phòng bộ môn bao gồm trang thiết bị học tập, nhà đa năng, nhà vệ sinh học sinh và hạ tầng kỹ thuật), gói thầu Thi công xây dựng có số E-TBMT IB2600274977 đăng tải ngày 09/06/2026. Dự án triển khai theo Quyết định phê duyệt KHLCNT số 41/QĐ-TTDVTH ngày 06/06/2026 (số KHLCNT: PL2600161069). Biên bản mở thầu ngày 18/06/2026 xác định chỉ có Công ty Cổ phần Xây dựng và Thương mại Hưng Hồng Phát nộp E-HSDT với giá 7.438.153.968 đồng.
Ngày 22/06/2026, ông Nguyễn Thanh Hùng trên cương vị Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Đức An đã ký Quyết định số 45/QĐ-TTDVTH phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho Công ty Cổ phần Xây dựng và Thương mại Hưng Hồng Phát trúng thầu trọn gói với giá 7.438.153.968 đồng so với giá gói thầu 7.446.076.000 đồng (thời gian thực hiện hợp đồng 450 ngày). Tiết kiệm khoảng 7.922.032 đồng, tương đương 0,1%.
Ngoài ra, tại dự án Đường giao thông từ nhà bà Toản đi cánh đồng Duyên Giá thôn Đắk R'mo, xã Đức An (Đường giao thông kết nối từ đường Tỉnh lộ 686 đi đường ĐX15) do Phòng Kinh tế xã Đức An làm chủ đầu tư, gói thầu Thi công xây dựng mang số E-TBMT IB2600219585 đăng tải ngày 19/05/2026. KHLCNT được phê duyệt tại Quyết định số 80/QĐ-KT ngày 11/05/2026 (số KHLCNT: PL2600123232). Biên bản mở thầu ngày 28/05/2026 tiếp tục ghi nhận duy nhất Công ty Cổ phần Xây dựng và Thương mại Hưng Hồng Phát dự thầu với giá 4.721.996.991 đồng.
Ngày 02/06/2026, ông Vũ Văn Dũng, Trưởng phòng Kinh tế xã Đức An ký Quyết định số 111/QĐ-KT phê duyệt cho Công ty Cổ phần Xây dựng và Thương mại Hưng Hồng Phát trúng thầu với giá 4.721.996.991 đồng so với giá gói thầu 4.747.473.000 đồng (thời gian thực hiện hợp đồng 180 ngày). Tiết kiệm khoảng 0,53%, tương đương 25.476.009 đồng.
Dưới vai trò liên danh, tại dự án Lưới điện hạ thế thôn Bình An. Công ty Cổ phần Xây dựng và Thương mại Hưng Hồng Phát đã liên danh với Công ty TNHH Kỹ thuật Thịnh Tài trúng gói thầu thi công xây dựng và mua sắm, lắp đặt thiết bị (bao gồm CPQL mua sắm TB của NT; thí nghiệm, HC, đào tạo và chuyển giao TB) do Phòng Kinh tế xã Đức An làm chủ đầu tư với giá 3.476.135.898 tại quyết định Phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 122/QĐ-KT ngày 25/6/2026 do ông Vũ Văn Dũng, Trưởng phòng Kinh tế xã Đức An ký. So với giá gói thầu 3.490.049.000, số tiền tiết kiệm khoảng 13.913.102 đồng, tương đương 0,4%. Biên bản mở thầu ngày 20/06/2026 ghi nhận chỉ có duy nhất liên danh hai nhà thầu này nộp hồ sơ tham gia dự thầu.
Dấu hỏi về tính cạnh tranh và hiệu quả sử dụng nguồn vốn công
Tính chung tại 4 gói thầu xây lắp công trình hạ tầng và trường học tại địa bàn xã Đức An mà Công ty Cổ phần Xây dựng và Thương mại Hưng Hồng Phát là nhà thầu duy nhất tham gia dự thầu và trúng thầu dưới vai trò độc lập, tổng giá trị các gói thầu được phê duyệt là 43.788.728.000 đồng. Tổng giá trúng thầu của Công ty Cổ phần Xây dựng và Thương mại Hưng Hồng Phát là 43.720.794.598 đồng. Tổng số tiền tiết kiệm cho ngân sách nhà nước qua 4 cuộc đấu thầu rộng rãi qua mạng quy mô gần 44 tỷ đồng chỉ đạt vỏn vẹn 67.933.402 đồng, đưa tỷ lệ tiết kiệm bình quân chung về mức khoảng 0,15% (chưa đầy 0,2%).
Trao đổi về vấn đề này dưới góc nhìn pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định: Mục đích cốt lõi của hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng theo quy định của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15), Nghị định số 214/2025/NĐ-CP và Thông tư số 79/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính là nhằm tối đa hóa tính cạnh tranh, công khai, minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều nhà thầu tham dự, từ đó giúp bên mời thầu lựa chọn được phương án thi công tối ưu cả về chất lượng kỹ thuật lẫn giá cả, đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất cho ngân sách.
Tuy nhiên, việc hàng loạt gói thầu xây lắp có giá trị từ vài tỷ đến hơn 17 tỷ đồng trên cùng một địa bàn đều chỉ có đúng 1 nhà thầu nộp hồ sơ và trúng thầu sát giá dự toán là hiện tượng cần được các cơ quan quản lý đầu tư công lưu tâm xem xét. Khi tỷ lệ cạnh tranh thực tế là 0% và tỷ lệ tiết kiệm ngân sách chỉ mang tính tượng trưng (dưới 1%), câu hỏi đặt ra là các mục tiêu về bảo đảm hiệu quả kinh tế và tối ưu hóa nguồn vốn theo tinh thần Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ và Công văn số 5557/BTC-QLĐTV của Bộ Tài chính đã thực sự được phát huy đầy đủ trong thực tiễn hay chưa.
BẢO ĐẢM TÍNH CẠNH TRANH, CÔNG BẰNG VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU QUA MẠNG
Hoạt động lựa chọn nhà thầu sử dụng vốn ngân sách nhà nước và vốn đầu tư công phải triệt để tuân thủ 4 nguyên tắc trụ cột: Cạnh tranh, Công bằng, Minh bạch và Hiệu quả kinh tế được quy định cụ thể tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15).
Theo quy định tại Điều 16 Luật Đấu thầu hiện hành, các hành vi cản trở sự tham gia của nhà thầu, đưa các tiêu chí không hợp lý hoặc có tính chất định hướng vào hồ sơ mời thầu nhằm hạn chế sự tham gia của các nhà thầu có năng lực đều bị pháp luật nghiêm cấm. Hồ sơ mời thầu phải được lập trên cơ sở tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng, không được nêu bất kỳ điều kiện nào nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu hoặc làm hạn chế sự tham dự của các nhà thầu khác.
Nghị định số 214/2025/NĐ-CP và Thông tư số 79/2025/TT-BTC ngày 04/08/2025 của Bộ Tài chính hướng dẫn việc cung cấp, đăng tải thông tin về đấu thầu và mẫu hồ sơ đấu thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia quy định rõ: Chủ đầu tư và bên mời thầu có trách nhiệm rà soát, bảo đảm thời gian chuẩn bị hồ sơ dự thầu hợp lý, công khai toàn bộ tài liệu mời thầu trên hệ thống nhằm thu hút sự quan tâm và tham gia dự thầu rộng rãi của cộng đồng doanh nghiệp, tạo lập môi trường cạnh tranh thực chất về mặt giải pháp kỹ thuật và giá cả.
Tại Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ và Công văn số 5557/BTC-QLĐTV của Bộ Tài chính về tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác đấu thầu, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, các chủ đầu tư phải nâng cao chất lượng lập, thẩm định hồ sơ mời thầu; xử lý nghiêm các trường hợp hồ sơ mời thầu cài cắm tiêu chí hạn chế cạnh tranh; đồng thời kiểm soát chặt chẽ hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư công, tránh tình trạng đấu thầu mang tính hình thức, trúng thầu sát giá kéo dài gây thất thoát, lãng phí nguồn lực nhà nước. Người đứng đầu cơ quan, đơn vị phải chịu trách nhiệm toàn diện nếu để xảy ra các vi phạm hoặc không bảo đảm mục tiêu tối ưu hóa hiệu quả kinh tế của dự án.
