Cuộc đua tại gói thầu hơn 3 tỷ

Công tác đấu thầu qua mạng nhằm mục tiêu minh bạch hóa và tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công đang được đẩy mạnh trên phạm vi cả nước. Tại tỉnh Khánh Hòa, các dự án sử dụng vốn ngân sách luôn nhận được sự quan tâm, giám sát chặt chẽ từ dư luận. Mới đây, diễn biến tại gói thầu thi công xây dựng thuộc dự án Cải tạo, sửa chữa Nhà hội trường, nhà bia tưởng niệm liệt sĩ và xây mới các công trình phụ trợ Đảng ủy xã Diên Thọ (tỉnh Khánh Hòa) đang để lại nhiều góc nhìn sâu sắc về bài toán cạnh tranh trong đấu thầu.

Căn cứ hệ thống tài liệu công khai, ngày 10/11/2025, Chủ tịch UBND xã Diên Thọ đã ban hành Quyết định số 370/QĐ-UBND phê duyệt Báo cáo Kinh tế - Kỹ thuật xây dựng công trình nêu trên với tổng mức đầu tư 3.500.000.000 đồng, sử dụng 100% nguồn vốn ngân sách tỉnh hỗ trợ. Đến ngày 07/01/2026, Chánh Văn phòng Đảng ủy xã Diên Thọ tiếp tục ban hành Quyết định số 16-QĐ/VPĐU phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu, trong đó gói thầu thi công xây dựng và thiết bị có giá trị dự toán là 3.044.604.000 đồng, áp dụng hình thức "Chào hàng cạnh tranh" qua mạng.

Một môi trường cạnh tranh khốc liệt đã thực sự diễn ra tại thời điểm đóng, mở thầu vào lúc 08h15 ngày 28/02/2026. Biên bản mở thầu ghi nhận sự tham gia của 03 nhà thầu độc lập, bao gồm: Công ty TNHH Tư vấn & Xây dựng Tân Hoàng Phúc, Công ty TNHH Xây dựng Môi Trường Mới và Công ty TNHH IBON.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất tại buổi mở thầu chính là chiến lược cạnh tranh về giá của các nhà thầu. Trong khi các thông số dự thầu ban đầu khá sát sao, hệ thống ghi nhận nhà thầu Công ty TNHH Tư vấn & Xây dựng Tân Hoàng Phúc (Mã định danh: vn4201571064) đã đưa ra mức tỷ lệ giảm giá cực kỳ táo bạo, lên tới 18,41%. Với mức giảm giá này, giá dự thầu sau giảm của Tân Hoàng Phúc chỉ còn ở mức hơn 2,48 tỷ đồng. So với giá gói thầu ban đầu là 3,04 tỷ đồng, nếu nhà thầu này trúng thầu, ngân sách nhà nước sẽ tiết kiệm được một khoản tiền lớn lên tới hơn 560 triệu đồng.

Nghịch lý "giá rẻ ngã ngựa" và cái tên Môi Trường Mới

Trong hoạt động mua sắm công, giá cả cạnh tranh luôn là ưu tiên hàng đầu để đảm bảo hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, hành trình vươn tới đích đến của gói thầu không chỉ dựa vào mức giá. Theo Báo cáo đánh giá E-HSDT số 06/BCĐG.E-HSDT ngày 23/03/2026 do đơn vị tư vấn là Công ty TNHH TVTK Sao Kiến Trúc lập, nhà thầu đưa ra mức giá rẻ nhất là Công ty TNHH Tư vấn & Xây dựng Tân Hoàng Phúc đã không thể vượt qua vòng đánh giá năng lực.

Dựa trên báo cáo đánh giá của đơn vị tư vấn, ngày 25/03/2026, Chánh Văn phòng Đảng ủy xã Diên Thọ đã ký ban hành Quyết định số 28-QĐ/VPĐU về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu. Quyết định nêu rõ lý do trượt thầu của Công ty TNHH Tư vấn & Xây dựng Tân Hoàng Phúc và Công ty IBON là do "Không đạt về kỹ thuật".

Sự gục ngã về mặt kỹ thuật của đối thủ sừng sỏ nhất đã mở ra con đường thênh thang cho nhà thầu còn lại. Công ty TNHH Xây dựng Môi Trường Mới chính thức được xướng tên trúng thầu với giá 2.962.938.668 đồng. So sánh con số này với giá gói thầu (3.044.604.000 đồng), ngân sách nhà nước chỉ tiết kiệm được khoảng 81,6 triệu đồng (tỷ lệ 2,68%). Rõ ràng, con số này khá khiêm tốn nếu đặt cạnh khoản tiết kiệm hơn 560 triệu đồng mà nhà thầu bị loại kỹ thuật từng đưa ra.

Tìm hiểu hồ sơ năng lực của đơn vị chiến thắng, Công ty TNHH Xây dựng Môi Trường Mới (mã số thuế 4201676349, địa chỉ tại xã Suối Hiệp, tỉnh Khánh Hòa) không phải là một "tân binh" trên thị trường. Doanh nghiệp này sở hữu một bảng thành tích đấu thầu vô cùng ấn tượng. Dữ liệu lịch sử cho thấy nhà thầu đã từng tham gia 12 gói thầu, trong đó trúng tới 10 gói, chỉ trượt duy nhất 1 gói và 1 gói chưa có kết quả. Tỷ lệ trúng thầu lên tới gần 85% cho thấy kinh nghiệm dày dạn của doanh nghiệp này trong việc chinh phục các yêu cầu kỹ thuật do các chủ đầu tư tại địa phương đề ra.

Lăng kính pháp lý về tính minh bạch và hiệu quả kinh tế

Kịch bản "nhà thầu chào giá cực thấp bị loại bởi tiêu chí kỹ thuật, nhà thầu giá cao hơn trúng thầu" vốn không hiếm trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Tuy nhiên, ở mỗi dự án sử dụng tiền thuế của nhân dân, kịch bản này luôn cần được phân tích một cách thấu đáo dưới góc độ pháp lý để đảm bảo không có bất kỳ rào cản chủ quan nào được dựng lên nhằm hạn chế sự cạnh tranh.

Căn cứ theo Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15), cùng Nghị định số 214/2025/NĐ-CP của Chính phủ, công tác lập Hồ sơ mời thầu (HSMT) và đánh giá Hồ sơ dự thầu (HSDT) phải tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc Cạnh tranh, Công bằng, Minh bạch và Hiệu quả kinh tế. Pháp luật nghiêm cấm việc đưa ra các điều kiện, tiêu chí kỹ thuật không phù hợp với quy mô, tính chất gói thầu nhằm mục đích hướng tới một hoặc một số nhà thầu cụ thể.

Việc phân tích Báo cáo đánh giá E-HSDT do Công ty TNHH TVTK Sao Kiến Trúc thực hiện cho thấy, trách nhiệm của đơn vị tư vấn là cực kỳ lớn trong việc gác cổng chất lượng. Tuy nhiên, việc loại bỏ một nhà thầu mang lại giá trị tiết kiệm hơn nửa tỷ đồng luôn cần đi kèm với những dẫn chứng kỹ thuật vô cùng thuyết phục, sắc bén và khách quan, tránh tình trạng áp dụng tiêu chí quá máy móc dẫn đến lãng phí nguồn vốn công.

Nhìn nhận vấn đề này dưới lăng kính chuyên gia, chuyên gia đấu thầu Lê Hân nhận định: "Mục tiêu tối thượng của đấu thầu là tìm được nhà thầu đáp ứng kỹ thuật với mức giá tốt nhất cho ngân sách. Khi một nhà thầu có khả năng giảm giá đến hơn 18% bị loại, điều đó đồng nghĩa với việc ngân sách vuột mất cơ hội tiết kiệm một khoản tiền lớn. Cơ quan chức năng cần thiết lập cơ chế giám sát chất lượng hồ sơ mời thầu ngay từ khâu thẩm định ban đầu, đảm bảo các tiêu chí kỹ thuật được đưa ra là vừa đủ để đánh giá năng lực, chứ không phải là những 'bài toán khó' để tạo rào cản loại bỏ các nhà thầu có ưu thế về giá".

Đồng quan điểm trên tinh thần xây dựng môi trường đấu thầu lành mạnh, Luật sư Nguyễn Thị Hương, Đoàn Luật sư TP HCM phân tích: "Theo quy định mới nhất tại Thông tư 79/2025/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành, quyền hạn và trách nhiệm của Chủ đầu tư trong việc phát hành, sửa đổi HSMT và đăng tải thông tin được nhấn mạnh rất rõ ràng. Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 28-QĐ/VPĐU của Văn phòng Đảng ủy xã Diên Thọ là cơ sở pháp lý cuối cùng. Pháp luật trao quyền cho chủ đầu tư nhưng cũng quy định rõ trách nhiệm giải trình. Các cơ quan quản lý nhà nước về đấu thầu cấp tỉnh cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra đột xuất đối với những gói thầu có hiện tượng loại bỏ nhà thầu giá rẻ vì lỗi kỹ thuật, nhằm củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào sự công bằng trên không gian mạng quốc gia".

Sự linh hoạt và tính tự chủ của chính quyền cấp xã (theo địa giới hành chính mới từ 1/7/2025) trong quản lý đầu tư công là điều kiện thuận lợi để thúc đẩy phát triển hạ tầng. Nhưng song hành với đó, sự cẩn trọng, tính minh bạch và tinh thần thượng tôn pháp luật trong việc lựa chọn nhà thầu, đánh giá hồ sơ kỹ thuật phải luôn được đặt lên hàng đầu để ngân sách nhà nước mang lại hiệu quả thiết thực nhất.