Theo giới phân tích, thị trường hiện vẫn định giá dầu ở mức cao bởi hàng loạt rủi ro chưa được giải quyết, từ nguy cơ chiến sự leo thang, lượng tồn kho toàn cầu xuống mức thấp nhất nhiều năm cho tới chi phí vận chuyển tăng mạnh và tình trạng thiếu hụt nhiên liệu tinh chế.
Yếu tố lớn nhất giữ giá dầu ở mức cao là tâm lý lo ngại xung đột Mỹ - Iran có thể tái bùng phát bất cứ lúc nào. Dù hai bên chưa quay lại giai đoạn giao tranh ác liệt như đầu năm, căng thẳng vẫn âm ỉ khi Mỹ tiếp tục điều thêm tàu sân bay và binh sĩ tới Vịnh Ba Tư, trong khi Iran nhiều lần tấn công tàu thuyền nhằm khẳng định ảnh hưởng tại eo biển Hormuz.
Tháng trước, một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào đường ống dẫn dầu Đông - Tây của Saudi Arabia đã khiến tuyến vận chuyển chiến lược này phải tạm ngừng hoạt động, cho thấy hạ tầng năng lượng trong khu vực vẫn dễ bị tổn thương.
Không chỉ Hormuz, lực lượng Houthi tại Yemen cũng tuyên bố phong tỏa hoạt động vận tải của Saudi Arabia qua eo biển Bab el-Mandeb trên Biển Đỏ, tạo thêm một "điểm nghẽn" mới đối với chuỗi cung ứng dầu mỏ.
Mặc dù tàu chở dầu vẫn lưu thông qua các tuyến hàng hải này, việc phải thay đổi hành trình, chuyển tải giữa các tàu hoặc áp dụng nhiều biện pháp an ninh khiến chi phí vận chuyển tăng vọt. Hiện giá thuê tàu chở dầu siêu lớn vận chuyển dầu từ Vịnh Ba Tư sang Trung Quốc đã lên trên 1,2 triệu USD/ngày, mức cao kỷ lục, làm gia tăng chi phí cho toàn bộ chuỗi cung ứng.
Theo Xuyi Zhao, giám đốc đầu tư của công ty môi giới Guotai Junan Futures, việc khối lượng dầu xuất khẩu phục hồi không đồng nghĩa hệ thống cung ứng đã trở lại bình thường. Ông nhận định: "Thị trường không chỉ quan tâm có bao nhiêu dầu được bơm lên tàu, mà còn đánh giá liệu lượng dầu đó có thể được vận chuyển an toàn, ổn định và với chi phí hợp lý hay không."
Một nguyên nhân khác là lượng dầu dự trữ toàn cầu đã bị bào mòn đáng kể sau nhiều tháng xung đột.
Theo hãng tư vấn Energy Aspects, tổng tồn kho dầu trên thế giới hiện chỉ còn khoảng 4,3 tỷ thùng, giảm hơn 400 triệu thùng so với tháng 3 - thời điểm đầu tiên chiến sự ảnh hưởng toàn diện đến thị trường năng lượng.
Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ dầu lại phục hồi nhanh hơn dự kiến. Sau khi sụt giảm mạnh trong giai đoạn giá dầu tăng sốc, nhu cầu toàn cầu hiện đã lên khoảng 104,8 triệu thùng/ngày, tăng thêm 6,5 triệu thùng/ngày so với mức thấp nhất hồi tháng 5.
Sự kết hợp giữa tồn kho thấp và nhu cầu phục hồi khiến thị trường luôn trong trạng thái thiếu "vùng đệm" nếu xảy ra thêm bất kỳ cú sốc nguồn cung nào. Việc dầu thô được khai thác và vận chuyển trở lại chưa thể giải quyết tình trạng thiếu hụt các sản phẩm nhiên liệu thành phẩm như dầu diesel.
Xuất khẩu nhiên liệu tinh chế từ 2 trung tâm lọc dầu lớn là Nga và Trung Đông vẫn chưa trở lại bình thường sau nhiều tháng bị gián đoạn bởi chiến sự và các biện pháp hạn chế. Điều này buộc nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Âu, châu Á và Bắc Mỹ phải hoạt động gần như hết công suất để bù đắp thiếu hụt.
Việc vận hành liên tục trong thời gian dài cũng làm tăng nguy cơ sự cố kỹ thuật ngoài kế hoạch. Vì vậy, các nhà máy sẵn sàng trả giá cao hơn để đảm bảo nguồn cung dầu thô đầu vào không bị gián đoạn.
Theo Haris Khurshid, giám đốc đầu tư của Karobaar Capital LP, việc dòng dầu quay trở lại không thể ngay lập tức khắc phục những thiệt hại mà cuộc chiến đã gây ra. Ông chỉ ra rằng, thế giới đã mất nguồn cung, rút cạn lượng tồn kho và làm gián đoạn khả năng chế biến dầu thành các sản phẩm như dầu diesel. Chỉ riêng việc dầu được vận chuyển trở lại không thể lập tức giải quyết tất cả những vấn đề đó.
Bên cạnh các yếu tố cung - cầu thực tế, giới đầu tư tài chính cũng góp phần giữ giá dầu ở mức cao. Nhiều ngân hàng trung ương cảnh báo giá nhiên liệu tăng đang làm gia tăng áp lực lạm phát, có thể khiến lãi suất duy trì ở mức cao lâu hơn dự kiến.
Trong bối cảnh lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng mạnh, nhiều quỹ đầu tư đã quay trở lại thị trường dầu như một kênh phòng ngừa rủi ro lạm phát. Theo các nhà giao dịch, dòng vốn đầu cơ này không phản ánh nhu cầu tiêu thụ dầu thực tế, song vẫn tạo thêm lực đẩy khiến giá dầu khó giảm sâu.
Theo Yahoo Finance
