Ngày 26/11 vừa qua, ông Phạm Thành Kiên, Bí thư Quận ủy Quận 3 TP.HCM cho biết, Quận 3 sẽ xây dựng phố đi bộ khu vực Hồ Con Rùa thành phố đi bộ chất lượng cao. Vậy hồ Con Rùa nằm ở đâu, tại sao có tên "Con Rùa", và trong lịch sử nơi này từng mang những tên gọi nào khác?
Ngược dòng thời gian, Hồ Con Rùa trước năm 1790 là vị trí cổng thành Khảm Khuyết của thành Bát Quái. Sau cuộc binh biến của Lê Văn Khôi, vua Minh Mạng cho phá huỷ thành này. Vào năm 1878, một tháp nước được xây tại vị trí cổng thành cũ để cấp nước uống cho cư dân trong vùng.
Đến năm 1921, tháp nước bị phá bỏ. Tại vị trí này, người Pháp đã cho xây dựng một bức tượng đài với hồ nước nhỏ như cách để đánh dấu cuộc xâm chiếm và biểu tượng của người Pháp làm chủ Đông Dương.
Do công trình có tượng ba binh sĩ Pháp bằng đồng nên người dân địa phương thường gọi khu vực này là Công trường Ba Hình. Đây chính là tên gọi đầu tiên của Hồ Con Rùa.
Vào năm 1964, trong một cuộc bạo loạn, sinh viên đã kéo đổ các tượng đồng của Pháp. Sau đó, tượng đài bị phá dỡ, và khu vực này được đổi tên thành Công trường Chiến sĩ Tự Do, hay Công trường Chiến sĩ. Đây là tên gọi thứ hai của Hồ Con Rùa.
Sau khi tượng đài cũ được phá bỏ, Hồ Con Rùa bắt đầu được xây dựng theo thiết kế của kiến trúc sư Nguyễn Kỳ. Từ năm 1970, Hồ Con Rùa thực sự được trùng tu và chỉnh trang.
Tòa tháp cao 34 mét được xây dựng, gồm 5 cột bê tông cao tượng trưng 5 bàn tay xòe ra đón đỡ giống như các cánh hoa đón đỡ nhụy hoa. Quanh tháp là hồ nước hình bát giác lớn với bốn đường đi bộ xoắn ốc đồng hướng đến hình tượng con rùa bằng hợp kim đội trên lưng tấm bia đá lớn.
Sau khi công trình được hoàn thành, vào năm 1972 khu giao lộ này đổi tên thành Công trường Quốc tế. Đây là tên gọi thứ ba của Hồ Con Rùa.
Dù vậy, nhưng người dân gọi Sài Gòn quen gọi đây là Hồ Con Rùa do hình tượng con rùa nổi bật giữa hồ. Như vậy, "Hồ Con Rùa" là tên gọi thứ tư của địa danh nổi tiếng này.
Cuối thập niên 1970, con rùa bị phá hủy trong một vụ nổ, nhưng cái tên Hồ Con Rùa thì vẫn được dùng theo thói quen. Về cơ bản, diện mạo Hồ Con Rùa không thay đổi nhiều kể từ thời điểm đó đến nay.
Do có cảnh quan đẹp, tập trung nhiều tiệm cà phê, hàng quán, lại nằm gần những địa điểm nổi tiếng như nhà thờ Đức Bà, Bưu điện Trung tâm, Dinh Độc Lập... mà ngày nay Hồ Con Rùa đã trở thành một điểm đến ưa thích của giới trẻ và khách du lịch ở TP HCM.
