Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, bức tranh quản lý tài chính đầu tư công tại các địa bàn sáp nhập thuộc tỉnh Lâm Đồng tiếp tục ghi nhận những hiện tượng đáng chú ý liên quan đến tính cạnh tranh trong đấu thầu. Nếu như tại xã Sơn Điền, hình thức chỉ định thầu bộc lộ tỷ lệ tiết kiệm dưới 1%, thì tại xã Krông Nô, kịch bản trúng thầu bám sát giá dự toán lại xuất hiện dưới hình thức chào hàng cạnh tranh qua mạng. Dấu ấn lặp lại ở đây chính là sự góp mặt của Công ty TNHH Xây dựng Công nghệ Môi trường Thiện Vinh trong vai trò thành viên liên danh trúng thầu, cùng với tình trạng vắng bóng hoàn toàn các đối thủ cạnh tranh.
Kịch bản trúng thầu sát giá tại các gói thầu tiền tỷ
Dữ liệu công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, Phòng Kinh tế xã Krông Nô, tỉnh Lâm Đồng đã tổ chức mời thầu rộng rãi qua mạng gói thầu "Khắc phục, sửa chữa cầu buôn OL" (Mã số thầu - E-TBMT: IB2600161715), sử dụng nguồn vốn ngân sách địa phương. Giá gói thầu được duyệt (giá dự toán) được phê duyệt ở mức 3.389.824.000 đồng. Ngày 06/05/2026, đại diện chủ đầu tư là Trưởng phòng Kinh tế xã Krông Nô đã ký ban hành văn bản pháp lý Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 87/QĐ-KT. Theo nội dung quyết định này, Liên danh Công ty TNHH Xây dựng Công nghệ Môi trường Thiện Vinh và Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Chí Cường đã được lựa chọn trúng thầu với giá 3.370.000.000 đồng, hình thức hợp đồng trọn gói với thời gian thi công thực hiện là 180 ngày.
Thực hiện phép tính toán học cơ bản, số tiền ngân sách tiết kiệm được sau toàn bộ quy trình mời thầu chỉ đạt 19.824.000 đồng, tương ứng với tỷ lệ giảm giá đàm phán khiêm tốn là 0,58%. Đáng chú ý, Biên bản mở thầu qua mạng ngày 30/04/2026 chính thức xác nhận kịch bản "một mình một ngựa" tuyệt đối khi chỉ có duy nhất một nhà thầu là Liên danh Thiện Vinh - Chí Cường nộp hồ sơ tham dự, bộc lộ thực trạng tính cạnh tranh thực tế bị hạn chế tối đa.
Chưa dừng lại ở đó, một kịch bản tài chính tương tự tiếp tục lặp lại tại dự án "Khắc phục, sửa chữa cầu buôn K62, xã Krông Nô, tỉnh Lâm Đồng" (Mã số thầu - E-TBMT: IB2600177062) cũng do Phòng Kinh tế xã Krông Nô làm chủ đầu tư. Dự án này có giá dự toán được duyệt là 2.325.914.000 đồng. Theo văn bản pháp lý Quyết định phê duyệt kết quả số 92/QĐ-KT ngày 18/05/2026 do Trưởng phòng Kinh tế xã Krông Nô ký ban hành, Liên danh Thiện Vinh - Chí Cường tiếp tục là đơn vị độc nhất nộp hồ sơ dự thầu và được lựa chọn trúng thầu sát nút với giá 2.310.000.000 đồng. Số tiền tiết kiệm dôi dư cho công quỹ nhà nước tại dự án cầu buôn K62 chỉ đạt 15.914.000 đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm ở mức tượng trưng là 0,68%.
Việc hai công trình xây lắp cầu dân sinh cấp IV, sử dụng công nghệ thi công phổ thông nhưng lại không thu hút được bất kỳ một doanh nghiệp xây dựng địa phương nào khác tham gia đối trọng là một dấu hiệu có phần đặc biệt, cần được xem xét một cách khách quan. Theo các tài liệu pháp lý đính kèm trong hồ sơ, đơn vị chịu trách nhiệm lập hồ sơ mời thầu (E-HSMT) và đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT) cho cả hai dự án này tại xã Krông Nô, tỉnh Lâm Đồng là Công ty TNHH Tư vấn xây dựng Bắc Nguyên, với Tổ chuyên gia trực tiếp chấm thầu gồm ông Trần Đức Vinh (Tổ trưởng) và ông Phạm Tuấn Sơn (Tổ viên).
Góc nhìn chuyên gia và bài toán thượng tôn pháp luật
Đánh giá hiện trạng này dưới góc độ chuyên môn khi trao đổi với phóng viên Báo Tri thức và Cuộc sống, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Thành viên Đoàn Luật sư TPHCM), phân tích: Trong hoạt động đấu thầu qua mạng, việc một gói thầu quy mô tiền tỷ chỉ có duy nhất một nhà thầu tham dự bộc lộ dấu hiệu cần làm rõ của việc cài cắm các điều khoản hạn chế bất thường. Theo quy định nghiêm ngặt tại Khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật sửa đổi số 90/2025/QH15) và hướng dẫn chi tiết tại Thông tư số 79/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính, các rào cản kỹ thuật tinh vi dưới dạng yêu cầu nhân sự chủ chốt có chứng chỉ hành nghề quá chuyên biệt, hoặc quy định hợp đồng tương tự quá khắt khe so với quy mô thực tế của công trình là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm nhằm bảo vệ tính công bằng cho mọi nhà thầu.
Chuyên gia pháp lý nhấn mạnh, việc phê duyệt kết quả trúng thầu bám sát giá trần không chỉ đặt ra dấu hỏi lớn về chất lượng công tác khảo sát lập dự toán của đơn vị tư vấn là Công ty TNHH Tư vấn xây dựng Bắc Nguyên, mà còn dồn trọng tâm vào trách nhiệm giám sát, hậu kiểm của cơ quan chủ đầu tư là Phòng Kinh tế xã Krông Nô, tỉnh Lâm Đồng. Theo tinh thần chỉ đạo quyết liệt tại Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý đầu tư công, cơ quan quản lý nhà nước về đấu thầu tại tỉnh Lâm Đồng cần tiến hành đối chiếu trực tiếp các điều khoản kỹ thuật trong bộ hồ sơ mời thầu (E-HSMT) với quy chuẩn xây dựng hiện hành. Việc này nhằm làm rõ có hay không sự thiếu độc lập, thiếu khách quan trong quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu, từ đó có giải pháp chấn chỉnh kịp thời kỷ cương tài chính công tại cấp cơ sở sáp nhập địa giới hành chính.
Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin:
[Kỳ 3] Hệ sinh thái thâu tóm thầu và trách nhiệm người đứng đầu cấp cơ sở
TÍNH ĐỘC LẬP VÀ NGHIÊM CẤM CÀI CẮM RÀO CẢN KỸ THUẬT THEO KHUNG PHÁP LÝ ĐẦU TƯ CÔNG HIỆN HÀNH
Nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh, công bằng và bình đẳng cho mọi nhà thầu, hệ thống pháp luật Việt Nam hiện hành quy định những chế tài nghiêm khắc đối với các hành vi cản trở tính minh bạch và tạo rào cản kỹ thuật phi lý trong hoạt động mua sắm công.
Căn cứ Khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật sửa đổi số 90/2025/QH15) và hướng dẫn chi tiết tại Khoản 5 Điều 26 Thông tư số 79/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính: Khi lập hồ sơ mời thầu (E-HSMT), chủ đầu tư và đơn vị tư vấn tuyệt đối không được đưa vào các điều kiện, tiêu chuẩn đánh giá năng lực, kinh nghiệm, thiết bị thi công hoặc nhân sự mang tính định hướng, cục bộ hoặc quá mức cần thiết. Mọi tiêu chí nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu khác hoặc nhằm tạo lợi thế không công bằng cho một hoặc một vài nhà thầu cụ thể đều bị coi là không phù hợp với quy định của pháp luật đấu thầu và không được dùng làm căn cứ để xem xét, đánh giá hồ sơ dự thầu.
Song song đó, căn cứ quy định về bảo đảm cạnh tranh tại Điều 4 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, tổ chức và cá nhân cung cấp dịch vụ tư vấn đấu thầu (bao gồm lập, thẩm định hồ sơ mời thầu; đánh giá hồ sơ dự thầu; thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu) bắt buộc phải duy trì tính độc lập tuyệt đối về mặt pháp lý và độc lập về tài chính với chủ đầu tư, bên mời thầu và nhà thầu tham dự gói thầu đó.
Theo quy định xử lý vi phạm tại Điều 133 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, trường hợp cơ quan chức năng phát hiện đơn vị tư vấn hoặc tổ chuyên gia có hành vi thông đồng, tiếp tay, hoặc cố ý cài cắm rào cản kỹ thuật trái luật để định hướng kết quả thầu, các cá nhân trực tiếp thực hiện hành vi vi phạm sẽ bị thu hồi chứng chỉ hành nghề/chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu, bị cấm tham gia hoạt động đấu thầu từ 03 năm đến 05 năm trên phạm vi toàn quốc, đồng thời phải đối mặt với nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự nếu hành vi đó gây ra hậu quả thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế và tài sản của nhà nước.