Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, kể từ sau khi kiện toàn bộ máy hành chính theo Nghị quyết số 1671/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Văn phòng HĐND&UBND xã Tân Minh (tỉnh Lâm Đồng) liên tục triển khai hàng loạt dự án đầu tư công, nâng cấp, sửa chữa cơ sở vật chất. Việc hoàn thiện hạ tầng để phục vụ công tác điều hành, quản lý nhà nước là một chủ trương đúng đắn, thế nhưng, cách thức tổ chức lựa chọn nhà thầu tại đây lại đang để lại nhiều băn khoăn cho dư luận.

Dữ liệu thống kê công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, trong giai đoạn năm 2025 - 2026, Văn phòng HĐND&UBND xã Tân Minh với tư cách là chủ đầu tư đã công bố kết quả của 56 gói thầu hợp lệ. Tổng giá trị theo gói thầu có kết quả lựa chọn nhà thầu hợp lệ hơn 10,24 tỷ đồng, trong đó tổng giá trị trúng thầu đạt 10,05 tỷ đồng.

Tuy nhiên, điều đáng quan tâm là dù giải ngân nguồn vốn đầu tư công hàng tỷ đồng, tỉ lệ tiết kiệm trung bình mang lại cho ngân sách nhà nước qua 56 gói thầu này chỉ dừng lại ở mức 1,8%.

Đi sâu vào các hồ sơ dự án do ông Nguyễn Thành Chung - Chánh Văn phòng HĐND&UBND xã Tân Minh ký duyệt, có thể dễ dàng nhận thấy sự sụt giảm về tỉ lệ tiết kiệm có mối liên hệ mật thiết với việc cơ quan này áp dụng triệt để một hình thức lựa chọn nhà thầu duy nhất. Theo đó, hầu hết các gói thầu xây lắp, tư vấn, giám sát và mua sắm hàng hoá đã công bố kết quả đều được áp dụng hình thức "Chỉ định thầu" hoặc "Chỉ định thầu rút gọn". Việc ưu tiên hình thức chỉ định thầu thay vì tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng đã trực tiếp thu hẹp cánh cửa cạnh tranh, khiến các dự án tại xã Tân Minh không có sự cọ xát về giá, từ đó các nhà thầu được chọn dễ dàng trúng thầu với mức giá sát nút giá dự toán.

Đặc biệt, bức tranh đấu thầu tại Văn phòng HĐND&UBND xã Tân Minh hiện lên với một hệ sinh thái các nhà thầu "thân hữu" trúng thầu mang tính chất tập trung. Điển hình, Công ty TNHH Tư vấn Thiết kế và Xây dựng Khang Quân tham gia và trúng 7 gói thầu; Công ty TNHH Thiết kế - Xây dựng Trần Nguyễn tham gia và trúng 7 gói thầu; Công ty TNHH Dịch vụ Tư vấn Đo đạc - Thiết kế Xây dựng Đại Phát Tài trúng 6 gói thầu; Công ty TNHH Xây lắp Thiên Anh trúng 6 gói thầu thi công xây lắp trọng điểm. Bất ngờ thay, tất cả các đơn vị này đều đạt tỉ lệ trúng thầu tuyệt đối 100% khi tham gia các dự án tại đây.

Đánh giá về tính cạnh tranh và hiệu quả kinh tế trong công tác đấu thầu, chuyên gia đấu thầu Đào Giang nhìn nhận: "Mục tiêu cốt lõi của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 là đảm bảo sự cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Việc một chủ đầu tư liên tục áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn cho hàng chục gói thầu và chỉ xoay quanh một nhóm nhà thầu 'quen mặt' với tỉ lệ trúng 100% sẽ triệt tiêu hoàn toàn tính cạnh tranh của thị trường. Khi không có sự cạnh tranh thực chất, ngân sách nhà nước khó lòng đạt được tỉ lệ tiết kiệm tối ưu, tiềm ẩn nguy cơ lãng phí rất lớn".

Có thể thấy, việc khích lệ các chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ dự án phục vụ công tác ổn định bộ máy hành chính là cần thiết. Song, toàn bộ các quy trình mua sắm công vẫn phải lấy sự thượng tôn pháp luật và lợi ích của ngân sách nhà nước làm kim chỉ nam.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin:

[Kỳ 2] Xã Tân Minh: Dấu hiệu chia nhỏ dự án giao cho Công ty Thiên Anh [Kỳ 2]