Hoạt động đầu tư công tại các địa phương đang ngày càng siết chặt các tiêu chí kỹ thuật nhằm bảo đảm hiệu quả kinh tế và chất lượng công trình. Tuy nhiên, một thực tế đáng quan ngại là năng lực lập hồ sơ dự thầu (E-HSDT) của không ít doanh nghiệp vẫn bộc lộ sự cẩu thả, thậm chí sử dụng biện pháp thi công theo kiểu "râu ông nọ chắp cằm bà kia". Sự việc hy hữu vừa xảy ra tại một gói thầu xây lắp giao thông quy mô gần 5 tỷ đồng là một minh chứng điển hình.

"Màn sập bẫy kỹ thuật" hy hữu

Theo Quyết định số 443/QĐ-PKT ngày 19/05/2026 của Phòng Kinh tế xã Lưu Nghiệp Anh về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu qua mạng, Gói thầu số 06: Thi công xây dựng công trình Đường bờ Tây kênh T9 (Cống Mù U- Ngã tư kênh Ngọc Biên) đã chính thức tìm được chủ nhân. Đơn vị trúng thầu là Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Thái Bình với giá trúng thầu ghi nhận là 4.708.841.267 đồng.

Gói thầu này sử dụng nguồn vốn ngân sách xã, được tổ chức mời thầu rộng rãi qua mạng theo phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ. Biên bản mở thầu ngày 22/04/2026 cho thấy có 03 đơn vị tham gia nộp hồ sơ. Đáng chú ý, xét về yếu tố tài chính, Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Thái Bình không phải là đơn vị bỏ giá thấp nhất. Doanh nghiệp này đưa ra giá dự thầu là 4.962.944.000 đồng, sau đó áp dụng tỷ lệ giảm giá 5,12% để đưa giá sau giảm giá về mức hơn 4,7 tỷ đồng.

Trong khi đó, hai đối thủ cạnh tranh lại có lợi thế cạnh tranh rất lớn về giá. Cụ thể, Công ty TNHH Xây dựng Vạn Như Ý bỏ giá 4.305.977.411 đồng (không giảm giá); Liên danh gói thầu số 6 đường bờ Tây kênh T9 bỏ giá hơn 4,96 tỷ đồng nhưng gây bất ngờ với tỷ lệ giảm giá sâu lên tới 10,68%, kéo giá dự thầu thực tế xuống còn 4.431.305.609,2536 đồng.

Thế nhưng, kết quả ngã ngũ tại Báo cáo đánh giá E-HSDT số 20/BCĐG.XL do Tổ chuyên gia thuộc Công ty TNHH Tư vấn đấu thầu Nam Việt lập lại cho thấy một kịch bản hoàn toàn khác. Cả hai nhà thầu bỏ giá thấp đều bị chấm "Không đạt" ngay tại bước đánh giá kỹ thuật do hồ sơ bộc lộ loạt sai sót khó tin.

Sự cẩu thả từ những hồ sơ

Đối với công tác thi công cầu đường giao thông, các giải pháp kỹ thuật trên sông nước và kết cấu nền móng luôn đòi hỏi tính đặc thù cao. Vậy nhưng, dữ liệu trích xuất từ báo cáo chấm thầu cho thấy Công ty TNHH Xây dựng Vạn Như Ý đã bê nguyên xi giải pháp của một công trình kiến trúc dân dụng vào gói thầu này.

Tại phần thuyết minh tổ chức tổng mặt bằng, doanh nghiệp này đưa vào các phương án thoát hiểm khi có sự cố gồm "đèn Exit, cửa ngăn khói, mặt nạ phòng độc". Chưa dừng lại ở đó, tại hạng mục thi công tường hộ lan mềm (một kết cấu an toàn giao thông đường bộ), nhà thầu lại đi thuyết minh về quy trình gia công và lắp đặt cho... biển báo giao thông. Biện pháp vệ sinh môi trường cũng bị áp đặt sai lệch bản chất khi nêu phương pháp "Cách âm nguồn tiếng ồn với bên ngoài bằng phòng cách âm". Ngay cả phần phương thức bảo hành công trình đường, doanh nghiệp cũng hướng dẫn chủ đầu tư về "cách bố trí phòng". Loạt lỗi sao chép tài liệu thiếu kiểm tra này khiến giải pháp kỹ thuật của nhà thầu bị đánh giá là hoàn toàn không hợp lý.

Tương tự, hồ sơ của Liên danh gói thầu số 6 đường bờ Tây kênh T9 cũng vấp phải những lỗi sơ đẳng về mặt tư duy kỹ thuật. Biện pháp thi công đóng và nhổ cọc thép hình dưới nước của liên danh này căn cứ trên các tiêu chuẩn TCVN 4055:1985 và TCVN 4091:1985 đã hết hiệu lực từ lâu. Nghiêm trọng hơn, khi thuyết minh biện pháp ép cọc thép hình (kết cấu kim loại), nhà thầu lại viện dẫn tiêu chuẩn TCVN 8828:2011 về... bảo dưỡng ẩm bê tông nặng đổ tại chỗ.

Sự cẩu thả của liên danh này tiếp tục thể hiện ở phần nhân sự và thiết bị. Thuyết minh an toàn, vệ sinh lao động và kinh nghiệm của Chỉ huy trưởng Đào Việt Hưng liên tục khẳng định "có nhiều năm kinh nghiệm thi công trường học, công trình công cộng", vốn không phù hợp với yêu cầu chuyên môn cầu đường của E-HSMT. Về thiết bị, nhà thầu không chứng minh được khả năng huy động, đồng thời thiết bị cần cẩu chỉ đạt sức nâng 10 tấn trong khi bài toán kỹ thuật của gói thầu đòi hỏi tối thiểu 25 tấn.

Năng lực nhà thầu Xây dựng Thái Bình

Việc cả hai nhà thầu bỏ giá thấp đều tự đánh mất cơ hội do lỗi kỹ thuật đã tạo điều kiện cho Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Thái Bình đường hoàng sở hữu gói thầu với tỷ lệ tiết kiệm ngân sách đạt khoảng 5,12%.

Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Thái Bình (Mã số thuế: 2100405772, trụ sở tại Ấp Ông Rùm 2, Xã Hùng Hòa, Vĩnh Long) do ông Thái Văn Nghiệp làm Giám đốc là cái tên quen thuộc. Doanh nghiệp này có lịch sử tham gia tới 112 gói thầu, trong đó trúng 67 gói và trượt 45 gói. Tổng giá trị trúng thầu lũy kế đạt 130.607.730.762 đồng, trong đó vai trò độc lập chiếm 71.154.263.250 đồng. Địa bàn hoạt động chính của doanh nghiệp tập trung chủ yếu tại khu vực Vĩnh Long và các vùng lân cận.

Tại Phòng Kinh tế xã Lưu Nghiệp Anh ngoài gói thầu đã trúng đang phân tích nêu trên thì trước đó nhà thầu này cũng đã trúng Gói thầu số 05: Thi công xây dựng công trình, trị giá 1.138.865.000 đồng, trúng tháng 11/2025

Góc nhìn chuyên gia

Trao đổi về hiện tượng hồ sơ dự thầu giao thông chứa "đèn ngăn khói", Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định, Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP đã quy định rất rõ về trách nhiệm của nhà thầu trong việc kê khai thông tin trung thực và lập giải pháp kỹ thuật khả thi. Việc sao chép nguyên xi tài liệu từ công trình dân dụng sang giao thông không chỉ phản ánh sự yếu kém về năng lực chuyên môn mà còn đặt ra nghi vấn lớn về tính nghiêm túc của doanh nghiệp khi tiếp cận nguồn vốn công.

Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ cũng nhấn mạnh, một môi trường đấu thầu Cạnh tranh, Công bằng, Minh bạch và Hiệu quả kinh tế chỉ có thể được thiết lập khi các chủ đầu tư kiên quyết loại bỏ những hồ sơ cẩu thả, không đáp ứng yêu cầu thực tế của công trình. Sự nghiêm minh trong công tác đánh giá E-HSDT tại xã Lưu Nghiệp Anh là bài học đắt giá cho các nhà thầu khi tham gia sân chơi đầu tư công quy mô lớn.