Tháng 10 năm ngoái, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có cuộc gặp với bà Takaichi Sanae, khi đó là Thủ tướng Nhật Bản mới đắc cử. Tại cuộc gặp, ông Tập nhấn mạnh hai nước nên là “đối tác chứ không phải mối đe dọa” của nhau.
Tuy nhiên, theo CNN, một năm sau, thông điệp đầy thiện chí này dường như đã bị bỏ lại phía sau. Quan hệ Trung Quốc - Nhật Bản tiếp tục căng thẳng, trong khi chưa có dấu hiệu cho thấy hai nhà lãnh đạo sẽ tiến hành cuộc hội đàm chính thức bên lề Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) trong tuần này.
Hôm thứ Tư 18/11, bà Takaichi đã đến Thâm Quyến trong chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên kể từ khi nhậm chức. Theo truyền thông Nhật Bản đưa tin về chuyến thăm, bà được một nhà ngoại giao Trung Quốc đã nghỉ hưu đón tại sân bay với thái độ lạnh nhạt hơn so với thông lệ.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và phu nhân đón tiếp Thủ tướng Nhật Bản. Nguồn: CNN
Tại tiệc chiêu đãi vào buổi tối, bà Takaichi và ông Tập Cận Bình đã có dịp gặp nhau. Tuy nhiên, khi bà Takaichi nói vài lời với ông Tập, ông chỉ đáp lại bằng cách mỉm cười.
Đệ nhất phu nhân Trung Quốc Bành Lệ Viện dường như cũng không có lời trao đổi nào sau màn chào hỏi với nữ Thủ tướng Nhật Bản. Sau khi chụp ảnh chung, cả ba chỉ gật đầu chào nhau bằng cử chỉ, trước khi bà Takaichi rời khỏi sân khấu. Đáng chú ý, không có phiên dịch viên nào xuất hiện cùng họ tại đây.
Căng thẳng giữa hai nước bắt đầu gia tăng chỉ vài tuần sau cuộc gặp đầu tiên, khi bà Takaichi tuyên bố Nhật Bản có thể đáp trả bằng quân sự nếu Trung Quốc sử dụng vũ lực để kiểm soát Đài Loan - hòn đảo mà Bắc Kinh tuyên bố là một phần lãnh thổ không thể tách rời.
Đài Loan là một trong những vấn đề thuộc lằn ranh đỏ của Bắc Kinh. Vì vậy, phát biểu của bà Takaichi đã vấp phải phản ứng gay gắt từ Trung Quốc.
Kể từ đó, Bắc Kinh gia tăng sức ép kinh tế đối với Tokyo, đồng thời cảnh báo công dân Trung Quốc không nên đến Nhật Bản. Chủ nghĩa dân tộc và tâm lý chống Nhật cũng lan rộng trên mạng xã hội Trung Quốc.
Khi được hỏi liệu Chủ tịch Tập Cận Bình có gặp Thủ tướng Takaichi bên lề APEC hay không, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc chỉ đưa ra câu trả lời ngắn gọn:
“Về quan hệ Trung Quốc - Nhật Bản, chúng tôi đã nhiều lần nêu rõ lập trường của mình”.
Lập trường này cũng được thể hiện rõ trong những tuyên bố thường kỳ của Bộ Ngoại giao Trung Quốc suốt năm qua.
Tháng 11, cơ quan này cảnh báo Nhật Bản: “Hãy ngừng vượt quá giới hạn và đùa với lửa”.
Đến tháng 12, Bắc Kinh tiếp tục tuyên bố: “Chúng tôi một lần nữa kêu gọi phía Nhật Bản xem xét lại và sửa chữa những sai lầm của mình”.
Tháng 3, thông điệp được đưa ra gay gắt hơn: “Đã đến lúc Nhật Bản phải ngừng đi sâu hơn vào con đường sai trái”.