Trong khi thế giới đang bước vào giai đoạn bùng nổ của trí tuệ nhân tạo và mạng xã hội với hơn 5,66 tỷ người dùng toàn cầu, một bộ phận Gen Z lại tạo nên xu hướng trái ngược khi chủ động tìm về những thiết bị công nghệ đã xuất hiện từ hàng chục năm trước như iPod, điện thoại nắp gập hay tai nghe có dây để giảm bớt sự phụ thuộc vào môi trường số.
Xu hướng "retro tech" đang lan rộng không chỉ vì yếu tố hoài cổ hay thời trang mà còn phản ánh nhu cầu ngày càng lớn của người trẻ trong việc thoát khỏi áp lực từ các nền tảng trực tuyến, nơi thuật toán liên tục tạo ra những kích thích khiến người dùng khó rời mắt khỏi màn hình và dễ rơi vào trạng thái quá tải thông tin.
Các chuyên gia tâm lý cho rằng những lượt thích, bình luận hay chia sẻ trên mạng xã hội đều có thể tạo ra các phản ứng dopamine trong não bộ, khiến nhiều người hình thành thói quen kiểm tra điện thoại liên tục, từ đó ảnh hưởng đến khả năng tập trung, chất lượng nghỉ ngơi và trải nghiệm cuộc sống thực tế.
Chính vì vậy, ngày càng nhiều bạn trẻ lựa chọn thực hiện hành trình "thải độc kỹ thuật số" bằng cách sử dụng những thiết bị đơn giản hơn, không có thông báo liên tục, không bị quảng cáo bủa vây và không bị thuật toán dẫn dắt như các thiết bị thông minh hiện đại.
Tại Việt Nam, không ít người trẻ đã tìm thấy sự bình yên từ những chiếc iPod Classic, nơi trải nghiệm nghe nhạc chỉ xoay quanh danh sách bài hát và các thao tác điều khiển vật lý, giúp họ tập trung thưởng thức trọn vẹn một album thay vì liên tục bị ngắt quãng bởi tin nhắn, video ngắn hay thông báo công việc.
Bên cạnh đó, sự trở lại của tai nghe có dây và điện thoại tối giản cũng xuất phát từ nhu cầu tìm kiếm những trải nghiệm ổn định, bền bỉ và ít gây xao nhãng hơn, trong bối cảnh nhiều người cảm thấy mệt mỏi với việc phải luôn trực tuyến và phản hồi tức thì trên các nền tảng số.
Điều đáng chú ý là việc lựa chọn những công nghệ tưởng chừng lỗi thời này không đồng nghĩa với việc Gen Z từ chối tiến bộ công nghệ, mà ngược lại, đây là cách họ thiết lập ranh giới rõ ràng giữa việc tận dụng công nghệ phục vụ cuộc sống và để công nghệ kiểm soát thời gian, cảm xúc cũng như sự chú ý của bản thân.
Giữa một thế giới được thiết kế để giữ chân người dùng lâu nhất có thể, việc chủ động sống chậm, ưu tiên những trải nghiệm nguyên bản và dành nhiều thời gian hơn cho cuộc sống thực đang trở thành tuyên ngôn mới của Gen Z, cho thấy giá trị của sự tự chủ trong kỷ nguyên số quan trọng không kém bất kỳ công nghệ tiên tiến nào.
