Bộ GD&ĐT vừa đăng tải dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung quy định kiểm tra, đánh giá học sinh từ cấp tiểu học đến trung học phổ thông (THPT) để lấy ý kiến đóng góp rộng rãi của tổ chức, cá nhân.

Thông tư này sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 27/2020/TT-BGDĐT và Thông tư số 22/2021/TT-BGDĐT, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm tính đồng bộ với các quy định hiện hành, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số toàn diện và mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Điểm đổi mới căn bản của dự thảo là việc chuyển dịch từ quản lý, ghi chép học bạ giấy truyền thống sang thống nhất áp dụng học bạ số. Theo đó, ở cấp tiểu học, hồ sơ đánh giá hằng năm của học sinh gồm học bạ số và bảng tổng hợp kết quả giáo dục của lớp. Hiệu trưởng chịu trách nhiệm chỉ đạo nghiệm thu, bàn giao dữ liệu bảo đảm đầy đủ, chính xác và đồng bộ với hệ thống quản lý chung. Ở cấp trung học, quy trình cập nhật, chỉnh sửa, ký số, phát hành và lưu trữ cũng thực hiện hoàn toàn theo chuẩn dữ liệu của Bộ GD&ĐT; việc ký, đóng dấu trực tiếp trên học bạ giấy chỉ còn áp dụng trong giai đoạn chuyển tiếp. Thay đổi này không đơn thuần là hình thức lưu trữ, mà tạo cơ sở liên thông dữ liệu đánh giá xuyên suốt quá trình học tập, chuyển lớp, chuyển cấp và chuyển trường của học sinh.

Cùng với học bạ số, dự thảo lần đầu tiên cho phép các cơ sở giáo dục tổ chức kiểm tra, đánh giá định kỳ bằng bài thi trên máy tính. Hình thức này được áp dụng khi nhà trường đáp ứng đầy đủ điều kiện về hạ tầng công nghệ thông tin, phần mềm và nhân lực vận hành. Kết quả bài kiểm tra trên máy tính có giá trị pháp lý tương đương bài làm trên giấy. Để bảo đảm quyền lợi học sinh, nhà trường phải thông báo trước về phương thức kiểm tra, yêu cầu kỹ thuật, đồng thời chuẩn bị phương án dự phòng sự cố (tổ chức kiểm tra lại hoặc chuyển sang bài làm trên giấy trong vòng 7 ngày làm việc).

Bên cạnh yếu tố công nghệ, dự thảo Thông tư thể hiện rõ tính nhân văn và linh hoạt trong đánh giá. Đối với học sinh khuyết tật, nguyên tắc xuyên suốt là đánh giá dựa trên sự tiến bộ của chính các em và kế hoạch giáo dục cá nhân, tuyệt đối không so sánh với học sinh khác. Hình thức kiểm tra được điều chỉnh phù hợp với từng dạng tật như sử dụng chữ nổi Braille, phần mềm đọc màn hình hoặc ngôn ngữ ký hiệu. Trường hợp học sinh khuyết tật không thể đến lớp thường xuyên, việc đánh giá sẽ căn cứ vào nhận xét thường xuyên và kết quả các môn học cốt lõi.

Một điểm mới mang tính giáo dục sâu sắc khác là cơ chế ghi nhận sự tiến bộ của học sinh sau khi chấp hành kỷ luật. Khi học sinh hoàn thành xong thời hạn kỷ luật và được nhà trường công nhận tiến bộ, giáo viên chủ nhiệm sẽ đánh giá lại kết quả rèn luyện, tạo cơ hội để các em sửa sai và tiếp tục phấn đấu. Ngoài ra, đối với học sinh lớp 9 và lớp 12, việc kiểm tra, đánh giá lại trong kỳ nghỉ hè được quy định linh hoạt về mặt thời gian, bảo đảm không ảnh hưởng đến tiến độ tuyển sinh cũng như quyền học tập ở cấp học tiếp theo.