Hành tinh địa ngục cách Trái Đất 40 năm ánh sáng gây sốc giới thiên văn

Một địa ngục cách Trái Đất 40 năm ánh sáng: 55 Cancri e, giải phóng những cơn sóng thần dung nham cao tới vài mét gây sốc giới thiên văn.

55 Cancri e cách Trái Đất khoảng 40 năm ánh sáng. Hành tinh này quay quanh một ngôi sao lùn vàng có tên là 55 Cancere A. Hai thiên thể này ở rất gần nhau đến nỗi hành tinh 55 Cancri e này hoàn thành một vòng quỹ đạo quanh ngôi sao chủ của mình chỉ trong 18 giờ.

Khoảng cách cực kỳ gần này đã trực tiếp quyết định khí hậu khắc nghiệt của 55 Cancri e: bề mặt hành tinh này hoàn toàn tiếp xúc với bức xạ mạnh mẽ của ngôi sao chủ lùn vàng, với nhiệt độ bề mặt tăng vọt lên đến 2000 độ C.

anh-chup-man-hinh-2026-06-01-084757.png
Một địa ngục cách Trái Đất 40 năm ánh sáng: 55 Cancri e, giải phóng những cơn sóng thần dung nham cao tới vài mét gây sốc giới thiên văn. Ảnh: @Mohammad Farhat và Eugene Chiang.

Dưới sức nóng thiêu đốt như vậy, đá trên 55 Cancri e không thể giữ được trạng thái rắn, do đó hình thành một đại dương dung nham lỏng trên toàn bề mặt.

Các nhà khoa học Mohammad Farhat và Eugene Chiang đã tiết lộ thêm các đặc điểm động lực học của đại dương dung nham này thông qua mô hình vật lý chi tiết. Không giống như thủy triều trên Trái đất, chủ yếu do lực hấp dẫn của Mặt trăng gây ra, lực thủy triều trên 55 Cancri e hoàn toàn bắt nguồn từ ngôi sao chủ lùn vàng khổng lồ của nó.

Do khoảng cách gần, lực hấp dẫn mạnh mẽ từ ngôi sao chủ lùn vàng tác động trực tiếp lên chất lỏng nóng chảy trên bề mặt hành tinh 55 Cancri e. Tương tác hấp dẫn này gây ra các chuyển động thủy triều dữ dội trong dung nham lỏng, tạo thành "sóng thần dung nham" cao vài mét và di chuyển với tốc độ cực cao. Phát hiện này minh họa rõ nét cách động lực học chất lỏng có thể định hình lại cảnh quan hành tinh trong điều kiện trọng lực và nhiệt độ khắc nghiệt.

Mời Quý Độc Giả cùng xem video: “Phát hiện hơn 100 mộ táng thời kỳ Hùng Vương có niên đại khoảng 3.500 năm tại Di chỉ Vườn Chuối”. Nguồn video: @VTV24.

Các thiên hà tí hon từng soi sáng "thời kỳ đen tối" của vũ trụ

Kính viễn vọng không gian James Webb đã thực hiện một khám phá đột phá: Đó là việc tìm thấy các thiên hà tí hon từng soi sáng "thời kỳ đen tối" của vũ trụ.

Trong vũ trụ sơ khai, từng có một "kỷ nguyên đen tối" bí ẩn khi vũ trụ bị bao phủ bởi một lớp khí hydro trung tính dày đặc, khiến ánh sáng khó xuyên qua. Giai đoạn quan trọng này trong quá trình tiến hóa vũ trụ đã là trọng tâm nghiên cứu của các nhà thiên văn học trong nhiều thập kỷ.

Giờ đây, nhờ khả năng quan sát vượt trội của Kính viễn vọng Không gian James Webb (JWST), các nhà khoa học đã đạt được một bước đột phá, phát hiện ra rằng những thiên hà nhỏ bé, rực rỡ có thể đã đóng vai trò quan trọng trong việc xua tan màn sương mù này và thắp sáng lại ánh sáng trong vũ trụ sơ khai.

AI tạo ra đột phá trong giải mã bí ẩn của lỗ đen

Các nhà thiên văn học sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giải mã những bí ẩn của lỗ đen và hé lộ bí ẩn về sự quay nhanh của Dải Ngân hà.

Nhờ khả năng tính toán mạnh mẽ của AI, các nhà thiên văn học đã tạo ra bước đột phá trong việc khám phá những thiên thể bí ẩn nhất của vũ trụ: Đó là các lỗ đen.

Nghiên cứu mới cho thấy rằng, bằng cách phân tích lượng lớn dữ liệu mô phỏng thông qua mạng nơron, các nhà khoa học không chỉ có thể "nhìn thấy" các lỗ đen rõ ràng hơn, mà còn lần đầu tiên tiết lộ rằng, lỗ đen siêu khối lượng ở trung tâm Dải Ngân hà, Sagittarius A*, có thể đang quay với tốc độ cực nhanh.

Dải Ngân hà từng 'nuốt gọn' một thiên hà khác?

Một nhóm sao có những đặc điểm bất thường, nhiều khả năng là tàn tích của một thiên hà lùn từng bị Dải Ngân hà "nuốt chửng" vào khoảng 10 tỉ năm trước.

Dải Ngân hà (Milky Way) hay còn gọi là Thiên Hà, là thiên hà chứa Hệ Mặt trời của chúng ta có kích thước khá lớn. Nó đạt được kích thước như hiện nay trong suốt khoảng 13 tỷ năm tồn tại bằng cách "nuốt gọn" các thiên hà nhỏ hơn ở xung quanh.

Trong nghiên cứu mới công bố, các nhà thiên văn học cho biết đã tìm được một nhóm sao có những đặc điểm bất thường, nhiều khả năng là tàn tích của một thiên hà lùn từng bị Dải Ngân hà "nuốt chửng" vào khoảng 10 tỉ năm trước.