Dự thảo nghị quyết của HĐND TP Hà Nội về cơ chế đặc thù xử lý vi phạm đất đai, trật tự xây dựng tại 12 dự án liên quan ông Lê Thanh Thản đưa ra phương án xác định nghĩa vụ tài chính đối với phần công trình xây dựng sai quy định. Theo đề xuất, ngay cả khi được xem xét cho phép tiếp tục tồn tại, các công trình vi phạm vẫn phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm khắc phục hậu quả theo quy định.

Danh sách dự án thuộc diện xem xét gồm CT6 Kiến Hưng, Đại Thanh, CT5 Tân Triều, Khu nhà ở Xa La, CT11 và CT12 thuộc khu đô thị Kim Văn - Kim Lũ, các tòa VP3, VP5, VP6 và tổ hợp chung cư HH1, HH2, HH3, HH4 tại Linh Đàm.

Theo thông tin từ Sở Xây dựng Hà Nội, tổng số căn hộ theo quy hoạch hoặc giấy phép tại các dự án là 6.759 căn. Tuy nhiên, số căn hộ thực tế lên tới 24.943 căn, vượt 18.184 căn so với quy mô được phê duyệt. Tình trạng này kéo dài, liên quan đến nhiều vi phạm về đầu tư, đất đai, quy hoạch và xây dựng, đồng thời gây sức ép lên hệ thống hạ tầng đô thị.

Theo nội dung dự thảo, đối với các công trình được xem xét cho phép tồn tại, chủ đầu tư phải nộp lại khoản lợi bất hợp pháp thu được từ phần diện tích xây dựng vi phạm. Công thức tính được xác định dựa trên diện tích sàn xây dựng tăng thêm so với quy hoạch hoặc giấy phép, giá trị suất vốn đầu tư tại thời điểm công trình được đưa vào sử dụng thực tế và tỷ lệ 50%.

Cụ thể, số tiền phải nộp được tính bằng tổng diện tích sàn xây dựng vi phạm nhân với đơn giá 1m² xây dựng theo suất vốn đầu tư tại thời điểm đưa công trình vào sử dụng, sau đó nhân với 50%.

Khoản tiền này được chủ đầu tư nộp trực tiếp vào ngân sách thành phố thông qua Kho bạc Nhà nước Hà Nội, theo thời hạn quy định trong quyết định xử lý vi phạm.

Bên cạnh nghĩa vụ tài chính liên quan đến phần xây dựng sai phạm, chủ đầu tư còn phải hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với công trình được phép tồn tại. Khoản phải nộp được xác định trên cơ sở giá đất trong bảng giá đất và hệ số điều chỉnh do UBND TP Hà Nội quy định tại thời điểm chấp thuận cho công trình, hạng mục công trình tồn tại theo hiện trạng.

Theo Sở Xây dựng, việc quy định cụ thể phương pháp tính nhằm tạo cơ sở thống nhất để các cơ quan chức năng xác định nghĩa vụ tài chính trong quá trình xử lý các dự án.

Dự thảo đồng thời nêu rõ, việc cho phép công trình tồn tại theo cơ chế đặc thù không đồng nghĩa với hợp thức hóa vi phạm. Các kết luận thanh tra, bản án và quyết định xử lý đã có hiệu lực pháp luật vẫn giữ nguyên giá trị; việc xem xét tồn tại được xác định là một biện pháp khắc phục hậu quả.

Ngoài khoản tiền phải nộp ngân sách, chủ đầu tư tại các dự án còn phải tự bảo đảm kinh phí thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả. Các khoản chi có thể bao gồm di dời cư dân, bồi thường, hỗ trợ tạm cư, tháo dỡ công trình và cải tạo, bổ sung hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.

Nguồn kinh phí thực hiện được bảo đảm từ tiền ký quỹ và tài sản của chủ đầu tư. Dự thảo không đặt trách nhiệm chi trả các khoản khắc phục sai phạm lên ngân sách Nhà nước.

Đối với những công trình được xem xét tiếp tục tồn tại có điều kiện, chủ đầu tư phải cải tạo, chỉnh trang và bổ sung hạ tầng để đáp ứng quy mô dân số thực tế. Nếu các giải pháp bổ sung vẫn không bảo đảm khả năng đáp ứng số lượng căn hộ và dân cư tăng thêm, phương án di dời sẽ được xem xét theo thứ tự ưu tiên.

Các diện tích được đề xuất ưu tiên xử lý trước gồm khối đế, tầng kỹ thuật, nhà sinh hoạt cộng đồng, tiếp đến là các căn hộ thuộc phần công trình xây vượt tầng so với quy hoạch hoặc giấy phép được duyệt.

Với những hạng mục buộc phải tháo dỡ, chủ đầu tư có trách nhiệm xây dựng phương án và chi trả toàn bộ chi phí liên quan, đồng thời bảo đảm an toàn cho cư dân và các công trình lân cận. Trong trường hợp không thể tháo dỡ, dự thảo đề cập phương án chuyển đổi công năng sử dụng nhằm tăng tiện ích, không làm gia tăng áp lực lên hạ tầng.

Trước khi triển khai di dời, chủ đầu tư phải lập danh sách các căn hộ bị ảnh hưởng, công khai phương án thực hiện, lấy ý kiến đồng thuận của cư dân về bồi thường, hỗ trợ và bố trí tạm cư, đồng thời bảo đảm nguồn kinh phí cần thiết.

Dự thảo cũng đề cập việc giải quyết quyền lợi của người mua nhà tại các dự án vi phạm. Sau khi chủ đầu tư hoàn thành nghĩa vụ tài chính về xây dựng và đất đai, doanh nghiệp phải hoàn tất hồ sơ gửi cơ quan chức năng để thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận cho người mua nhà.

Trường hợp chủ đầu tư đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính nhưng không thực hiện các thủ tục cần thiết, người mua nhà được trực tiếp nộp hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận để cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận và giải quyết theo quy định.

Phạm vi xử lý của dự thảo bao gồm 12 dự án có liên quan đến các doanh nghiệp do ông Lê Thanh Thản làm đại diện theo pháp luật, chủ sở hữu, người quản lý, điều hành hoặc tham gia góp vốn, hợp tác đầu tư. Các doanh nghiệp được nêu gồm Doanh nghiệp tư nhân Xây dựng số 1 tỉnh Điện Biên, Công ty cổ phần Sản xuất - Xuất nhập khẩu BEMES và Công ty cổ phần Phát triển đô thị Thanh Hà - Cienco5, cùng các tổ chức, pháp nhân liên quan đến quyền và nghĩa vụ tại những dự án này.

Việc xây dựng cơ chế xử lý đặc thù hướng tới xác định rõ trách nhiệm tài chính, biện pháp khắc phục hậu quả và phương án bảo đảm quyền lợi của người dân, trong bối cảnh các vi phạm tại nhiều dự án đã kéo dài và chưa được xử lý dứt điểm.