Như đã thông tin, trong cùng một ngày 19/3/2026, UBND xã Giao Hòa (tỉnh Ninh Bình) ban hành 3 quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu là Công ty Cổ phần xây dựng Thiên Trường Phát (gọi tắt Thiên Trường Phát), trúng 3 gói thầu thi công xây dựng công trình trên địa bàn, với tổng giá trị gần 35 tỷ đồng. Cả 3 gói thầu đều đấu thầu công khai rộng rãi qua Hệ thống mạng đấu thầu Quốc gia.

Tuy nhiên, trước khi có các quyết định phê duyệt lựa chọn nhà thầu, cách đó gần 1 tuần (ngày 12,14/3/2026) xã Giao Hòa đã tổ chức Lễ khởi công 3 dự án này.

Xã thừa nhận… thiếu sót

Trao đổi với phóng viên (PV), liên quan đến sự việc, ngày 20/4 ông Trần Quốc Tuấn - Chánh Văn phòng HĐND-UBND xã Giao Hòa (được ông Phùng Văn Hà - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Giao Hòa giao, ủy quyền cung cấp thông tin) - thừa nhận một số vấn đề mà Báo Tri thức và Cuộc sống phản ánh, xã đều có sự thiếu sót.

Lý giải về việc khởi công dự án trước khi có qyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu, ông Trần Quốc Tuấn - cho hay, tại khu vực thực hiện dự án vẫn còn một số vi phạm về đất đai nên xã đã làm Lễ phát động giải phóng mặt bằng, giải tỏa hành lang tạo không khí cho bà con phấn khởi, nhưng đơn vị Trung tâm sự nghiệp công lại làm Backdrop (phông nền) lỗi. Vì thế, trên các phông nền mới có tên của một số nhà thầu?

“Đây là vết sạn trong công việc… không ai mong muốn” - Chánh Văn phòng HĐND-UBND xã Giao Hòa phân trần.

Theo ông Tuấn, hiện các dự án mà Thiên Trường Phát đã có quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu vẫn đang triển khai thực hiện.

Trước đó, theo các quyết định phê duyệt đối với nhà thầu Thiên Trường Phát vào ngày 19/3/2026 của UBND xã Giao Hòa, thì nhà thầu này trúng 3 gói thầu thi công xây dựng công trình của xã Giao Hòa, gồm: “Kiên cố hóa bờ kênh; cải tạo, nâng cấp đường dân sinh trên địa bàn xóm Lạc Hùng đoạn từ nhà ông Tứ đến nhà bà Linh và nhà ông Ngân đến nhà ông Lưu"; "Kiên cố hóa bờ kênh; cải tạo, nâng cấp đường nội đồng, dân sinh trên địa bàn xóm Lạc Hồng"; "Thi công xây dựng công trình thuộc dự án Cải tạo, nâng cấp đường dân sinh đoạn từ gốc Đề xóm Thuận Thành qua nhà ông Kiều đến nhà ông Tùng xóm Lạc Thành". Tổng giá trị của cả 3 gói thầu mà Thiên Trường Phát trúng thầu gần 35 tỷ đồng.

Điều khiến dư luận và người dân địa phương băn khoăn là trước khi UBND xã Giao Hòa ban hành các quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu, thì trước đó vào các ngày 12,14/3/2026, cả 3 dự án nêu trên đều được xã tổ chức khởi công. Thông tin về Lễ khởi công cũng như thông tin nhà thầu đều được công khai trên các bảng biển và đăng tải trên website của UBND xã Giao Hòa, dù thời điểm này cách ngày ban hành các quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu gần 1 tuần (19/3/2026).

Ghi nhận ngày 21/4/2026, thông tin về Lễ khởi công cả 3 dự án trên được đăng tải tại địa chỉ website của UBND xã Giao Hòa đều đã không còn truy cập được.

Trách nhiệm các bên ra sao?

Luật sư Hoàng Tùng - Văn phòng Luật sư Trung Hòa, thuộc Đoàn Luật sư TP Hà Nội - cho rằng, việc UBND xã Giao Hòa (với vai trò chủ đầu tư) khởi công dự án và công khai nhà thầu khi chưa có quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu có thể vi phạm các quy định về trình tự đầu tư xây dựng và đấu thầu.

Cụ thể, vi phạm điều kiện khởi công công trình. Bởi theo Điều 107 Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi, bổ sung 2020) Luật Xây dựng, một trong những điều kiện bắt buộc để khởi công công trình là chủ đầu tư phải giao kết hợp đồng xây dựng với nhà thầu thực hiện. Việc khởi công khi chưa phê duyệt nhà thầu đồng nghĩa với việc chưa có hợp đồng hợp pháp được ký kết.

Ngoài ra, xã còn vi phạm quy trình lựa chọn nhà thầu. Bởi theo Luật Đấu thầu 2023, quy trình lựa chọn nhà thầu phải tuân thủ nghiêm ngặt các bước: Đánh giá hồ sơ, thương thảo hợp đồng, trình, thẩm định và phê duyệt kết quả, cuối cùng mới công khai kết quả và ký kết hợp đồng.

“Việc công khai thông tin nhà thầu trước khi có quyết định phê duyệt là đi ngược lại quy trình” - ông Tùng nhấn mạnh.

Theo luật sư Hoàng Tùng, dựa trên các quy định tại Luật Đấu thầu 2023, Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi 2020) và các quy định hướng dẫn thi hành, trách nhiệm của UBND xã Giao Hòa, với vai trò là đơn vị quản lý vốn ngân sách và điều hành dự án, có dấu hiệu vi phạm về trình tự đầu tư và xây dựng.

“UBND xã sẽ phải chịu trách nhiệm nếu việc tổ chức thi công "chui", không đúng trình tự quy định. Người đứng đầu (Chủ tịch UBND xã) chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc ra lệnh khởi công trái quy định” - ông Tùng nói.

Bên cạnh đó, theo Luật Đấu thầu 2023, việc công khai thông tin nhà thầu hoặc để nhà thầu xuất hiện tại Lễ khởi công trước khi phê duyệt kết quả thầu chính thức cho thấy dấu hiệu của hành vi “dàn xếp” kết quả hoặc ấn định nhà thầu.

“UBND xã phải giải trình trước cơ quan thanh tra về quy trình chấm thầu. Nếu bị kết luận là có hành vi thông thầu hoặc hợp thức hóa hồ sơ, kết quả thầu có thể bị hủy bỏ” - luật sư Hoàng Tùng cho hay.

Theo luật sư Hoàng Tùng, cả 3 dự án tại xã Giao Hòa lự án đầu tư công sử dụng tiền thuế của dân, việc thực hiện sai quy trình có thể dẫn đến rủi ro về thất thoát. Việc thi công trước khi có hợp đồng sẽ gây khó khăn, thậm chí là sai phạm trong việc giải ngân vốn đầu tư công sau này.

Đối với Công ty Cổ phần xây dựng Thiên Trường Phát, dù phía doanh nghiệp lý giải đây chỉ là buổi "phát động giải phóng mặt bằng", nhưng nếu thực tế có việc triển khai thi công hoặc hiện diện với tư cách "đơn vị trúng thầu" trước ngày 19/3/2026, Công ty Cổ phần xây dựng Thiên Trường Phát phải đối mặt với các trách nhiệm pháp lý.

Cụ thể, về hành vi vi phạm điều cấm trong đấu thầu: Theo Điều 16 Luật Đấu thầu 2023, nếu nhà thầu phối hợp với chủ đầu tư để khởi công hoặc xác nhận trúng thầu trước khi có quyết định phê duyệt chính thức, nhà thầu có thể bị xem xét trách nhiệm về hành vi dàn xếp đấu thầu và vi phạm tính công bằng khi thực hiện đấu thầu dự án.

Về quản lý thi công và an toàn lao động: Nếu đưa máy móc, nhân lực vào công trường trước khi ký hợp đồng chính thức, nhà thầu đã vi phạm quy trình quản lý chất lượng công trình. Mọi sự cố về an toàn lao động hay chất lượng trong giai đoạn này nhà thầu phải chịu hoàn toàn trách nhiệm pháp lý.

Như vậy, Xây dựng Thiên Trường Phát có thể bị xử phạt hành chính, bị cấm tham gia hoạt động đấu thầu từ 1 đến 5 năm và bị đăng tải thông tin vi phạm trên Hệ thống mạng đấu thầu Quốc gia nếu bị cơ quan chức năng kết luận có hành vi gian lận hoặc thông thầu, đồng thời toàn bộ kết quả 3 gói thầu có thể bị hủy bỏ nếu chứng minh được có sự gian lận hoặc dàn xếp trong quá trình đấu thầu.