Vừa qua, hệ thống mạng đấu thầu quốc gia đã ghi nhận diễn biến đáng chú ý tại gói thầu xây lắp thuộc Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh. Theo biên bản mở thầu công bố ngày 02/01/2026, gói thầu "Bảo trì phòng học, phòng thí nghiệm, xưởng thực hành cơ sở chính" đang bước vào giai đoạn xét thầu với sự tham gia của ba nhà thầu quen thuộc trên địa bàn TP HCM.

Giá dự thầu bám sát dự toán

Quyết định số 3965/QĐ-ĐHCN ngày 11/12/2025 của Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh về việc phê duyệt dự toán, gói thầu nêu trên có giá dự toán được xác định là 13.878.921.566 đồng. Đây là gói thầu quan trọng phục vụ việc duy tu, bảo dưỡng hạ tầng giáo dục tại cơ sở chính số 12 Nguyễn Văn Bảo, Phường Hạnh Thông, TP HCM.

Theo biên bản mở thầu (Mã TBMT: IB2500605438), ba nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu (E-HSDT) gồm: Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Xây dựng Đại Việt, Công ty TNHH Xây dựng Thương mại Quế Thông và Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Xây dựng Nguyễn Lê.

Điều khiến dư luận băn khoăn là mức giá dự thầu của các đơn vị đều ở ngưỡng "ngất ngưởng", bám rất sát giá dự toán của chủ đầu tư. Cụ thể:

• Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Xây dựng Đại Việt (MSDN: 0305020226) chào giá 13.506.247.694 đồng. Đây là mức giá thấp nhất trong ba nhà thầu, tương ứng tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà trường khoảng 2,68%.
• Công ty TNHH Xây dựng Thương mại Quế Thông (MSDN: 0303543679) đưa ra mức giá 13.745.821.275 đồng, tỷ lệ tiết kiệm đạt chưa đầy 1%.
• Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Xây dựng Nguyễn Lê (MSDN: 0312778229) chào giá cao nhất với 13.837.284.144 đồng. Đáng chú ý, mức giá này chỉ thấp hơn giá dự toán khoảng 41 triệu đồng (tỷ lệ tiết kiệm chưa tới 0,3%).

Trong bối cảnh nguồn vốn thực hiện gói thầu là nguồn thu hợp pháp của đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ nhóm I, việc tỷ lệ tiết kiệm thấp như trên đang đặt ra dấu hỏi về tính hiệu quả kinh tế trong công tác lựa chọn nhà thầu tại đơn vị này.

Năng lực và "hệ sinh thái" nhà thầu tham dự

Nhìn vào danh sách ba doanh nghiệp tham gia, có thể nhận thấy đây đều là những nhà thầu có lịch sử hoạt động dày dạn tại khu vực phía Nam, đặc biệt là tại TP HCM.

Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Xây dựng Đại Việt, do ông Nguyễn Văn Hưng làm Giám đốc, có trụ sở tại số 3G7 Đường 22 Khu Phố 2, Phường An Khánh, TP HCM. Trong năm 2025, doanh nghiệp này thể hiện năng lực đáng nể khi tham gia 15 gói thầu và trúng tới 11 gói (tỷ lệ trúng thầu xấp xỉ 73%). Với năng lực thực hiện các gói thầu xây lắp lớn tại Đồng Nai và TP HCM, việc doanh nghiệp này đưa ra mức giá thấp nhất cho thấy sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt kỹ thuật và giá thành. Tuy nhiên, mức giảm giá hơn 2% liệu đã thực sự phản ánh hết tính cạnh tranh của một doanh nghiệp có quy mô lớn như vậy?

Đối với Công ty TNHH Xây dựng Thương mại Quế Thông, doanh nghiệp này có lịch sử trúng thầu tập trung nhiều vào các dự án sửa chữa trụ sở thuế và các cơ sở giáo dục. Việc đơn vị chào giá sát dự toán (giảm chưa tới 1%) dường như là một "đặc điểm" quen thuộc trong các hồ sơ dự thầu của doanh nghiệp này tại các gói thầu xây lắp quy mô vừa.

Đáng chú ý nhất là Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Xây dựng Nguyễn Lê. Hồ sơ dữ liệu cho thấy doanh nghiệp có trụ sở tại Phường Gò Vấp này từng trúng gói thầu "Sơn sửa ngoài nhà cơ sở chính" cũng tại chính Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh trong năm 2025. Việc một "người quen" cũ tiếp tục xuất hiện tại một gói thầu bảo trì khác của cùng chủ đầu tư với mức chào giá cao nhất (gần như sát trần dự toán) khiến dư luận không khỏi đặt nghi vấn về vai trò của nhà thầu này trong gói thầu hiện tại.

Mối quan hệ hữu cơ và vai trò của các đơn vị tư vấn

Tính minh bạch của gói thầu còn được soi xét qua vai trò của các đơn vị tư vấn. E-HSMT được lập bởi Công ty TNHH Xây dựng Thương mại Thiên Lộc Gia và được thẩm định bởi Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng Hoàng Phúc Thành (theo Quyết định số 4052/QĐ-ĐHCN ngày 18/12/2025).

Việc cả ba nhà thầu tham dự đều là những đơn vị đã từng có lịch sử trúng thầu hoặc tham gia thầu tại các dự án có tính chất tương tự tại TP HCM đặt ra yêu cầu cao về trách nhiệm giải trình của Tổ chuyên gia và Tổ thẩm định. Dư luận mong muốn các đơn vị này thực hiện đánh giá E-HSDT một cách khách quan, đảm bảo không có sự ưu ái cho các "đối tác quen thuộc".

Góc nhìn pháp lý từ các quy định mới năm 2025

Trao đổi về tính cạnh tranh trong đấu thầu, chuyên gia đấu thầu Đào Giang nhận định: "Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các văn bản sửa đổi như Luật số 90/2025/QH15 đã siết chặt các quy định. Khi các nhà thầu cùng tham gia mà mức giá bám sát dự toán, chủ đầu tư cần có trách nhiệm kiểm tra tính hợp lý của đơn giá dự thầu để bảo vệ lợi ích kinh tế cho đơn vị."

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhấn mạnh: "Nghị định 214/2025/NĐ-CP và Thông tư 79/2025/TT-BTC quy định rất rõ về trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc đảm bảo tính công bằng. Đặc biệt, đối với các gói thầu sử dụng nguồn thu tự chủ của trường đại học, việc để xảy ra tình trạng tỷ lệ tiết kiệm thấp kéo dài tại các gói thầu cùng tính chất có thể dẫn đến những nghi ngại về việc thất thoát nguồn lực đơn vị. Các cơ quan chức năng cần lưu tâm đến hiện tượng 'vòng tròn nhà thầu' tại các đơn vị sự nghiệp công lập."

Gói thầu bảo trì tại Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh hiện vẫn đang trong giai đoạn xét thầu. Việc lựa chọn nhà thầu nào trúng thầu sẽ phụ thuộc vào kết quả đánh giá chi tiết về năng lực, kinh nghiệm và tính hợp lý của hồ sơ kỹ thuật bên cạnh yếu tố giá.

Tuy nhiên, từ diễn biến mở thầu, có thể thấy mục tiêu "hiệu quả kinh tế", một trong bốn trụ cột của công tác đấu thầu dường như chưa đạt được kỳ vọng tối ưu khi tỷ lệ tiết kiệm thấp. Dư luận và các nhà thầu khác đang chờ đợi một kết quả xét thầu thực sự minh bạch, phản ánh đúng tinh thần của Luật Đấu thầu hiện hành, tránh tạo ra tiền lệ về việc các gói thầu trị giá hàng chục tỷ đồng chỉ là "sân chơi" của những đơn vị quen thuộc.