Tờ South China Morning Post (SCMP) đưa tin, Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) cam kết sẽ mạnh tay trấn áp các "quy tắc bất thành văn" – yếu tố tạo điều kiện cho tham nhũng, qua đó đẩy mạnh chiến dịch chống tham nhũng lâu dài nhằm làm trong sạch đội ngũ quan chức của ĐCSTQ.
Tại một cuộc họp báo hôm 30/10, các quan chức cấp cao của ĐCSTQ đã nêu bật những nội dung quan trọng từ Hội nghị toàn thể lần thứ 5 của Ban Chấp hành Trung ương ĐCSTQ khóa XX, vừa kết thúc một ngày trước đó. Họ nhấn mạnh khẳng định của Tổng bí thư ĐCSTQ, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình rằng tham nhũng vẫn là một thách thức nghiêm trọng, đòi hỏi phải duy trì áp lực liên tục và thực hiện các hành động nhắm vào những thông lệ không chính thức đang làm suy yếu các quy định chính thức.
Các quan chức cấp cao của Đảng Cộng sản Trung Quốc tại một cuộc họp báo thông báo về kết quả Hội nghị toàn thể lần thứ 5 của Ban Chấp hành Trung ương ĐCSTQ ở Bắc Kinh vào ngày 30/10. Ảnh: Reuters
Hội nghị kéo dài bốn ngày đã khép lại với việc thông qua một thông cáo có tiêu đề: "Quyết định của Ban Chấp hành Trung ương ĐCSTQ về một số vấn đề trọng yếu liên quan đến việc kiên trì thực hiện quản lý đảng toàn diện và nghiêm minh".
Trong một động thái hiếm thấy, văn kiện này đã chỉ đích danh "quy tắc bất thành văn" là một vấn đề nổi cộm cần phải giải quyết.
"Quy tắc bất thành văn" ở đây ám chỉ những hiểu ngầm rằng cần phải "đền đáp" người có quyền lực để đổi lấy các công việc, dịch vụ, sự thăng tiến, hợp đồng, quyền thuê đất, hoặc thậm chí là quyền tiếp cận phúc lợi xã hội hay suất nhập học. Những "đền đáp" này có thể là dưới hình thức tiền bạc, tình dục hoặc trao đổi các đặc quyền, ân huệ.
Theo SCMP, "quy tắc bất thành văn" này đã tồn tại lâu đời trong xã hội Trung Quốc và vẫn tiếp diễn bất chấp chiến dịch chống tham nhũng kéo dài 14 năm qua của ĐCSTQ. Các biện pháp nhằm xóa bỏ hành vi sai trái bao gồm việc ban hành những quy định cấm các thông lệ từng rất phổ biến, chẳng hạn như chiêu đãi xa hoa trong kinh doanh hay tặng quà.
Xie Chuntao - Phó Hiệu trưởng thường trực Trường Đảng Trung ương (Trung Quốc) - cho biết: "Trong một thời gian, một số 'quy tắc bất thành văn' đã tồn tại ở các mức độ khác nhau cả trong và ngoài ĐCSTQ, làm suy yếu thẩm quyền và hiệu lực thực thi các quy định, kỷ luật của ĐCSTQ; điều này đã vấp phải sự phản ứng mạnh mẽ từ đội ngũ cán bộ và công chúng [Trung Quốc]."
"Quyết định [của Ban Chấp hành Trung ương ĐCSTQ] này nhấn mạnh vào việc thiết lập các quy định rõ ràng ngay từ đầu, đồng thời đề ra những biện pháp cụ thể nhằm thúc đẩy sự công khai minh bạch trong công việc của ĐCSTQ và chính quyền [Trung Quốc], tăng cường giáo dục và định hướng, chấn chỉnh các hiện tượng hỗn loạn liên quan, cũng như xây dựng và hoàn thiện các cơ chế thể chế", ông Xie nói.
Tang Fangyu - Giám đốc Văn phòng Nghiên cứu Chính sách Trung ương ĐCSTQ - cho biết quyết định này là kết quả quan trọng nhất của Hội nghị toàn thể lần thứ 5, và quá trình soạn thảo văn kiện này do Tổng bí thư ĐCSTQ, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trực tiếp chỉ đạo.
"Ông ấy [ông Tập] đã đích thân hoạch định quy trình, liên tục đưa ra chỉ đạo, định hướng và đóng vai trò quyết định", ông Tang chia sẻ, đồng thời cho biết thêm, công tác soạn thảo bao gồm việc lấy ý kiến từ các địa phương và cơ quan chính phủ của Trung Quốc, ủy thác nghiên cứu về các chủ đề trọng tâm, cũng như tập hợp hơn 1.000 đề xuất sửa đổi và hoàn thiện trong các phiên thảo luận tại hội nghị toàn thể, qua đó đảm bảo văn kiện phản ánh ý chí tập thể của ĐCSTQ.
Hội nghị toàn thể lần thứ 5 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX đã ban hành một văn kiện chỉ đích danh "quy tắc bất thành văn" là một vấn đề nổi cộm cần phải giải quyết. Ảnh: Reuters
Hãng thông tấn nhà nước Tân Hoa Xã của Trung Quốc hôm 30/10 đưa tin, hồi tháng 8, Tổng bí thư ĐCSTQ, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã chủ trì một cuộc tọa đàm với các nhân sĩ ngoài đảng để lấy ý kiến về dự thảo quyết định. Tại đây, ông Tập nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức về rủi ro trong bối cảnh "nắm quyền lâu dài, thời kỳ hòa bình và môi trường phức tạp".
Quyết định này kêu gọi duy trì áp lực mạnh mẽ để các quan chức của ĐCSTQ "không dám, không thể và không muốn" tham nhũng, đồng thời giải quyết cả triệu chứng lẫn căn nguyên của các hành vi sai trái.
Theo SCMP, ngay sau khi ông Tập lên nắm quyền vào năm 2012, các phương tiện truyền thông nhà nước Trung Quốc đã triển khai một chiến dịch kêu gọi thiết lập các quy định và luật lệ chính thức để thay thế cho "quy tắc bất thành văn". Chiến dịch này cảnh báo rằng "quy tắc bất thành văn" đã làm biến dạng các giá trị xã hội, gây ra bất công và tạo điều kiện cho tham nhũng len lỏi vào nhiều lĩnh vực khác nhau tại Trung Quốc.
Năm 2014, Hội nghị Trung ương 4 khóa XVIII của ĐCSTQ đã cam kết "kiên quyết loại bỏ mọi hình thức quy tắc bất thành văn; tuyệt đối không dung thứ cho sự khoan hồng nằm ngoài khuôn khổ pháp luật; và không bao giờ cho phép xử lý các vụ việc dựa trên quan hệ cá nhân, quen biết hay tiền bạc".
Cùng năm đó, tờ Nhân dân Nhật báo – cơ quan ngôn luận của ĐCSTQ – cũng đăng tải một bài viết với tiêu đề: "Chúng ta [Trung Quốc] phải dám tuyên chiến với quy tắc bất thành văn".
Tuy nhiên, ông Tập nhiều lần khẳng định rằng vấn đề này vẫn là một mối đe dọa dai dẳng. Trong một bài viết vào tháng 10/2026 trên tạp chí "Cầu thị" – ấn phẩm lý luận hàng đầu của ĐCSTQ, ông Tập viết: "Khi các quy định chính thức không được duy trì nghiêm túc, thì quy tắc bất thành văn sẽ nảy sinh một cách tất yếu; và khi các quy tắc bất thành văn chiếm ưu thế, thì những quy định chính thức chỉ còn là vật trang trí."
Ông cho biết tình trạng này tạo điều kiện cho "những kẻ môi giới chính trị và những kẻ lừa đảo" lợi dụng các mối quan hệ cá nhân để thăng tiến trong ĐCSTQ.
Để ngăn chặn "quy tắc bất thành văn", ông Tập nhấn mạnh vào việc tăng cường thực thi các quy định chính thức, nâng cao tính minh bạch trong công việc của ĐCSTQ và Nhà nước TQ, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, gắn liền với trách nhiệm của người đứng đầu.
