Trong bối cảnh nền kinh tế tiếp tục chú trọng vào giải ngân vốn đầu tư công, công tác đấu thầu và lựa chọn nhà thầu tại các cấp địa phương ngày càng đóng vai trò huyết mạch. Đặc biệt, kể từ ngày 01/7/2025, khi Việt Nam chính thức vận hành hệ thống chính quyền địa phương 2 cấp (bỏ cấp huyện, chỉ còn cấp tỉnh và cấp xã), trọng trách quản lý dòng vốn nhà nước đặt lên vai chính quyền cấp xã trở nên nặng nề hơn bao giờ hết. Sự minh bạch, cạnh tranh và hiệu quả kinh tế trong từng gói thầu không chỉ là mệnh lệnh hành chính mà còn là yêu cầu bức thiết của người dân.

Tại tỉnh Lâm Đồng, vào ngày 02/03/2026, Chánh Văn phòng HĐND và UBND xã Đạ Tẻh 2 đã ký ban hành Quyết định số 24/QĐ-VP phê duyệt kết quả chỉ định thầu Gói thầu số 04: Thi công xây dựng công trình thuộc dự án Sửa chữa, cải tạo, nâng cấp sân, cổng, hàng rào, mương thoát nước, khu vệ sinh, khối nhà Hội trường nhà Văn hoá xã Đạ Tẻh 2.

Theo quyết định này, đơn vị được "chọn mặt gửi vàng" là Công ty TNHH Khâm Đức (có địa chỉ tại Thôn 2B, xã Đạ Tẻh, tỉnh Lâm Đồng). Giá trị chỉ định thầu được ấn định là 1.734.808.916 đồng, thực hiện theo loại hợp đồng trọn gói với thời gian thi công là 120 ngày.

Tuy nhiên, điều khiến giới quan sát chuyên môn quan tâm không chỉ nằm ở việc gói thầu được giao cho một doanh nghiệp đóng trên cùng địa bàn, mà nằm ở các con số thể hiện "hiệu quả kinh tế" sau quá trình thương thảo.

Cụ thể, lật lại hồ sơ pháp lý, vào ngày 27/02/2026, Chánh Văn phòng HĐND và UBND xã Đạ Tẻh 2 đã ký Quyết định số 18/QĐ-VP phê duyệt bổ sung kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho công trình này. Trong đó, Gói thầu số 04 được phê duyệt với giá gói thầu là 1.738.155.132 đồng. Hình thức lựa chọn là chỉ định thầu.

Làm một phép tính đơn giản, sau quá trình xem xét hồ sơ, thương thảo và đi đến quyết định chỉ định nhà thầu thi công, ngân sách nhà nước tiết kiệm được số tiền vỏn vẹn là 3.346.216 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm này chỉ tương đương khoảng 0,19% so với giá gói thầu ban đầu. Trong đấu thầu, việc tiết kiệm ngân sách ở mức "nhỏ giọt" như vậy, nhất là đối với hình thức chỉ định thầu không qua cạnh tranh rộng rãi, thường gợi lên nhiều băn khoăn về quá trình lập dự toán, thẩm định giá và nỗ lực đàm phán giảm giá của chủ đầu tư nhằm tối ưu hóa từng đồng tiền thuế của nhân dân.

Về phía nhà thầu thi công, dữ liệu trích xuất trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, Công ty TNHH Khâm Đức (Mã số thuế: 5800698590) là một doanh nghiệp có quy mô nhân sự khoảng 30 người, hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực xây lắp. Lịch sử tham gia thị trường mua sắm công của đơn vị này ghi nhận việc từng dự thầu 5 gói, trong đó thắng thầu 3 gói và thua 2 gói. Mặc dù số lượng gói thầu tham gia chưa phải là đồ sộ, nhưng tỷ lệ trúng thầu trên 60% phần nào cho thấy doanh nghiệp này có những am hiểu nhất định về thủ tục hồ sơ cũng như lợi thế sân nhà tại khu vực tỉnh Lâm Đồng.

Việc một doanh nghiệp địa phương trúng thầu có thể mang lại những ưu thế nhất định về khả năng huy động nhân công, vật tư nhanh chóng, giảm chi phí vận chuyển. Thế nhưng, lợi thế đó đáng lẽ ra phải được phản ánh vào một mức giá đề xuất cạnh tranh hơn, mang lại nguồn thặng dư lớn hơn cho ngân sách. Khi tỷ lệ tiết kiệm ở mức chưa tới 0,2%, bài toán đánh giá năng lực tài chính, kỹ thuật, và tiến độ thực tế ở giai đoạn triển khai hợp đồng là điều mà chính quyền xã Đạ Tẻh 2 cần phải giám sát với mức độ nghiêm ngặt nhất.

Trao đổi dưới góc nhìn pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích: “Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật 57/2024/QH15 và Luật 90/2025/QH15) đã thiết lập hành lang pháp lý rất rõ ràng. Hình thức chỉ định thầu tuy mang tính linh hoạt, giảm thiểu thời gian thủ tục cho những dự án có quy mô nhỏ hoặc cấp bách, nhưng luật pháp không hề hạ thấp tiêu chuẩn về tính 'hiệu quả kinh tế'. Nghị định 214/2025/NĐ-CP và Thông tư 79/2025/TT-BTC đều có các quy định hướng dẫn chi tiết về việc đánh giá năng lực nhà thầu và trách nhiệm của chủ đầu tư trong quá trình thương thảo. Đối với các gói thầu có mức tiết kiệm quá thấp, cơ quan quản lý cần có cơ chế hậu kiểm chặt chẽ dự toán ban đầu và chất lượng thi công, đảm bảo không có sự buông lỏng quản lý nguồn vốn”.

Đồng quan điểm, chuyên gia đấu thầu Lê Hân nhận định: “Khi phân cấp quản lý mạnh mẽ về cho cấp xã theo quy định hành chính mới, năng lực của các ban quản lý dự án cấp xã đang đứng trước phép thử lớn. Sự thiếu vắng cạnh tranh trực diện trong chỉ định thầu dễ dẫn đến tâm lý ỷ lại. Việc Công ty TNHH Khâm Đức được chọn không sai quy định nếu họ đủ năng lực theo hồ sơ yêu cầu. Nhưng trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư là phải chứng minh được việc lựa chọn này mang lại giá trị thiết thực gì, tiến độ thi công 120 ngày có được đảm bảo chính xác, và vật liệu đưa vào công trình có đúng định mức hay không. Đó mới là ý nghĩa thực sự của đấu thầu minh bạch”.

Dự án cải tạo nhà Văn hoá xã Đạ Tẻh 2 là công trình phục vụ lợi ích cộng đồng trực tiếp tại địa phương. Với 120 ngày thi công phía trước, dư luận kỳ vọng Công ty TNHH Khâm Đức sẽ phát huy năng lực để hoàn thành dự án đạt chất lượng thẩm mỹ và kỹ thuật cao nhất.