Doanh nghiệp có thể cùng người lao động thỏa thuận mức đóng và cách tham gia, nhưng không được biến bảo hiểm hưu trí bổ sung thành điều kiện để tuyển dụng, ký hoặc gia hạn hợp đồng, khen thưởng, đánh giá thi đua hay hưởng phúc lợi.
Tự nguyện là nguyên tắc
Nghị định 85/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 10/5/2026 quy định bảo hiểm hưu trí bổ sung dành cho người sử dụng lao động và người lao động đã tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 xác định đây là loại hình mang tính tự nguyện, vận hành theo nguyên tắc thị trường, nhằm bổ sung cho chế độ hưu trí trong bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Điều đó có nghĩa doanh nghiệp có thể xây dựng chương trình, lựa chọn doanh nghiệp quản lý quỹ và cùng người lao động thỏa thuận mức đóng, tần suất đóng, thời gian đóng.
Nhưng quyền tổ chức chương trình không đồng nghĩa với quyền bắt người lao động phải tham gia. Nghị định 85 dành riêng một quy định để chặn việc biến một khoản tích lũy tự nguyện thành điều kiện quản lý lao động.
Khoản 1 Điều 5 Nghị định 85 quy định rõ: tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung không phải là điều kiện bắt buộc để tuyển dụng, ký kết hoặc gia hạn hợp đồng lao động. Người sử dụng lao động cũng không được phân biệt đối xử hoặc cản trở quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động thông qua việc tham gia chương trình.
Nếu doanh nghiệp dùng thời gian làm việc tối thiểu làm điều kiện để người lao động được hưởng phần đóng góp của doanh nghiệp, thời gian này không được quá 5 năm. Đây là cơ chế xác định khi nào phần tiền doanh nghiệp đóng trở thành quyền lợi của người lao động, khác với việc bắt người lao động phải tham gia để được tuyển dụng, ký hợp đồng, chấm điểm thi đua hoặc nhận các phúc lợi khác.
Ảnh minh họa. Nguồn: Báo Chính phủ.
Quy trình tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung
Báo Chính phủ hướng dẫn:
Người sử dụng lao động xây dựng văn bản thỏa thuận và thông báo, lấy ý kiến người lao động. Sau khi thống nhất, người sử dụng lao động ký văn bản thỏa thuận về việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung với từng người lao động hoặc ký với Chủ tịch Công đoàn sau khi lấy ý kiến tập thể người lao động theo nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, thiện chí, hợp tác và trung thực.
Nội dung cơ bản của văn bản thỏa thuận thực hiện theo quy định tại Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị định.
Người sử dụng lao động ký hợp đồng tham gia chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung với doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí.
Căn cứ danh sách người lao động tham gia chương trình, doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí mở tài khoản hưu trí cá nhân cho người lao động.
Căn cứ vào chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung đã đăng ký và văn bản thỏa thuận với người lao động, người sử dụng lao động đóng phần đóng góp của người sử dụng lao động (nếu có) và phần người lao động ủy thác cho người sử dụng lao động đóng hộ (nếu có) vào quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung và thông báo cho doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí về số tiền đóng cho từng người lao động theo quy định.
Khoản tiền đóng góp vào mỗi tài khoản hưu trí cá nhân của người lao động theo quy định bao gồm:
a) Khoản tiền đóng góp của người sử dụng lao động cho người lao động (nếu có).
b) Khoản tiền đóng góp của người lao động (nếu có).
