Nhịp hồi phục gần đây của VN-Index tiếp tục mang đậm dấu ấn của nhóm cổ phiếu "họ" Vingroup. Theo ông Bùi Văn Huy, Tổng Giám đốc FIDT, diễn biến này phản ánh hai vấn đề đáng chú ý của thị trường hiện tại.
Thứ nhất, nhóm Vingroup đang phần nào phản chiếu mô hình tăng trưởng của nền kinh tế, khi nguồn lực tập trung nhiều hơn vào các doanh nghiệp đầu tàu với kỳ vọng tạo hiệu ứng lan tỏa tới chuỗi cung ứng và các ngành phụ trợ.
Trên thị trường chứng khoán, vai trò của nhóm này thể hiện khá rõ. Riêng phiên 22/10, VIC và VHM đóng góp hơn 21 điểm cho VN-Index. Đến phiên cuối tuần, VIC tiếp tục là cổ phiếu đóng góp nhiều điểm tăng nhất cho chỉ số.
Chuyên gia FIDT nhận định rằng, gần như mỗi nhịp tăng mạnh của VN-Index trong năm nay đều có dấu ấn đáng kể của nhóm Vingroup. Nếu loại nhóm này ra, chỉ số trong nhiều thời điểm gần như đi ngang.
Tuy nhiên, yếu tố quan trọng hơn, theo Tổng Giám đốc FIDT, là việc nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn tiếp tục chi phối chỉ số cho thấy dòng tiền trên thị trường vẫn còn tương đối yếu.
Mặt bằng lãi suất vẫn ở mức cao, trong khi các kênh dẫn vốn của nền kinh tế như trái phiếu doanh nghiệp và tín dụng ngân hàng vẫn chịu áp lực. Khi dòng tiền hạn chế, nguồn vốn có xu hướng tập trung vào một số cổ phiếu vốn hóa lớn có câu chuyện riêng, khiến chỉ số có thể phục hồi mạnh nhưng mức độ lan tỏa không tương xứng.
Diễn biến tuần qua cũng cho thấy điều này. Phiên tăng đầu tiên ghi nhận sự lan tỏa khá rộng, song mức độ đồng thuận nhanh chóng suy yếu trong những phiên sau. Đà tăng dần phụ thuộc nhiều hơn vào nhóm trụ, thanh khoản chưa bùng nổ và khối ngoại vẫn duy trì trạng thái bán ròng.
Theo ông Huy, việc VN-Index tăng điểm vì vậy chưa đồng nghĩa sức khỏe chung của thị trường đã phục hồi hoàn toàn. Không ít nhà đầu tư vẫn ghi nhận danh mục tăng chậm, thậm chí giảm, dù chỉ số đã lấy lại hàng chục điểm.
Canh mua khi điều chỉnh, tránh đuổi theo cổ phiếu tăng nóng
Về chiến lược trong quý 4, ông Bùi Văn Huy cho rằng nguyên tắc đầu tiên là canh mua khi thị trường điều chỉnh, không vội vàng.
Nếu thị trường đang hình thành vùng đáy, nhiều khả năng đây sẽ là một vùng đáy phẳng, thanh khoản thấp và có thể kéo dài vài tháng. Trong bối cảnh đó, việc mua đuổi những cổ phiếu trụ vừa tăng nóng tiềm ẩn rủi ro, bởi chỉ cần dòng tiền rút khỏi nhóm này, chỉ số có thể điều chỉnh nhanh.
Nhà đầu tư nên chờ các nhịp rung lắc để giải ngân từng phần, duy trì tỷ trọng tiền mặt hợp lý và hạn chế sử dụng margin. Những doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh, lợi nhuận tăng trưởng rõ ràng và định giá hợp lý nên được ưu tiên.
Nguyên tắc thứ hai là tập trung vào các ngành trọng điểm, có tính lan tỏa cao.
Theo ông Huy, định hướng điều hành hiện nay đang hướng dòng vốn vào một số lĩnh vực ưu tiên. Các chỉ đạo liên quan đến lãi suất không chỉ đặt mục tiêu giảm chi phí vốn mà còn hướng tín dụng vào sản xuất, kinh doanh; các dự án trọng điểm; khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; chuyển đổi xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn; cùng giáo dục đào tạo và công nghiệp văn hóa.
Ở chiều ngược lại, tín dụng vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro và nhóm khách hàng có dư nợ lớn sẽ được kiểm soát chặt hơn.
Theo Tổng Giám đốc FIDT, khi dòng vốn được định hướng theo cách này, các doanh nghiệp nằm trong nhóm ưu tiên có thể có lợi thế hơn về chi phí vốn, khả năng tiếp cận tín dụng và cơ hội tăng trưởng.
Từ đó, ông cho rằng nhà đầu tư có thể chú ý tới nhóm hưởng lợi từ hạ tầng, đầu tư công và các dự án trọng điểm quốc gia; công nghệ và chuyển đổi số; năng lượng và chuyển đổi xanh; cùng các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh được hưởng lợi trực tiếp từ các gói vay ưu đãi.
Dù vậy, chuyên gia cũng lưu ý việc lựa chọn cổ phiếu không thể chỉ dựa vào câu chuyện chính sách. Nhà đầu tư cần đánh giá thêm bối cảnh của từng ngành trên thị trường quốc tế cũng như tại Việt Nam. Chẳng hạn, lĩnh vực công nghệ và chuyển đổi số vẫn đối mặt với sức ép lớn từ làn sóng AI toàn cầu và sự thiếu vắng những doanh nghiệp đầu tư đủ lớn.
Với các ngành phụ thuộc nhiều vào đòn bẩy và nằm trong nhóm có khả năng bị kiểm soát tín dụng, nhà đầu tư cần thận trọng và chọn lọc kỹ hơn.
Cuối cùng, ông Huy nhấn mạnh yếu tố quản trị rủi ro trong quý 4. Đây sẽ là giai đoạn kiểm nghiệm hiệu quả thực tế của các biện pháp điều hành lãi suất, trong khi diễn biến lạm phát, tỷ giá và chính sách của Fed vẫn cần được theo dõi sát.
"Nếu lạm phát vượt tầm kiểm soát và lãi suất xuất hiện dấu hiệu đảo chiều tăng trở lại, nhà đầu tư cần chủ động hạ tỷ trọng cổ phiếu để bảo toàn vốn. Trong một thị trường mà dòng tiền còn mỏng và mức độ lan tỏa chưa cao, kỷ luật và sự kiên nhẫn quan trọng hơn việc cố gắng bắt trọn từng nhịp tăng", vị chuyên gia chỉ rõ.
