Tên gọi mang ý nghĩa gắn với việc thiết triều của vua. Tên “Ngự Triều Di Quy” có nguồn gốc Hán – Việt, thường được hiểu là nơi dấu tích việc nhà vua thiết triều còn lưu lại. Theo truyền thuyết địa phương, đình được dựng trên khu đất từng là nơi vua An Dương Vương họp bàn việc nước trong kinh đô Cổ Loa.
Được xây trên nền cung điện cổ của kinh thành Âu Lạc. Nhiều tài liệu cho rằng đình được dựng trên nền điện thiết triều của kinh đô Cổ Loa xưa. Vì vậy, nơi đây không chỉ là đình làng mà còn gắn với ký ức về trung tâm quyền lực của nhà nước Âu Lạc thời cổ đại.
Ngôi đình hiện nay được xây dựng vào đầu thế kỷ 20. Công trình đình hiện nay được xây dựng vào năm 1907 dưới thời Nguyễn. Dù có niên đại không quá cổ so với nhiều đình khác, vị trí và truyền thống lịch sử khiến di tích vẫn mang giá trị đặc biệt trong quần thể Cổ Loa.
Nằm ở trung tâm khu thành Nội của Cổ Loa. Đình tọa lạc gần giữa thành Nội, cách đền thờ An Dương Vương khoảng 300 m về phía Đông. Vị trí này cho thấy đình được đặt ngay trong khu vực trung tâm của kinh thành cổ, nơi từng là trung tâm chính trị và nghi lễ.
Bố cục kiến trúc theo kiểu chữ “Đinh”. Đình được xây theo mặt bằng chữ “Đinh” (丁) – kiểu kiến trúc truyền thống của nhiều đình làng Bắc Bộ. Công trình gồm đại đình, hậu cung cùng các hạng mục phụ trợ, tạo nên bố cục vừa trang nghiêm vừa phù hợp với sinh hoạt cộng đồng.
Có mối liên hệ không gian với nhiều di tích khác. Trong cùng khu vực quanh đình còn có chùa Bảo Sơn và am thờ Mỵ Châu. Sự gần gũi giữa các công trình này tạo thành một cụm di tích phản ánh cả lịch sử, truyền thuyết và tín ngưỡng gắn với câu chuyện An Dương Vương – Mỵ Châu – Trọng Thủy.
Được công nhận là di tích cấp quốc gia từ sớm. Đình Ngự Triều Di Quy đã được xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia từ năm 1962. Điều này cho thấy giá trị đặc biệt của công trình trong hệ thống di sản gắn với thành Cổ Loa và lịch sử cổ đại Việt Nam.
Lễ hội đình gắn với truyền thống văn hóa của làng Cổ Loa. Hàng năm, đình là nơi diễn ra các hoạt động tín ngưỡng và lễ hội của cư dân địa phương, đặc biệt vào dịp đầu xuân. Những nghi lễ này thể hiện sự tưởng nhớ đến An Dương Vương và gìn giữ truyền thống văn hóa lâu đời của vùng Cổ Loa.
Là một biểu tượng tâm linh của làng Cổ Loa. Không chỉ là một công trình kiến trúc, đình Ngự Triều Di Quy còn được xem như biểu tượng tinh thần của cộng đồng địa phương. Nơi đây lưu giữ ký ức lịch sử, truyền thuyết dân gian và lòng tôn kính đối với vị vua đã lập nên nước Âu Lạc.
Mời quý độc giả xem video: Vịnh Hạ Long - di sản thiên nhiên thế giới kỳ vĩ / Quảng Ninh TV