Một chiếc tủ lạnh bị điều khiển nhiệt độ từ xa khiến thực phẩm hư hỏng, hay máy pha cà phê bất ngờ tạo ra khoảng 1 TB lưu lượng mạng chỉ trong 10 ngày. Những tình huống tưởng chừng khó tin này cho thấy thiết bị Internet vạn vật (IoT) trong gia đình có thể tiềm ẩn rủi ro an ninh mạng. Đáng chú ý, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra khả năng tự động hóa quá trình tìm kiếm và phân tích lỗ hổng, khiến những thiết bị ít được chú ý có nguy cơ trở thành mục tiêu dễ dàng hơn.
Hồi tháng 10, hàng trăm siêu thị tại Pháp bị tấn công vào hệ thống làm lạnh, khiến nhiệt độ tủ đông và tủ lạnh tại nhiều cửa hàng tăng lên tới 50 độ C. Thực phẩm hư hỏng gây thiệt hại hàng triệu euro. Chưa đầy một tháng sau, các hệ thống tương tự tại siêu thị ở 7 quốc gia châu Âu tiếp tục gặp sự cố do bị tấn công. Ở quy mô nhỏ hơn, một người dùng phát hiện máy pha cà phê Keurig của gia đình tạo ra khoảng 1 TB lưu lượng mạng trong 10 ngày. Chưa có bằng chứng cho thấy dữ liệu bị gửi ra Internet, nhưng sự bất thường khiến chủ thiết bị quyết định ngắt kết nối.
Rủi ro của IoT một phần đến từ việc nhiều thiết bị sử dụng firmware độc quyền, mã nguồn đóng và ít được cộng đồng bảo mật kiểm tra. Trong khi Windows hay Android thường xuyên được chuyên gia rà soát, bộ điều khiển của tủ lạnh, máy giặt hoặc robot gia dụng ít nhận được sự quan tâm tương tự. Một số nhà sản xuất cũng không duy trì cập nhật bảo mật trong suốt vòng đời sản phẩm. Điều này khiến lỗ hổng có thể tồn tại lâu mà người dùng không nhận ra. Khi AI có khả năng phân tích mã nguồn, tìm lỗi và hỗ trợ kiểm chứng bản vá, quá trình rà soát firmware và giao thức kết nối của những thiết bị này có thể được thực hiện nhanh hơn, trên quy mô rộng hơn.
Ví dụ đáng chú ý là nhóm lỗ hổng PHP2Shell được phát hiện hồi tháng 10/2026. Các nhà nghiên cứu tại Calif và Wiz đã ứng dụng AI trong quá trình phân tích, tìm ra những điểm yếu tồn tại nhiều năm trong lõi ngôn ngữ lập trình PHP. Một số lỗ hổng có thể cho phép thực thi mã từ xa mà không cần xác thực, với điểm nghiêm trọng lên tới 9,2 theo thang CVSS. Trường hợp này cho thấy AI có thể hỗ trợ phát hiện những vấn đề khó nhận biết, ngay cả trong nền tảng phần mềm được nhiều chuyên gia kiểm tra. Nếu năng lực tương tự được áp dụng vào hệ sinh thái IoT, những sản phẩm ít được cập nhật có thể đối mặt với nguy cơ lớn hơn. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng cho thấy AI được sử dụng trong các vụ tấn công hệ thống làm lạnh tại châu Âu.
Khác với máy tính hay điện thoại, thiết bị IoT còn có thể gây hậu quả trực tiếp đến môi trường vật lý. Hacker chiếm quyền camera có thể biến thiết bị an ninh thành công cụ theo dõi; robot gia dụng có thể lưu trữ hình ảnh và sơ đồ không gian bên trong nhà. Trong môi trường công nghiệp, lỗ hổng trên cờ lê kết nối mạng của Bosch từng được các nhà nghiên cứu phát hiện, với nguy cơ khiến thiết bị bị tắt hàng loạt hoặc điều chỉnh sai lực siết. Vì vậy, người dùng không nhất thiết phải từ bỏ đồ gia dụng thông minh, nhưng nên cân nhắc tính cần thiết của kết nối Internet trước khi mua. Với thiết bị đang sử dụng, cần cập nhật firmware, đổi mật khẩu mặc định và tách IoT khỏi mạng chứa máy tính, điện thoại quan trọng. AI cũng có thể hỗ trợ kiểm tra cấu hình và lưu lượng mạng, nhưng kết quả cần được xác minh trước khi đưa ra quyết định.
