Sáng 3/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt, chủ trì Phiên họp thứ 7 của Ban Chỉ đạo.

Phiên họp được tổ chức trực tiếp tại Trụ sở Chính phủ và trực tuyến tới 18 tỉnh, thành phố có dự án đường sắt đi qua. Tham dự có Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc; các bộ trưởng, lãnh đạo bộ, ngành; thành viên Ban Chỉ đạo; Chủ tịch UBND các địa phương liên quan.

Phát biểu khai mạc, Thủ tướng nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của đường sắt trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Theo Thủ tướng, việc triển khai các dự án đường sắt nhằm đạt 5 mục tiêu lớn: tạo nền tảng thúc đẩy tăng trưởng GDP năm 2026 và các năm tiếp theo đạt từ 10% trở lên; giảm chi phí logistics, nâng cao sức cạnh tranh hàng hóa; giảm ùn tắc tại các đô thị; mở rộng không gian phát triển đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế; thúc đẩy hình thành và phát triển hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp đường sắt.

Thủ tướng cho biết, thời gian qua Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đặc biệt là Tổng Bí thư, đã quan tâm chỉ đạo quyết liệt phát triển công nghiệp đường sắt. Nhờ đó, lĩnh vực này có chuyển biến tích cực về nhận thức, tư duy và cách làm; mạnh dạn giao khu vực tư nhân tham gia, huy động mọi nguồn lực theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW.

Tuy nhiên, các dự án đường sắt có quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật cao, đi qua địa hình, địa chất phức tạp. So với yêu cầu đặt ra, các cơ quan, đơn vị cần nỗ lực hơn nữa, đồng thời tăng cường phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Thủ tướng yêu cầu lựa chọn công nghệ phù hợp; đối tác nước ngoài phải cam kết chuyển giao công nghệ; xác định con đường phát triển đường sắt trên tinh thần tự lực, tự cường, lấy nguồn lực trong nước là cơ bản, chiến lược, lâu dài, quyết định; nguồn lực bên ngoài là quan trọng, thường xuyên và tạo đột phá.

Việc triển khai các dự án phải bảo đảm “5 hóa”: số hóa; xanh hóa; tối ưu hóa hiệu quả; thông minh hóa quản trị; hài hòa hóa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp; cùng với “4 không”: không lãng phí một ngày, không chậm trễ một tuần, không bỏ lỡ cơ hội trong một tháng, không để bị động trong một năm.

Chỉ đạo chấm dứt tâm lý “tháng Giêng là tháng ăn chơi”, Thủ tướng yêu cầu các đại biểu rà soát việc thực hiện nhiệm vụ được giao tại Phiên họp thứ 6; làm rõ tiến độ, kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn cần tháo gỡ; rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất nhiệm vụ, giải pháp thời gian tới.

Trong đó, tập trung thúc đẩy: Dự án thành phần 1 và 2 thuộc tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng; việc nối ray, kết nối đường sắt Việt Nam – Trung Quốc; khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam; triển khai các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP.HCM; các tuyến Gia Bình – Hạ Long, Lạng Sơn – Hà Nội; xây dựng Tổ hợp công nghiệp đường sắt.

Theo báo cáo, tại Phiên họp thứ 6, Lãnh đạo Chính phủ đã giao 22 nhiệm vụ cho các bộ, ngành, địa phương. Đến nay, 8 nhiệm vụ đã hoàn thành; 12 nhiệm vụ đang thực hiện trong hạn; 2 nhiệm vụ quá hạn do phải xin ý kiến nhiều bộ, ngành và cấp có thẩm quyền.

Về hoàn thiện thể chế, đến nay cơ bản hoàn thành khung pháp lý triển khai các dự án đường sắt: Quốc hội đã ban hành 3 luật, 2 nghị quyết; Chính phủ ban hành 6 nghị định, 3 nghị quyết; Thủ tướng phê duyệt 1 đề án; HĐND TP Hà Nội và TP.HCM mỗi địa phương ban hành 1 nghị quyết. Bộ Công Thương và Bộ Tài chính đang trình Thủ tướng 2 đề án liên quan.

Về nhân lực, Thủ tướng đã phê duyệt Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam. Bộ Xây dựng ban hành kế hoạch triển khai và đang xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng năm 2026 và giai đoạn 2026–2030. Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đã xây dựng kế hoạch đào tạo nhân lực quản lý, vận hành, khai thác, bảo trì cho tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng và tuyến tốc độ cao Bắc – Nam.

Hiện các bộ, ngành, địa phương đang khẩn trương hoàn thiện, trình Thủ tướng phê duyệt Đề án phát triển công nghiệp đường sắt; trình Chính phủ Nghị quyết triển khai Nghị quyết số 265/2025/QH15 của Quốc hội về Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.

Đối với tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, các cơ quan liên quan cần thúc đẩy phía Trung Quốc sớm khởi động đàm phán hiệp định; hoàn thiện phương án xử lý đất quốc phòng, công trình giao cắt; cấp thoát nước khu vực ga; hoàn trả hạ tầng kỹ thuật; thỏa thuận mỏ vật liệu, bãi đổ thải; phương án kiến trúc nhà ga, cầu cấp II trở lên trong đô thị.

Với các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm chất lượng, thực hiện nghiêm các nhiệm vụ được giao.