Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, chỉ trong 2 ngày 19/08 và 20/08/2026, Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Thanh Phú Hoàng đã được các chủ đầu tư tại địa bàn tỉnh Lâm Đồng liên tiếp phê duyệt trúng 5 gói thầu xây lắp hạ tầng giao thông đường bộ với tổng giá trị trúng thầu lên tới 76.175.133.323 đồng. Điều đáng chú ý, cả 5 gói thầu có quy mô vốn hàng chục tỷ đồng này đều được tổ chức theo hình thức đấu thầu rộng rãi trong nước qua mạng, song tại thời điểm đóng thầu chỉ ghi nhận duy nhất một mình doanh nghiệp này nộp hồ sơ dự thầu.
Chuỗi trúng thầu liên tiếp với kịch bản một mình dự thầu của Công ty Thanh Phú Hoàng được thể hiện qua một số gói tiêu biểu sau:
Gói thầu số 7: Chi phí xây dựng tại Phường 1 Bảo Lộc
Tại dự án Nâng cấp, cải tạo đường Nguyễn Đức Cảnh, Phường 1 Bảo Lộc, gói thầu số 7: Chi phí xây dựng có số E-TBMT là IB2600433634-00, được phát hành theo Kế hoạch lựa chọn nhà thầu số PL2600247638 (phê duyệt tại Quyết định số 47/QĐ-KTHTĐT ngày 05/08/2026 của Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị Phường 1 Bảo Lộc). Chủ đầu tư dự án là UBND Phường 1 Bảo Lộc, đơn vị được ủy quyền thực hiện nhiệm vụ chủ đầu tư là Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị Phường 1 Bảo Lộc. Đơn vị tư vấn lập E-HSMT và đánh giá E-HSDT là Công ty TNHH Tư vấn thiết kế KA.
Theo Báo cáo đánh giá E-HSDT số 40/BC-KA ngày 19/08/2026 do Công ty TNHH Tư vấn thiết kế KA lập, gói thầu có giá dự toán được duyệt là 15.683.675.301 đồng (giá gói thầu ban đầu là 16.856.870.217 đồng). Tại thời điểm mở thầu ngày 16/08/2026, duy nhất Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Thanh Phú Hoàng nộp hồ sơ dự thầu với giá dự thầu 15.370.000.000 đồng. Ngày 20/08/2026, ông Nguyễn Minh Hiếu - Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị Phường 1 Bảo Lộc đã ký Quyết định số 59/QĐ-KTHTĐT phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Thanh Phú Hoàng trúng thầu với giá 15.370.000.000 đồng, thời gian thực hiện hợp đồng là 660 ngày. Gói thầu này ghi nhận mức tiết kiệm 313.675.301 đồng, tương đương 2% so với giá dự toán như đã nêu ở kỳ trước.
Gói thầu số 01: Toàn bộ chi phí xây dựng tại xã Bảo Thuận
Tại dự án Nâng cấp đường giao thông phía Tây hồ Ka La, xã Bảo Thuận, gói thầu số 01: Toàn bộ chi phí xây dựng có số E-TBMT là IB2600431945, do Văn phòng HĐND và UBND xã Bảo Thuận làm chủ đầu tư. Kế hoạch lựa chọn nhà thầu được duyệt tại Quyết định số 98/QĐ-VP ngày 29/07/2026. Đơn vị tư vấn đánh giá hồ sơ dự thầu là Công ty TNHH Tư vấn Thương mại Dịch vụ Chính Tiên Cát.
Báo cáo đánh giá E-HSDT số 24/BCĐG.KQLCNT-CTC ngày 17/08/2026 cho thấy giá gói thầu và giá dự toán được xác định là 17.520.517.000 đồng từ nguồn vốn ngân sách tỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030. Đến thời điểm đóng thầu ngày 17/08/2026, Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Thanh Phú Hoàng tham dự với giá dự thầu 17.345.316.687 đồng, tỷ lệ giảm giá 0%. Ngày 19/08/2026, ông Trương Quốc Phương - Q. Chánh Văn phòng HĐND và UBND xã Bảo Thuận đã ký Quyết định số 112/QĐ-VP phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Thanh Phú Hoàng trúng thầu với giá đúng bằng giá dự thầu là 17.345.316.687 đồng, thời gian thực hiện hợp đồng 720 ngày. Mức giảm giá sau đấu thầu là 175.200.313 đồng, tiết kiệm 1%.
Gói thầu 01: Toàn bộ chi phí xây dựng tại xã Di Linh
Tại gói thầu 01: Toàn bộ chi phí xây dựng thuộc dự án Nâng cấp đường thôn Tân Châu 1 nối thôn Tân Châu 2, xã Di Linh (E-TBMT số IB2600431675). Gói thầu do Phòng Kinh tế xã Di Linh làm chủ đầu tư theo phân cấp ủy quyền, đơn vị tư vấn xét thầu là Công ty TNHH Tư vấn Thương mại Dịch vụ Chính Tiên Cát. KHLCNT được phê duyệt tại Quyết định số 26/QĐ-PKT ngày 31/07/2026.
Báo cáo đánh giá E-HSDT số 25/BCĐG.KQLCNT-CTC ngày 17/08/2026 ghi nhận giá dự toán gói thầu là 12.957.360.000 đồng. Khi mở thầu trên hệ thống mạng, Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Thanh Phú Hoàng dự thầu với giá 12.827.789.215 đồng (giảm giá 0%). Ngày 19/08/2026, ông Nguyễn Đình Thi - Trưởng phòng Kinh tế xã Di Linh ký Quyết định số 31/QĐ-PKT phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Thanh Phú Hoàng trúng thầu với giá 12.827.789.215 đồng, thời gian thực hiện 700 ngày. Tiết kiệm sau đấu thầu 129.570.785 đồng, tương ứng khoảng 1%.
Gói thầu 01: Toàn bộ Chi phí xây dựng công trình tại xã Đinh Trang Thượng
Tại dự án Nâng cấp, cải tạo đường giao thông thôn Tân Lâm 10, xã Đinh Trang Thượng, gói thầu 01: Toàn bộ Chi phí xây dựng công trình được Văn phòng HĐND và UBND xã Đinh Trang Thượng làm chủ đầu tư theo ủy quyền, đơn vị tư vấn là Công ty TNHH Quý Hợp Phát. KHLCNT được phê duyệt tại Quyết định số 71/QĐ-VP ngày 30/07/2026. Báo cáo đánh giá E-HSDT số 60/BCĐG-E_HSDT-QHP ngày 19/08/2026 ghi nhận số E-TBMT là IB2600427282-00 (tuy nhiên tại Quyết định số 84/QĐ-VP lại ghi nhầm số E-TBMT là IB2600266076-00, qua tra cứu, đây là số E-TBMT của một gói thầu tại xã Hòa Bắc, tỉnh Lâm Đồng).
Dự toán gói thầu được duyệt là 13.768.450.000 đồng. Biên bản mở thầu cho thấy Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Thanh Phú Hoàng nộp E-HSDT với giá dự thầu 13.635.022.615 đồng. Ngày 20/08/2026, ông Nguyễn Ngọc Nhã - Q. Chánh Văn phòng HĐND và UBND xã Đinh Trang Thượng đã ký Quyết định số 84/QĐ-VP phê duyệt cho doanh nghiệp này trúng thầu với giá 13.635.022.000 đồng (sau khi hiệu chỉnh làm tròn giảm 615 đồng), thời gian thực hiện hợp đồng là 720 ngày. Gói thầu này tiết kiệm 133.428.000 đồng, tương ứng 0,97%.
Như vậy, tính chung cả 4 gói thầu xây lắp giao thông nêu trên với tổng giá trị dự toán được duyệt là 59.929.982.301 đồng, Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Thanh Phú Hoàng đã trúng thầu với tổng giá trị 59.178.127.902 đồng. Tổng số tiền tiết kiệm được cho ngân sách nhà nước chỉ đạt 751.854.399 đồng, đưa tỷ lệ tiết kiệm bình quân về mức 1,25%. Đáng lưu ý, 3 trong 4 gói thầu đều có tỷ lệ tiết kiệm dưới 1%.
Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết: Đấu thầu rộng rãi qua mạng là hình thức được Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15) ưu tiên áp dụng nhằm tạo lập môi trường cạnh tranh mở rộng, minh bạch, không giới hạn số lượng nhà thầu tham dự, qua đó thúc đẩy việc tối ưu hóa chi phí đầu tư công. Khi chỉ có một nhà thầu duy nhất nộp E-HSDT, theo quy định tại Khoản 5 Điều 140 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP và khoản 2 Điều 30 Thông tư số 79/2025/TT-BTC, chủ đầu tư vẫn có quyền xem xét mở thầu ngay để tiến hành đánh giá.
Tuy nhiên, Luật sư Nguyễn Văn Lập nhấn mạnh: Việc 100% các gói thầu có quy mô từ 12 đến 17 tỷ đồng được đấu thầu rộng rãi công khai trên mạng nhưng đều rơi vào tình trạng vắng bóng đối thủ cạnh tranh, chỉ có duy nhất một nhà thầu tham dự và trúng thầu với tỷ lệ giảm giá nhỏ giọt, là điều cần được xem xét thấu đáo. Tinh thần chỉ đạo xuyên suốt của Thủ tướng Chính phủ tại Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 và chỉ đạo của Bộ Tài chính tại Công văn số 5557/BTC-QLĐTV luôn yêu cầu các chủ đầu tư, bên mời thầu phải chịu trách nhiệm toàn diện trong việc kiểm soát hiệu quả chi phí, chống lãng phí, thất thoát vốn đầu tư công.
BẢO ĐẢM TÍNH CẠNH TRANH TRONG ĐẤU THẦU QUA MẠNG THEO QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT
Đấu thầu qua mạng là giải pháp công nghệ mang tính bắt buộc nhằm công khai hóa thông tin, xóa bỏ rào cản địa lý và tạo điều kiện bình đẳng cho các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn ngân sách nhà nước. Pháp luật về đấu thầu hiện hành đã thiết lập các hành lang pháp lý rất chặt chẽ nhằm bảo đảm nguyên tắc cạnh tranh thực chất và nâng cao hiệu quả kinh tế.
Cụ thể, tại Khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15) quy định rõ: Hồ sơ mời thầu không được nêu bất kỳ điều kiện nào nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng. Quy định này nhằm ngăn ngừa triệt để tình trạng cài cắm các "tiêu chí kỹ thuật ngầm", rào cản hành chính hoặc các yêu cầu về nhân sự, thiết bị bất hợp lý nhằm vô hiệu hóa sự tham gia của các nhà thầu có đủ năng lực khác trên thị trường.
Đối với trường hợp chỉ có một nhà thầu nộp hồ sơ tham dự, Khoản 5 Điều 140 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết về xử lý tình huống trong đấu thầu qua mạng. Theo đó, khi đến thời điểm đóng thầu mà chỉ có duy nhất 01 nhà thầu nộp E-HSDT, chủ đầu tư được quyền quyết định cho phép gia hạn thời điểm đóng thầu nhằm tăng thêm số lượng nhà thầu tham dự, hoặc mở thầu ngay để tiến hành đánh giá. Tuy nhiên, việc mở thầu ngay đòi hỏi chủ đầu tư và tổ chuyên gia phải rà soát đặc biệt thận trọng về tính cạnh tranh, công bằng và khách quan của E-HSMT đã phát hành, đồng thời kiểm soát chặt chẽ giá dự thầu so với mặt bằng giá thị trường để không gây thất thoát ngân sách.
Bên cạnh đó, tại Khoản 2 Điều 30 Thông tư số 79/2025/TT-BTC ngày 04/08/2025 của Bộ Tài chính cũng nêu rõ nguyên tắc đánh giá tài chính: Trường hợp gói thầu chỉ có 01 nhà thầu vượt qua bước đánh giá về kỹ thuật thì không cần xác định giá đánh giá (đối với phương pháp giá đánh giá) và không cần xếp hạng nhà thầu. Quy định này giúp rút ngắn thủ tục hành chính, song người có thẩm quyền và chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm giải trình toàn diện về tính hiệu quả kinh tế khi phê duyệt trúng thầu sát giá dự toán.
Thực hiện nghiêm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 về tăng cường hiệu quả công tác đấu thầu, các cơ quan thanh tra, kiểm tra chuyên ngành đang tăng cường giám sát đối với công tác đấu thầu, nhằm đảm bảo tính thượng tôn pháp luật và tối ưu hóa từng đồng vốn đầu tư công.
