Trong nhiều năm, trên đường phố Việt Nam tồn tại một tâm lý khá phổ biến: khi xảy ra vi phạm giao thông, nhiều người thường nhìn vào màu biển số xe trước khi nghĩ đến việc xử lý. Xe biển trắng của cá nhân, doanh nghiệp thường dễ bị kiểm tra, xử lý hơn, trong khi những chiếc xe mang biển xanh – thường gắn với cơ quan nhà nước – đôi khi tạo ra sự e dè nhất định.

Tuy nhiên, cùng với yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền và siết chặt kỷ cương giao thông, quan điểm quản lý hiện nay ngày càng rõ ràng: pháp luật không có khái niệm “biển xanh hay biển trắng”, mà chỉ có hành vi vi phạm hay không vi phạm.

TÂM LÝ 'NGẠI XỬ LÝ' TỪNG LÀ CÂU CHUYỆN CÓ THẬT

Thực tế nhiều năm trước cho thấy, không ít người tham gia giao thông có cảm giác rằng xe biển xanh “dễ được bỏ qua” khi vi phạm. Tâm lý này không chỉ tồn tại trong dư luận mà đôi khi cũng gây áp lực cho lực lượng thực thi nhiệm vụ trên đường.

Một số cán bộ cảnh sát giao thông (CSGT) thừa nhận rằng, trong những tình huống nhất định, việc dừng xe hoặc xử lý phương tiện biển xanh có thể phức tạp hơn. Nguyên nhân không phải vì pháp luật cho phép ngoại lệ, mà bởi xe công vụ thường gắn với cơ quan nhà nước, có thể đang thực hiện nhiệm vụ, hoặc cần xác minh rõ người điều khiển và mục đích sử dụng phương tiện.

Chính những yếu tố đó từng tạo nên tâm lý “ngại va chạm”, dẫn tới nhận thức trong xã hội rằng có sự khác biệt giữa xe biển xanh và xe biển trắng khi xử lý vi phạm.

PHÁP LUẬT KHÔNG CÓ NGOẠI LỆ

Theo quy định của pháp luật giao thông, xe mang biển xanh không được miễn trừ trách nhiệm khi vi phạm, trừ một số phương tiện được quyền ưu tiên khi làm nhiệm vụ khẩn cấp như xe cứu thương, xe chữa cháy, xe công an làm nhiệm vụ.

Điều này có nghĩa rằng phần lớn xe biển xanh lưu thông trên đường vẫn phải tuân thủ đầy đủ các quy định giao thông, từ tốc độ, tín hiệu đèn cho đến làn đường và quy tắc dừng đỗ.

Trung tá Lê Duy Hiển, Đội trưởng CSGT số 1, Phòng CSGT tỉnh Tuyên Quang cho biết, nguyên tắc hiện nay là xử lý vi phạm dựa trên hành vi chứ không dựa trên biển số xe. Khi phương tiện vi phạm rõ ràng như vượt đèn đỏ, đi ngược chiều, hay chạy quá tốc độ, lực lượng chức năng vẫn lập biên bản và xử phạt theo quy định.

Theo Trung tá Hiển, với xe biển xanh, quy trình đôi khi phải xác minh thêm thông tin về cơ quan quản lý hoặc người điều khiển, nhưng bản chất xử lý vi phạm không có sự khác biệt.

“Nguyên tắc xử lý là mọi phương tiện vi phạm đều bị xử lý như nhau”, Trung tá Lê Duy Hiển nhấn mạnh và cho biết, một trong những yếu tố quan trọng góp phần xóa bỏ tâm lý “biển xanh – biển trắng” chính là sự phát triển của hệ thống giám sát giao thông bằng công nghệ.

Hệ thống camera, phạt nguội và cơ sở dữ liệu đăng ký phương tiện giúp việc phát hiện vi phạm diễn ra tự động và khách quan, hạn chế tối đa yếu tố chủ quan của con người.

Khi vi phạm được ghi nhận qua camera, phương tiện dù thuộc cá nhân hay cơ quan nhà nước đều được xử lý theo dữ liệu đăng ký. Điều này khiến việc “né tránh” hay “nể nang” gần như không còn chỗ đứng.

Bên cạnh đó, việc công khai thông tin vi phạm và tăng cường quản lý xe công cũng khiến các cơ quan nhà nước chú trọng hơn đến kỷ luật sử dụng phương tiện công vụ.

Theo chuyên gia về chính sách giao thông đô thị Nguyễn Duy Thanh, việc xóa bỏ tâm lý phân biệt biển số là bước tiến quan trọng trong xây dựng văn hóa pháp luật.

Ông cho rằng: “Nếu người dân thấy có sự khác biệt trong việc xử lý vi phạm giữa các loại phương tiện, niềm tin vào tính công bằng của pháp luật sẽ bị ảnh hưởng. Ngược lại, khi mọi phương tiện đều bị xử lý như nhau, đó chính là nền tảng của kỷ cương giao thông”.

Theo vị chuyên gia này, sự phát triển của công nghệ giám sát giao thông và yêu cầu minh bạch trong quản lý nhà nước sẽ khiến khái niệm “ưu tiên ngầm” cho biển xanh dần biến mất.

Trong bối cảnh giao thông đô thị ngày càng phức tạp, việc bảo đảm tính công bằng trong thực thi pháp luật trở nên đặc biệt quan trọng. Không chỉ nhằm xử lý vi phạm, điều đó còn góp phần xây dựng niềm tin xã hội và nâng cao ý thức chấp hành luật giao thông.

Khi người dân nhìn thấy xe công cũng bị xử phạt nếu vi phạm, thông điệp về sự bình đẳng trước pháp luật sẽ trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Và khi đó, trên đường phố sẽ không còn câu chuyện “biển xanh hay biển trắng”, mà chỉ còn một chuẩn mực chung: Mọi phương tiện đều phải tuân thủ pháp luật giao thông.