Sự bùng nổ của công nghệ đang từng bước làm thay đổi thói quen tiêu dùng tại Việt Nam. Báo cáo từ Vietnam Report công bố ngày 28/9 về Top 10 công ty uy tín ngành bán lẻ năm 2026 ghi nhận trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần hiện diện rõ nét hơn trong hành trình mua sắm của thế hệ Gen Y và Gen Z.

Công cụ hỗ trợ khâu khám phá ban đầu

Theo số liệu khảo sát, có tới 78,4% người tiêu dùng được hỏi cho biết đã từng sử dụng AI hỗ trợ quá trình mua sắm. Dù vậy, tần suất sử dụng chưa thực sự đồng đều: 19,9% người dùng phản hồi sử dụng thường xuyên, 39,4% thỉnh thoảng sử dụng và 19,1% hiếm khi dùng.

Đáng chú ý, AI chủ yếu được người tiêu dùng ứng dụng ở bước tìm kiếm và khám phá ban đầu. Trong đó, các tác vụ phổ biến nhất gồm tìm hiểu thông tin về sản phẩm (44,4%), tìm kiếm và nhận gợi ý sản phẩm phù hợp với nhu cầu (23,5%) cùng việc so sánh các sản phẩm hoặc thương hiệu khác nhau (19,8%).

Thực tế này đang làm thay đổi điểm bắt đầu trong hành trình trải nghiệm của khách hàng. Thay vì phải truy cập nhiều trang web, đọc hàng loạt đánh giá và tự đối chiếu, người dùng hiện có thể nhờ AI tổng hợp nhanh thông tin để rút gọn danh sách lựa chọn trước khi tới sàn thương mại điện tử hay cửa hàng thực tế để kiểm tra giá và ưu đãi.

Chia sẻ về trải nghiệm này với Tri thức & Cuộc sống, bạn Minh Anh (24 tuổi, quận Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết: "Trước đây mỗi khi mua đồ công nghệ hay mỹ phẩm, tôi mất cả buổi tối đọc đánh giá ở các hội nhóm. Giờ đây, tôi chỉ cần gõ yêu cầu vào công cụ AI để lọc ra 2 đến 3 sản phẩm phù hợp nhất với ngân sách và nhu cầu, sau đó mới vào sàn thương mại điện tử để săn deal, việc này giúp tôi tiết kiệm được rất nhiều thời gian".

Đẩy mạnh số hóa và thích ứng với xu hướng mới

Bên cạnh sự thay đổi trong hành vi người tiêu dùng, kết quả nghiên cứu cũng phản ánh bức tranh tài chính cá nhân tương đối tích cực với 72,1% người tiêu dùng đánh giá tình hình tài chính khởi sắc hơn so với 12 tháng trước (46,2% cải thiện nhẹ và 25,9% cải thiện rõ rệt).

Về phía các doanh nghiệp bán lẻ, môi trường cạnh tranh minh bạch, các chính sách kích cầu, xu hướng bán lẻ đa kênh cùng quá trình số hóa được xem là những cơ hội lớn trong năm 2026. Ngược lại, các thách thức hàng đầu vẫn xoay quanh rủi ro lạm phát, chi phí vận hành và áp lực lên chuỗi cung ứng, logistics.

Sự tham gia của AI vào hành trình mua sắm đòi hỏi doanh nghiệp bán lẻ phải điều chỉnh lại cách thức quản lý dữ liệu. Các thông tin như thông số kỹ thuật, thành phần, công dụng, chính sách bảo hành và giá bán không chỉ cần đầy đủ đối với người mua mà còn phải được chuẩn hóa, rõ ràng và có cấu trúc tốt để hệ thống AI có thể dễ dàng truy xuất, diễn giải chính xác.