Theo Hải quân Tây Ban Nha, khinh hạm Almirante Juan de Borbón (F-102) từ ngày 10/1 đã rời quân cảng Ferrol bắt đầu nhiệm vụ quốc tế với tư cách soái hạm của Nhóm tác chiến hải quân thường trực số 1 của NATO (SNMG-1). Lễ bàn giao quyền chỉ huy dự kiến diễn ra tại Den Helder (Hà Lan), nơi bộ tham mưu lực lượng sẽ chính thức hoạt động trên tàu Tây Ban Nha trong nhiều tháng tới.

Chuẩn Đô đốc Joaquin Ruiz Escagedo sẽ đảm nhiệm vai trò chỉ huy SNMG-1, với thành phần nhân sự chủ yếu là sĩ quan và chuyên gia Tây Ban Nha. Việc một tàu chiến quốc gia không chỉ tham gia mà còn trở thành nền tảng đặt sở chỉ huy trên biển cho thấy sự tin cậy ngày càng lớn của NATO đối với năng lực chỉ huy – điều phối của Madrid.

Soái hạm được lựa chọn từ năng lực thực chất

Almirante Juan de Borbón thuộc lớp Álvaro de Bazán, là một trong những khinh hạm hiện đại nhất của Hải quân Tây Ban Nha. Tàu có lượng giãn nước đầy tải gần 5.900 tấn, dài 146,7 m, tốc độ tối đa 28 hải lý/giờ, sử dụng hệ thống động lực CODOG cho phép linh hoạt giữa hành trình tiết kiệm và cơ động tốc độ cao.

Quan trọng hơn, con tàu được thiết kế ngay từ đầu với khả năng đảm nhiệm vai trò chỉ huy. Không gian rộng, hệ thống chỉ huy – kiểm soát tiên tiến và năng lực duy trì hoạt động dài ngày trên biển cho phép tàu tiếp nhận một bộ tham mưu đa quốc gia mà không ảnh hưởng đến nhịp độ tác chiến thông thường.

Về hỏa lực, khinh hạm được trang bị hệ thống chiến đấu AEGIS với radar mảng pha SPY-1D, bảo đảm năng lực phòng không khu vực – yếu tố then chốt đối với một soái hạm NATO. Hệ thống phóng thẳng đứng Mk 41 mang tên lửa SM-2 và ESSM, kết hợp tên lửa chống hạm Harpoon, pháo hải quân cỡ 127 mm và trực thăng chống ngầm SH-60B, tạo nên một cấu hình đa nhiệm cân bằng giữa phòng thủ và tấn công.

Theo Hải quân Tây Ban Nha, con tàu vừa hoàn tất chu trình huấn luyện – chứng nhận tác chiến ở cấp độ cao nhất, đủ khả năng hoạt động trong môi trường đa quốc gia phức tạp và đảm nhiệm trách nhiệm chỉ huy lực lượng liên minh.

Ý nghĩa chiến lược vượt ra ngoài một nhiệm vụ luân phiên

SNMG-1 là một trong những lực lượng hải quân thường trực của NATO, hoạt động chủ yếu tại các vùng biển Bắc Âu với nhiệm vụ răn đe, phòng thủ tập thể và duy trì hiện diện liên tục. Khác với các biên đội được thành lập theo tình huống, lực lượng này luôn sẵn sàng triển khai, đóng vai trò quan trọng trong việc thể hiện sự đoàn kết và năng lực phản ứng nhanh của liên minh.

Trong bối cảnh đó, việc Tây Ban Nha nắm quyền chỉ huy mang ý nghĩa chiến lược rõ rệt. Thứ nhất, Madrid chuyển từ vai trò đóng góp lực lượng sang định hình nhịp độ hoạt động của một trong những công cụ hải quân then chốt của NATO. Thứ hai, bộ tham mưu do Tây Ban Nha dẫn dắt sẽ trực tiếp tham gia lập kế hoạch, điều phối và ra quyết định hằng ngày - một dạng ảnh hưởng mềm nhưng có giá trị lâu dài trong nội bộ liên minh. Thứ ba, việc nhấn mạnh năng lực và chứng nhận tác chiến cho thấy NATO đặt trọng tâm vào khả năng thực thi, thay vì các tuyên bố mang tính biểu tượng.

Đáng chú ý, Almirante Juan de Borbón cũng là khinh hạm Tây Ban Nha đầu tiên từng tham gia lực lượng hải quân thường trực NATO từ năm 2005. Hai thập kỷ sau, con tàu – và rộng hơn là Hải quân Tây Ban Nha – quay trở lại với vai trò cao hơn: chủ trì và điều hành. Nếu quá trình chuyển giao tại Den Helder diễn ra đúng kế hoạch, Tây Ban Nha sẽ trở thành một trong những quốc gia dẫn dắt trực tiếp thế trận hải quân NATO tại khu vực Bắc Âu trong giai đoạn tới.