Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, Trường Đại học Giao thông vận tải TP Hồ Chí Minh (UTH TP HCM) vừa hoàn tất quy trình lựa chọn nhà thầu cho gói thầu sửa chữa cơ sở vật chất cuối năm 2025. Kết quả cho thấy một kịch bản quen thuộc trong đấu thầu: Nhà thầu trúng thầu với giá sát nút, trong khi đối thủ duy nhất bị loại bởi những sai sót về hồ sơ năng lực.

Một mình một ngựa tại gói thầu sửa chữa trường học

Ngày 16/12/2025, PGS.TS Nguyễn Xuân Phương, Hiệu trưởng Trường Đại học Giao thông vận tải TP Hồ Chí Minh đã ký Quyết định số 251216-01/QĐ-UTH-QLDA&CSVC về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu gói thầu số 01: Thi công xây dựng thuộc công trình Sửa chữa, bảo dưỡng phòng làm việc, phòng ở và sân thể thao.

Theo đó, Công ty TNHH Xây dựng Nam Bắc Phú là đơn vị được lựa chọn để thực hiện gói thầu này. Đáng chú ý, giá trúng thầu được công bố là 1.868.038.868 đồng, trong khi giá gói thầu do chủ đầu tư đưa ra là 1.875.904.627 đồng. Như vậy, sau quá trình đấu thầu qua mạng, số tiền tiết kiệm được cho ngân sách (ở đây là Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp của Trường) chỉ 7.865.759 đồng.

Với một gói thầu trị giá gần 1,9 tỷ đồng, tỷ lệ tiết kiệm 0,42% khiến dư luận không khỏi đặt dấu hỏi về tính cạnh tranh thực chất của hoạt động đấu thầu tại đây.

Đối thủ "tự loại" giúp lộ trình trúng thầu thêm bằng phẳng

Hồ sơ mời thầu điện tử (E-HSMT) của gói thầu này được phê duyệt từ ngày 01/12/2025 theo hình thức Chào hàng cạnh tranh qua mạng. Đến thời điểm đóng thầu, có 2 đơn vị nộp hồ sơ dự thầu (E-HSDT) gồm: Công ty TNHH Xây dựng Nam Bắc Phú và Công ty CP Tư vấn Kiểm định Xây dựng Đông Tây.

Tuy nhiên, báo cáo đánh giá E-HSDT của Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Phát triển Thương mại Hoàng Thiên Phát (đơn vị tư vấn) cho thấy, Công ty CP Tư vấn Kiểm định Xây dựng Đông Tây đã bị loại ngay từ bước đánh giá năng lực và kinh nghiệm.

Lý do cụ thể được nêu rõ: Nhà thầu này không có tài liệu chứng minh khả năng tiếp cận nguồn lực tài chính thực hiện gói thầu với giá trị yêu cầu là 562.771.389 đồng. Việc một nhà thầu dày dạn kinh nghiệm lại mắc lỗi cơ bản về hồ sơ tài chính đã vô tình tạo ra thế "độc diễn" cho Công ty Xây dựng Nam Bắc Phú, giúp đơn vị này dễ dàng về đích mà không gặp bất cứ áp lực cạnh tranh nào về giá.

Chân dung "khách quen" Công ty Xây dựng Nam Bắc Phú

Tìm hiểu sâu hơn về năng lực của đơn vị trúng thầu, Công ty TNHH Xây dựng Nam Bắc Phú (có trụ sở tại xã Hóc Môn, TP Hồ Chí Minh) không phải là cái tên xa lạ trong giới thầu xây lắp. Tính đến cuối năm 2025, nhà thầu này đã tham gia tổng cộng 65 gói thầu, trong đó trúng tới 51 gói, đạt tỷ lệ trúng thầu ấn tượng gần 80%.

Riêng trong năm 2025, "vận may" vẫn mỉm cười với doanh nghiệp của ông Đỗ Duy Cần khi trúng tới 14/21 gói thầu đã tham gia. Dữ liệu lịch sử cho thấy, Nam Bắc Phú có mối quan hệ cực kỳ khăng khít với Công ty TNHH Thiết kế Xây dựng Thương mại Dịch vụ Ngô Trần khi từng trúng thầu tới 27 gói tại đơn vị này.

Tại UTH TP Hồ Chí Minh, nhà thầu này cũng bắt đầu khẳng định vị thế "người quen" khi liên tục xuất hiện và trúng thầu trong hai năm trở lại đây. Điều này đặt ra nghi vấn liệu có sự ưu ái ngầm nào dành cho "nhà thầu ruột" hay không, khi các gói thầu trúng đều có tỷ lệ tiết kiệm thấp đáng ngạc nhiên.

Góc nhìn từ chuyên gia: Cần xem xét trách nhiệm chủ đầu tư

Trao đổi về vấn đề này, Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ cho rằng, theo quy định tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Nghị định 214/2025/NĐ-CP, mục tiêu cao nhất của đấu thầu là hiệu quả kinh tế và tính cạnh tranh.

"Việc nhà thầu trúng thầu với tỷ lệ tiết kiệm dưới 1% trong bối cảnh chỉ có một nhà thầu vượt qua bước đánh giá kỹ thuật/năng lực là dấu hiệu cần được các cơ quan chức năng lưu ý. Chủ đầu tư có trách nhiệm giải trình về việc lập dự toán gói thầu có sát với thực tế thị trường hay không, và vì sao các gói thầu lại thiếu tính cạnh tranh như vậy", ông Vũ nhấn mạnh.

Trong khi đó, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) lưu ý thêm về quy trình đánh giá: "Cơ quan chức năng cần kiểm tra xem đơn vị tư vấn đấu thầu có thực hiện đúng Thông tư 79/2025/TT-BTC trong việc hướng dẫn nhà thầu làm rõ hồ sơ hay không. Nếu nhà thầu bị loại vì những lỗi thiếu sót tài liệu có thể bổ sung, nhưng chủ đầu tư vẫn phê duyệt kết quả cho đơn vị còn lại với giá cao, thì đó là một lỗ hổng về trách nhiệm bảo toàn nguồn vốn sự nghiệp".

Với thời gian thực hiện hợp đồng 15 ngày cho các hạng mục sửa chữa phòng làm việc, phòng ở và sân thể thao, dư luận đang chờ đợi câu trả lời từ phía UTH TP Hồ Chí Minh về tiến độ và chất lượng thực tế của công trình sau khi "về tay" Công ty Nam Bắc Phú.