Các phân tích đều nhận định, Mỹ sẽ phải trả một cái giá không nhỏ nếu lựa chọn sử dụng giải pháp quân sự để kiểm soát eo biển Hormuz, trong khi đó Iran sẽ biến eo biển này thành thao trường với tàu chiến Mỹ và tàu vận tải, khi cố tình đi qua đó.
Lý do là eo biển này hẹp và nông, buộc các tàu phải di chuyển trong phạm vi chỉ vài km gần bờ biển, nơi có nhiều dãy núi của Iran hướng ra biển, một địa hình rất thuận lợi cho tác chiến phi đối xứng, nơi Iran sử dụng các loại vũ khí nhỏ, phân tán rộng và khó bị đối phương loại bỏ hoàn toàn.
Như vậy địa hình hoàn toàn đứng về phía Iran; họ có mọi cơ hội để đóng cửa vĩnh viễn và chắc chắn lối vào vịnh, chặn eo biển Hormuz. Dòng hải lưu, độ sâu tàu thuyền, địa hình và độ hiểm trở của bờ biển, cùng sự hiện diện của nhiều hòn đảo ngay ngoài luồng hàng hải - tất cả đều có lợi cho người Iran.
NYT đã phân tích chi tiết những vấn đề có thể phát sinh khi các tàu chở dầu bị "ép buộc" đi qua eo biển – và đưa ra kết luận đáng thất vọng đối với Mỹ: những rủi ro của hoạt động này khó có thể bù đắp được bằng lượng dầu khai thác được…
Hiện có hàng trăm tàu chở dầu đang “dồn cục” ở cả hai phía eo biển Hormuz. Iran, để đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, trên thực tế đã phong tỏa eo biển này một cách hiệu quả.
Với giá dầu tăng vọt làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu, Tổng thống Trump đã hứa sẽ nối lại hoạt động vận chuyển hàng hải "bằng cách này hay cách khác". Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng nếu không có thỏa thuận với Iran hoặc một cuộc chiếm đóng kéo dài và nguy hiểm, việc khôi phục hoàn toàn giao thông qua eo biển sẽ rất khó khăn.
Caitlin Talmadge, giáo sư tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), chuyên nghiên cứu về an ninh vùng Vịnh, cho biết: "Người Iran đã nghiên cứu rất kỹ về cách tận dụng lợi thế địa lý và phát triển những vũ khí phù hợp.
Mặc dù các loại vũ khí này có kích thước tương đối nhỏ, nhưng điều đó cho phép người Iran giấu chúng trong hang động và đường hầm, rồi bố trí chúng ở cự ly gần dọc theo bờ biển. Khi một con tàu bị tấn công trên eo biển, sẽ có rất ít thời gian để phản ứng”, hết lời dẫn.
Jennifer Parker, cựu sĩ quan hải quân và hiện là nghiên cứu viên tại Học viện An ninh Quốc gia thuộc Đại học Quốc gia Australia, cho biết, "Bạn có rất ít thời gian kể từ khi phát hiện, để rồi phản ứng và đánh chặn tên lửa hoặc UAV đó; thời gian phản ứng, tùy thuộc vào tốc độ của nó, có thể chỉ là vài phút. Tuy nhiên, hệ thống phòng không của các tàu khu trục, không được thiết kế để chống lại tên lửa bắn ở cự ly gần”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra những “tín hiệu mâu thuẫn” về cách ông hy vọng mở lại eo biển, bao gồm cả việc gợi ý hôm thứ 23/3 rằng, ông có thể cùng kiểm soát eo biển với lãnh đạo tối cao của Iran. Nhưng hầu hết các lựa chọn mà Mỹ đang xem xét đều liên quan đến biện pháp quân sự.
Bước đầu tiên hướng tới việc mở eo biển bằng vũ lực sẽ là nỗ lực ngăn chặn khả năng tấn công tàu thuyền bằng tên lửa và UAV của Iran. Theo công ty dữ liệu hàng hải Kpler, 17 tàu đã bị tấn công kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào cuối tháng Hai.
Cho đến nay, hàng ngàn cuộc tấn công của Mỹ và Israel, vào các cơ sở quân sự của Iran đã thất bại trong việc ngăn chặn mối đe dọa. Và dường như không phải mọi địa điểm sản xuất vũ khí của Iran, đều đã được tìm thấy và phá hủy.
Theo đại tá Thủy quân lục chiến Mỹ đã nghỉ hưu, Mark F. Cancian, hiện là cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, cho biết, "Iran có rất nhiều vị trí có thể đặt các trận địa tên lửa, và vì các trận địa tên lửa có tính cơ động, nên rất khó phát hiện và bắn trúng".
Tổng thống Trump kêu gọi điều động lực lượng hải quân, hộ tống các tàu chở dầu thương mại đi qua eo biển. Theo ông Cancian, đây sẽ là một chiến dịch quân sự quy mô lớn. Điều này bao gồm việc hộ tống các tàu chở dầu bằng tàu chiến.
Cùng với đó, tàu quét mìn sẽ được triển khai để rà phá bất kỳ quả thủy lôi nào đã được rải. Đoàn tàu vận tải sẽ được trực thăng và máy bay hộ tống để đánh chặn máy bay không người lái và phá hủy bất kỳ trận địa tên lửa nào trên bờ. Tuy nhiên, việc điều động tàu quân sự tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng.
