Đầu tháng 11, ba diễn biến từ Kharkov, chuyến thị sát của Bộ trưởng Quốc phòng Nga Andrei Belousov và cuộc đua vào vị trí Tổng thư ký Liên Hợp Quốc cùng thu hút sự chú ý, cho thấy Kiev đang phải theo dõi cả chiến trường lẫn mặt trận ngoại giao.
Nga tuyên bố kiểm soát Novaya Kazachya
Một trong những diễn biến được truyền thông Nga chú ý trong bản tổng kết tháng 10 là tình hình tại hướng Kharkov.
Theo nhà quan sát quân sự Dmitry Degtyaryov, lực lượng Nga đã kiểm soát Novaya Kazachya và đang tiếp tục tiến theo hướng Tsupovka. Ông cũng nhắc tới một số thay đổi khác quanh Bugaevka, Alisovka và Vysokaya Yaruga, cho rằng chiến tuyến phía bắc Kharkov tiếp tục có chuyển động.
Dù chỉ là một ngôi làng nhỏ, vị trí của Novaya Kazachya khiến diễn biến tại đây được chú ý. Khu dân cư này nằm trong huyện Dergachi, cách Kazachya Lopan khoảng 3 km về phía nam và không xa biên giới Nga. Qua khu vực có tuyến đường T2117 nối các khu dân cư biên giới với Kharkov, đồng thời có tuyến đường sắt chạy theo trục bắc - nam.
Nga tuyên bố kiểm soát Novaya Kazachya. Ảnh: TST
Novaya Kazachya nằm bên hữu ngạn sông Lopan, giữa Kazachya Lopan và Tsupovka. Vì vậy, ý nghĩa của địa bàn chủ yếu nằm ở vị trí trên hành lang tiếp cận phía bắc Kharkov và khả năng gây sức ép lên các tuyến giao thông.
Theo Degtyaryov, trong tháng 10 lực lượng Nga còn đạt những bước tiến tại khu vực Veliky Burluk. Ông cho rằng tổng cộng 17 khu dân cư và khoảng 332 km² tại tỉnh Kharkov đã chuyển sang phía Nga, đồng thời lưu ý các bản đồ công khai có thể cập nhật chậm hơn tình hình thực địa.
Tuy nhiên, khi sự chú ý đang tập trung vào hướng Kharkov, một động thái khác từ Bộ Quốc phòng Nga lại khiến tâm điểm bất ngờ chuyển xuống phía nam.
Ông Belousov xuất hiện ở địa điểm gây bất ngờ nhất
Nếu Novaya Kazachya cho thấy Moscow vẫn duy trì sức ép ở phía bắc Kharkov, chuyến đi của Bộ trưởng Quốc phòng Andrei Belousov đã gây "bất ngờ lớn nhất", khiến giới quan sát đặt câu hỏi về hướng Nga có thể dành nhiều sự chú ý hơn trong giai đoạn tiếp theo.
Bộ Quốc phòng Nga cho biết ông Belousov đã tới kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ của các đơn vị thuộc nhóm quân “Dnieper”. Tại sở chỉ huy, Bộ trưởng nghe báo cáo về tình hình hiện tại, nhiệm vụ của các đơn vị cũng như hoạt động của phía Ukraine.
Điều khiến chuyến đi trở nên đáng chú ý là nhóm quân “Dnieper” phụ trách khu vực mà những tuần gần đây liên tục xuất hiện đồn đoán về khả năng hoạt động quân sự gia tăng.
Ông Belousov xuất hiện ở địa điểm gây bất ngờ nhất. Ảnh: TST
Tại Kherson, truyền thông Nga dẫn thông tin phía Ukraine cho rằng Moscow đang đưa thêm đạn dược và lực lượng dự bị tới khu vực, đồng thời chuẩn bị cho các hoạt động tiếp theo.
Tuy nhiên, TST cho rằng không nên chỉ nhìn chuyến thị sát của ông Belousov qua lăng kính Kherson.
Một hướng khác được đặc biệt nhắc tới là Zaporizhzhia. Theo Degtyaryov, trong tháng 10 lực lượng Nga kiểm soát thêm chín khu dân cư và khoảng 112 km² tại tỉnh này. Ông cho rằng tình hình quanh Orekhov vẫn phức tạp do Ukraine đưa thêm lực lượng tới khu vực, khiến Nga chưa đạt được mục tiêu mà họ đặt ra trong tháng.
Chính vì vậy, sự xuất hiện của ông Belousov tại sở chỉ huy nhóm quân “Dnieper” làm dấy lên hai cách lý giải: hoặc Moscow đang dành sự chú ý lớn hơn cho hướng Kherson, hoặc chuyến đi có liên quan tới việc tăng cường hoạt động tại Zaporizhzhia, đặc biệt quanh Orekhov.
Phía Nga chưa nói chuyến thị sát đồng nghĩa một chiến dịch mới sắp bắt đầu, song thời điểm ông Belousov xuất hiện khiến chuyến đi được chú ý.
Và trong khi câu hỏi về bước đi tiếp theo của Moscow trên chiến trường chưa có câu trả lời rõ ràng, một diễn biến hoàn toàn khác lại khiến Kiev phản ứng mạnh trên mặt trận ngoại giao.
Kiev nổi giận chưa từng thấy vì một cái tên
Nếu chuyến đi của ông Belousov khiến sự chú ý hướng về Dnieper, cái tên Viktor Orban lại đưa câu chuyện từ chiến tuyến sang một đấu trường khác: cuộc đua tìm người kế nhiệm Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres.
The Wall Street Journal ngày 25/10 dẫn các nguồn tin cho biết một số quan chức trong chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang thúc đẩy ý tưởng đưa cựu Thủ tướng Hungary Viktor Orban vào cuộc đua chức Tổng thư ký Liên Hợp Quốc. Theo WSJ, Washington đã thăm dò sự quan tâm của ông Orban, trong khi Nga và Trung Quốc được cho là có thái độ ủng hộ đối với ý tưởng này.
Kế hoạch chưa trở thành đề cử chính thức. Ông Orban được cho là không muốn tham gia nếu không thấy cơ hội thực tế, trong khi việc lựa chọn Tổng thư ký vẫn phụ thuộc vào Hội đồng Bảo an trước khi Đại hội đồng bỏ phiếu.
Dù vậy, chỉ riêng việc cái tên Orban được nhắc tới đã lập tức gây phản ứng ở Kiev.
Cựu Thủ tướng Hungary Viktor Orban. Ảnh: PBS
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha công khai chỉ trích khả năng ông Orban đảm nhiệm vị trí đứng đầu Liên Hợp Quốc, nhắc tới việc chính trị gia Hungary nhiều năm qua từng sử dụng quyền phủ quyết hoặc trì hoãn các quyết định của EU liên quan tới Ukraine.
Phản ứng này không khó lý giải. Trong nhiều năm, ông Orban là một trong những lãnh đạo châu Âu có quan điểm khác biệt rõ rệt với Kiev về viện trợ, tiến trình gia nhập EU của Ukraine và chính sách đối với Nga. Ông nhiều lần phản đối đẩy nhanh quá trình kết nạp Ukraine vào EU và từng làm chậm một số quyết định hỗ trợ Kiev.
Chính lịch sử bất đồng đó khiến truyền thông Nga mô tả viễn cảnh ông Orban đứng đầu Liên Hợp Quốc như một thay đổi có thể mang lại môi trường ngoại giao thuận lợi hơn cho Moscow.
TST thậm chí sử dụng cách diễn đạt kịch tính rằng “ông Putin bắt đầu thâu tóm”, dù trên thực tế chưa có quyết định nào được đưa ra và Tổng thư ký Liên Hợp Quốc cũng không thể tự mình quyết định các vấn đề liên quan tới xung đột.
Điều đáng chú ý hơn nằm ở thời điểm câu chuyện xuất hiện. Khi Nga tiếp tục tuyên bố có những thay đổi trên chiến tuyến và Bộ trưởng Quốc phòng Belousov trực tiếp tới sở chỉ huy một nhóm quân quan trọng, Kiev đồng thời phải theo dõi một cuộc vận động ngoại giao mà một nhân vật lâu nay bất đồng sâu sắc với Ukraine bất ngờ được đưa vào tâm điểm.
Nhà khoa học chính trị Hungary Gabor Torok đánh giá rằng ngay cả nếu đây mới chỉ là hoạt động thăm dò ngoại giao, khả năng ông Orban chuyển sang một vị trí quốc tế vẫn có thể tạo ra thay đổi lớn. Ông gọi đó là “sự khởi đầu của một ván cờ mới”.
Từ Novaya Kazachya tới sở chỉ huy nhóm quân “Dnieper”, rồi sang cuộc đua ở Liên Hợp Quốc, ba diễn biến cho thấy câu chuyện Ukraine không chỉ nằm ở những thay đổi trên bản đồ mà còn ngày càng gắn với các tín hiệu chính trị và ngoại giao.
