Chiều 8/4, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khoá XVI, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).

PHÂN QUYỀN TỐI ĐA, TOÀN DIỆN CHO PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ, GIAO THÔNG

Theo đó, dự thảo luật đã bổ sung quy định về nguyên tắc phân quyền cho chính quyền Thủ đô.

Đối với phát triển đô thị và nhà ở, dự thảo Luật đề xuất HĐND thành phố có thẩm quyền quy định chính sách, biện pháp, tiêu chí, điều kiện thực hiện dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị trên địa bàn; phát triển đô thị tại khu vực TOD theo mô hình đô thị nén gắn với nhà ga, đề-pô đường sắt đô thị theo quy hoạch.

Ngoài ra cơ quan này cũng có thẩm quyền quy định: Chỉ tiêu quy hoạch kiến trúc, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, các yêu cầu về không gian và sử dụng đất tại khu vực TOD khác với quy định hoặc chưa được quy định tại quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch, xây dựng; quy định phạm vi khu vực TOD; các khoản thu từ khai thác tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt đô thị, phí kết nối giao thông công cộng và các khoản thu khác để phát triển hệ thống đường sắt đô thị và việc kết nối đồng bộ hạ tầng giao thông trong khu vực TOD;

Quy định cơ chế, chính sách về đầu tư, phát triển và hỗ trợ nhà ở trên địa bàn thành phố; ưu đãi, hỗ trợ phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công vụ, nhà ở phục vụ tái định cư, nhà lưu trú và các loại hình nhà ở khác cũng như việc việc sử dụng ngân sách Thành phố để đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội thiết yếu phục vụ các dự án nhà ở theo quy hoạch.

Trong khi đó, UBND TP Hà Nội sẽ có thẩm quyền trong quy định trình tự, thủ tục thực hiện dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị; quy định biện pháp cưỡng chế di dời phục vụ dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị; quyết định danh mục dự án, lộ trình thực hiện;

Quyết định việc tổ chức, chuyển đổi giữa các loại hình nhà ở thương mại, nhà ở xã hội, nhà ở phục vụ tái định cư trên địa bàn để sử dụng linh hoạt, đáp ứng nhu cầu thực tế của nhân dân; quyết định các biện pháp tạo lập, quản lý, khai thác nhà ở phục vụ mục tiêu an sinh xã hội và phát triển của Thủ đô.

Đối với phát triển hạ tầng giao thông, vận tải, logistics và bảo vệ môi trường, dự thảo luật đề xuất HĐND thành phố quy định cơ chế, chính sách phát triển giao thông, vận tải, logistics.

Bao gồm: Chính sách đầu tư và huy động nguồn lực để đầu tư xây dựng, phát triển, bảo trì, bảo dưỡng các công trình hạ tầng kỹ thuật, các công trình bảo đảm ATGT, chống ùn tắc giao thông, các công trình ngầm công cộng trên địa bàn; chính sách phát triển vận tải; khuyến khích, ưu tiên phát triển hệ thống vận tải hành khách công cộng khối lượng lớn, đầu tư xây dựng, khai thác đường sắt đô thị, xe buýt, nhà ga, bến xe, bãi đỗ xe ô tô đa chức năng, khai thác không gian ngầm, vận tải hàng không tầm thấp; hạn chế phương tiện giao thông cá nhân vào khu vực trung tâm để giảm ùn tắc giao thông, giảm phát thải; áp dụng phí giảm ùn tắc giao thông.

HĐND thành phố cũng quy định về chính sách đầu tư phát triển đường vành đai, trung tâm logistics, hệ thống giao thông công cộng trên địa bàn và kết nối với các địa phương có hoạt động liên kết, phát triển vùng với Thủ đô; chính sách khuyến khích áp dụng công nghệ cao trong quản lý, điều hành hệ thống giao thông vận tải; quản lý, khai thác đường đô thị, đường sắt đô thị, bảo đảm TTATGT, văn minh đô thị.

LÀM RÕ CƠ CHẾ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH

Trình bày báo cáo thẩm tra dự thảo Luật, Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Uỷ ban nhất trí cao với định hướng phân quyền cho thành phố Hà Nội trên các lĩnh vực như Chính phủ trình nhằm phát huy vai trò chủ động trong thiết kế và tổ chức thực hiện chính sách, phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Để bảo đảm các cơ chế, chính sách đặc thù phát huy hiệu quả, đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục làm rõ mục tiêu, phạm vi, điều kiện và cơ chế thực hiện các chính sách phát triển đô thị, nhất là các nội dung về quy hoạch không gian, hạ tầng giao thông, logistics, môi trường và xử lý các điểm nghẽn, các chính sách trong lĩnh vực giáo dục, y tế, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo theo hướng vừa bảo đảm tính đặc thù, vượt trội song vẫn bảo đảm yêu cầu về tính khả thi, tính ổn định, lâu dài của chính sách, nhất là đối với các nội dung có tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích của người dân.

Đồng thời, làm rõ điều kiện, giới hạn và cơ chế kiểm soát đối với các chính sách tài chính, đầu tư, tài nguyên nhằm bảo đảm tính linh hoạt nhưng không trùng lặp và hạn chế rủi ro; đánh giá kỹ tác động đối với ngân sách để bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương; hoàn thiện chính sách đất đai theo hướng minh bạch, bảo đảm hài hòa lợi ích của các bên liên quan và nâng cao yêu cầu về trách nhiệm giải trình.

Cùng đó, quy định cụ thể trách nhiệm, thời hạn và nội dung báo cáo trong công tác giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình trong quá trình thi hành pháp luật; làm rõ căn cứ đình chỉ, bãi bỏ văn bản và thiết kế cơ chế miễn, loại trừ trách nhiệm pháp lý theo hướng có thể kiểm chứng và tránh bị lợi dụng; tiếp tục rà soát các quy định chuyển tiếp để bảo đảm tính liên tục của chính sách và tách bạch rõ với các cơ chế, chính sách đặc thù.

Tờ trình dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) nêu: Thực tiễn phát triển đô thị Thủ đô Hà Nội trong thời gian qua vẫn tồn tại hạn chế, yếu kém, điểm nghẽn lớn, kéo dài, chưa được khắc phục như tình trạng ùn tắc giao thông, ngập úng cục bộ và ô nhiễm môi trường; hạn chế trong bảo đảm an toàn đô thị; vi phạm pháp luật về đất đai, xây dựng;...

Các "điểm nghẽn" về thể chế, nhất là trong lĩnh vực đầu tư, tài chính - ngân sách, đất đai và hợp tác công - tư đang hạn chế khả năng huy động nguồn lực cho phát triển Thủ đô.

Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến phức tạp, cần đổi mới tư duy xây dựng Luật Thủ đô theo hướng Thủ đô không chỉ "thực thi chính sách" mà còn phải được giao vai trò "thiết kế chính sách" ở tầm cao hơn để đáp ứng mục tiêu, yêu cầu, kỳ vọng phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới.