Những ngày gần đây, cộng đồng kinh doanh trực tuyến liên tục xôn xao trước việc hàng loạt sàn thương mại điện tử (TMĐT) đồng loạt điều chỉnh các loại phí dịch vụ. Động thái này diễn ra trong bối cảnh thị trường bán lẻ trực tuyến bước vào giai đoạn cạnh tranh mới, khi các nền tảng không còn duy trì chiến lược “đốt tiền” như trước mà tập trung nhiều hơn vào hiệu quả kinh doanh và tối ưu doanh thu.
Các sàn đồng loạt điều chỉnh phí
Theo thông báo mới nhất, từ ngày 26/5, Lazada tăng phí xử lý đơn hàng thành công từ 5% lên 6% (đã bao gồm VAT), đồng thời áp dụng thêm phí hạ tầng kỹ thuật 3.000 đồng đối với mỗi đơn giao thành công.
Trong khi đó, Shopee cũng điều chỉnh nhiều khoản phí từ ngày 23/5. Đáng chú ý, phí dịch vụ của gói Voucher Xtra tăng từ 4% lên 5,5% giá trị sản phẩm, với mức trần 50.000 đồng mỗi sản phẩm. Phí dịch vụ PiShip tăng từ 1.620 đồng lên 2.700 đồng cho mỗi đơn hàng.
Không nằm ngoài xu hướng, TikTok Shop cũng nâng phí hoa hồng đối với phần lớn ngành hàng. Tùy từng lĩnh vực và loại hình cửa hàng, mức phí mới dao động từ khoảng 9% đến 17,8%. Ngoài khoản hoa hồng này, người bán còn phải chi trả thêm nhiều chi phí khác như quảng cáo, xử lý đơn hàng, vận chuyển và các chương trình hỗ trợ người mua.
Theo nhiều nhà bán hàng, nếu cộng toàn bộ chi phí phát sinh gồm phí nền tảng, quảng cáo, vận chuyển, voucher, thuế và hoàn trả đơn hàng, tổng chi phí có thể chiếm tới 40-45% doanh thu mỗi đơn hàng. Điều này khiến biên lợi nhuận vốn đã mỏng của nhiều cửa hàng tiếp tục bị thu hẹp.
Chủ shop than “không còn trụ nổi”
Việc các sàn tăng phí đang tạo sức ép lớn đối với các hộ kinh doanh nhỏ và vừa – nhóm phụ thuộc nhiều vào lưu lượng khách hàng từ nền tảng.
Chị Hương, chủ một gian hàng thời trang trên Shopee và TikTok Shop tại Hà Nội, cho biết chưa bao giờ cảm thấy áp lực kinh doanh lớn như hiện nay. Trước đây, một sản phẩm nhập với giá 150.000-200.000 đồng, bán ra khoảng 300.000-400.000 đồng vẫn bảo đảm lợi nhuận sau khi trừ chi phí. Tuy nhiên hiện nay, ngoài phí sàn, người bán còn phải chi thêm cho quảng cáo, các chương trình khuyến mại và hỗ trợ vận chuyển để duy trì khả năng tiếp cận khách hàng.
“Có những đơn hàng khách trả lại hoặc áp dụng mã giảm giá sâu, shop gần như không có lãi. Nếu giữ nguyên giá bán thì lợi nhuận ngày càng ít, nhưng tăng giá lại sợ mất khách”, chị Hương chia sẻ.
Để duy trì hoạt động, nhiều mặt hàng của cửa hàng chị đã phải điều chỉnh tăng từ 70.000-100.000 đồng mỗi sản phẩm trong vài tháng gần đây.
Không chỉ ngành thời trang, nhiều hộ kinh doanh mỹ phẩm, đồ gia dụng, phụ kiện điện tử cũng phản ánh tình trạng tương tự. Theo họ, áp lực không chỉ đến từ mức phí cao hơn mà còn từ việc các khoản chi ngày càng nhiều và khó dự đoán.
Trên các diễn đàn bán hàng trực tuyến, nhiều chủ shop cho biết đang cân nhắc thu hẹp quy mô kinh doanh hoặc chuyển hướng sang bán hàng qua website riêng, Facebook, Zalo hay các nền tảng livestream độc lập nhằm giảm phụ thuộc vào các sàn TMĐT. Thậm chí, không ít người thừa nhận đang đứng trước lựa chọn “bán lỗ để giữ gian hàng hoặc rời sàn”.
Dữ liệu từ nền tảng phân tích thị trường Metric cho thấy trong năm qua đã có khoảng 165.000 gian hàng rời khỏi các sàn TMĐT lớn. Con số này phần nào phản ánh áp lực cạnh tranh ngày càng lớn đối với nhóm nhà bán hàng nhỏ lẻ.
Người tiêu dùng thấp thỏm trước nguy cơ giá hàng tăng
Không chỉ người bán chịu tác động, người tiêu dùng cũng bắt đầu lo ngại về khả năng giá hàng hóa trực tuyến sẽ tăng trong thời gian tới.
Trong nhiều năm qua, mua sắm trên các sàn TMĐT trở thành lựa chọn quen thuộc của hàng triệu người dân nhờ mức giá cạnh tranh cùng hàng loạt chương trình miễn phí vận chuyển và mã giảm giá. Tuy nhiên, khi chi phí kinh doanh của người bán liên tục gia tăng, lợi thế về giá của kênh mua sắm trực tuyến đang dần bị thu hẹp.
Chị Thu Trang (Hà Nội), khách hàng thường xuyên mua mỹ phẩm và đồ gia dụng online, cho biết nhiều sản phẩm chị từng mua với giá ưu đãi nay đã tăng thêm từ vài chục nghìn đến cả trăm nghìn đồng.
“Tôi từng mua một loại sữa rửa mặt với giá khoảng 180.000 đồng sau khi áp mã giảm giá. Hiện nay sản phẩm này thường dao động 210.000-220.000 đồng. Nhiều mặt hàng trước đây mua online rẻ hơn ngoài cửa hàng, giờ giá gần như ngang nhau”, chị Trang cho biết.
Theo nhiều người tiêu dùng, nếu các sàn tiếp tục tăng phí, phần chi phí phát sinh rất có thể sẽ được cộng trực tiếp vào giá bán. Khi đó, người mua sẽ là đối tượng cuối cùng phải gánh thêm chi phí, đặc biệt đối với các mặt hàng tiêu dùng phổ thông và sản phẩm có biên lợi nhuận thấp.
Tăng phí nhưng vẫn đẩy mạnh ưu đãi giữ chân người bán
Dù điều chỉnh nhiều loại phí dịch vụ, các sàn TMĐT vẫn tiếp tục triển khai các chương trình hỗ trợ nhằm duy trì sức hút đối với nhà bán hàng và người tiêu dùng.
Các nền tảng hiện vẫn đẩy mạnh trợ giá vận chuyển, phát hành voucher giảm giá, hoàn xu và tổ chức các chiến dịch mua sắm lớn theo từng tháng như 6.6, 7.7, 8.8 hay các chương trình khuyến mại cuối năm. Đây được xem là công cụ quan trọng giúp các cửa hàng gia tăng đơn hàng và tiếp cận khách hàng mới.
Shopee tiếp tục duy trì các chương trình Freeship Xtra, voucher đồng tài trợ và các công cụ hỗ trợ hiển thị sản phẩm. TikTok Shop tập trung vào hoạt động livestream và kết nối nhà bán với các nhà sáng tạo nội dung để thúc đẩy doanh số. Trong khi đó, Lazada mở rộng các giải pháp quảng cáo và tiếp thị nhằm hỗ trợ gian hàng tối ưu hiệu quả kinh doanh.
Tuy nhiên, nhiều chủ shop cho rằng các chương trình hỗ trợ hiện nay chưa đủ bù đắp phần chi phí tăng thêm. Không ít nhà bán hàng thừa nhận doanh số có thể tăng trong các dịp khuyến mại lớn nhưng lợi nhuận thực tế lại giảm do phải chia sẻ chi phí ưu đãi với sàn.
Trong bối cảnh thị trường TMĐT ngày càng cạnh tranh, việc cân bằng giữa chi phí vận hành, giá bán và lợi nhuận đang trở thành bài toán khó đối với nhiều hộ kinh doanh. Nếu xu hướng tăng phí tiếp tục kéo dài, áp lực lên người bán và người tiêu dùng được dự báo sẽ còn gia tăng trong thời gian tới.
