Hoạt động đấu thầu qua mạng nhằm mục đích cốt lõi là tăng cường tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và tối ưu hóa hiệu quả kinh tế cho ngân sách nhà nước. Trên thực tế, tại không ít dự án, việc chỉ có một nhà thầu duy nhất tham gia và trúng thầu với tỷ lệ tiết kiệm khiêm tốn đang thường xuyên xuất hiện. Gói thầu số 1: Thi công xây dựng công trình Sửa chữa đường Hàm Nghi (đoạn từ ngã ba Ông Phúc đến Trụ sở Đảng ủy phường) do Văn phòng HĐND - UBND phường Bảo Vinh làm chủ đầu tư là một minh chứng cụ thể.
Theo hồ sơ trích xuất, ngày 04/5/2026, ông Tạ Văn Hậu – Phó Chánh văn phòng HĐND - UBND phường Bảo Vinh đã ký Quyết định số 41/QĐ-VP phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho dự án này. Chỉ ít ngày sau, hồ sơ mời thầu (E-HSMT) chính thức được phê duyệt tại Quyết định số 51/QĐ-VP. Đơn vị được giao trọng trách lập E-HSMT và đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT) là Công ty TNHH Tư vấn Công nghệ Xây dựng Gia Khánh. Trong khi đó, vai trò thẩm định E-HSMT và thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu được giao cho Công ty TNHH TM TK XD Hoàng Phát.
Dữ liệu từ Biên bản mở thầu và Báo cáo đánh giá E-HSDT thể hiện, dù gói thầu được tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng với giá dự toán là 4.810.359.120 đồng, nhưng trong suốt thời gian phát hành E-HSMT, chỉ có duy nhất Công ty TNHH Kim Hoàng Nguyên dự thầu. Với lợi thế là nhà thầu duy nhất và không vấp phải bất kỳ sự cạnh tranh nào từ các đối thủ khác, doanh nghiệp này đã dễ dàng vượt qua các bước đánh giá về tính hợp lệ, năng lực kinh nghiệm, kỹ thuật và tài chính.
Đến ngày 26/5/2026, ông Tạ Văn Hậu tiếp tục ký Quyết định số 53/QĐ-VP phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu. Theo đó, Công ty TNHH Kim Hoàng Nguyên chính thức được xướng tên trúng thầu với mức giá 4.799.666.000 đồng, số tiền tiết kiệm sau đấu thầu so với giá dự toán của gói thầu khoảng 10.693.120 đồng tương đương với 0,22%. Thời gian thực hiện hợp đồng là 90 ngày.
Công ty TNHH Kim Hoàng Nguyên (Mã số thuế: 3600879853) có trụ sở tại phường Long Khánh, Đồng Nai. Dữ liệu từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy tính đến thời điểm hiện tại, doanh nghiệp này đã tham gia 54 gói thầu, trong đó trúng tới 34 gói, tổng giá trị trúng thầu với vai trò độc lập lên tới hơn 113.000.000.000 đồng.
Trao đổi dưới góc độ pháp lý và chuyên môn đấu thầu, chuyên gia đấu thầu Lê Tấn Việt phân tích: "Tinh thần xuyên suốt của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15, cùng với Nghị định 214/2025/NĐ-CP và Thông tư 79/2025/TT-BTC, là tạo ra một môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch nhằm tối đa hóa lợi ích kinh tế cho Nhà nước.
Việc các gói thầu xây lắp cấp cơ sở chỉ có một nhà thầu tham dự và trúng với giá sát giá trần, tỷ lệ tiết kiệm dưới 1% không vi phạm quy định pháp luật nếu quy trình tổ chức đúng chuẩn. Tuy nhiên, nó phản ánh sự hạn chế về mặt thu hút các nhà thầu có năng lực tham gia cạnh tranh. Đặc biệt, khi có sự lặp lại về các đối tác tư vấn, thẩm định và nhà thầu trúng thầu, cơ quan thanh tra, kiểm tra cần tăng cường giám sát để đảm bảo không có các hành vi quy định tại Điều 16 Luật Đấu thầu hiện hành".
QUY ĐỊNH VỀ BẢO ĐẢM CẠNH TRANH TRONG ĐẤU THẦU
Điều 6 Luật Đấu thầu và Điều 4 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định về tính độc lập giữa các bên để tránh tình trạng "vừa đá bóng, vừa thổi còi". Cụ thể, nhà thầu dự thầu phải độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với: Chủ đầu tư, bên mời thầu; Nhà thầu tư vấn lập, thẩm định hồ sơ mời thầu; Nhà thầu tư vấn đánh giá hồ sơ dự thầu, thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu.
Định nghĩa "độc lập về tài chính" được cụ thể hóa là: Không cùng thuộc một cơ quan hoặc tổ chức trực tiếp quản lý đối với đơn vị sự nghiệp; Không có cổ phần hoặc vốn góp của nhau trên 30%; Không cùng có cổ phần hoặc vốn góp trên 20% của một tổ chức khác. Quy định này nhằm đảm bảo mọi nhà thầu khi tham gia vào thị trường đều có cơ hội ngang nhau, không có sự ưu ái ngầm giữa đơn vị quản lý và đơn vị thực thi.
Năm 2026, với việc sắp xếp lại đơn vị hành chính, các chủ đầu tư tại 34 tỉnh/thành phố và các xã phải thực hiện rà soát nghiêm ngặt danh sách cổ đông của các nhà thầu. Nếu phát hiện nhà thầu có mối quan hệ sở hữu chéo với đơn vị tư vấn lập hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu đó sẽ bị loại ngay lập tức. Đây là lá chắn pháp lý quan trọng để ngăn chặn các "sân sau" của những người có thẩm quyền trong việc thâu tóm các gói thầu địa phương, bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp làm ăn chân chính.
