Hoạt động đấu thầu mua sắm, sửa chữa từ nguồn vốn ngân sách nhà nước luôn đặt mục tiêu tối thượng là bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình theo đúng tinh thần của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Tuy nhiên, qua công tác theo dõi hoạt động đầu tư công tại một số địa phương, dư luận đang đặt ra nhiều dấu hỏi về hiệu quả tiết kiệm ngân sách, đặc biệt tại những gói thầu áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn.

Vừa qua, ngày 04/02/2026, Trưởng phòng Kinh tế xã Tân Hải (tỉnh Lâm Đồng) đã ký ban hành Quyết định số 21/QĐ-KT về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu gói thầu số 05: Xây lắp toàn bộ công trình thuộc dự án Sửa chữa, cải tạo, nâng cấp trụ sở làm việc UBND xã Tân Hải.

Quyết định này công bố đơn vị nhận thầu là Công ty TNHH Môi trường Xanh Hiệp Lực (địa chỉ trụ sở tại phường La Gi, tỉnh Lâm Đồng). Đáng chú ý, giá trúng thầu được phê duyệt là 1.442.118.224 đồng (đã bao gồm thuế VAT 10%), thời gian thực hiện hợp đồng là 90 ngày. Hình thức lựa chọn nhà thầu được áp dụng là chỉ định thầu theo quy trình rút gọn.

Theo hồ sơ tài liệu ghi nhận, tại Quyết định số 187/QĐ-UBND ngày 30/01/2026 do Chủ tịch UBND xã Tân Hải ký ban hành về việc phê duyệt dự án, chi phí xây dựng của dự án được ấn định chính xác ở mức 1.442.118.224 đồng. Như vậy, đem so sánh giá gói thầu và giá trúng thầu của Công ty TNHH Môi trường Xanh Hiệp Lực, tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước tại gói thầu này bằng 0 đồng (0%). Từng con số ở giá trúng thầu đều khớp tuyệt đối với dự toán ban đầu mà không hề có sự xê dịch hay giảm trừ chi phí.

Việc một doanh nghiệp trúng thầu sát giá không phải là hiện tượng hiếm gặp. Tuy nhiên, khi một gói thầu quy mô hơn 1,4 tỷ đồng được thực hiện qua hình thức chỉ định thầu rút gọn mà không tạo ra bất kỳ một đồng tiết kiệm nào cho ngân sách, dư luận hoàn toàn có cơ sở để băn khoăn về quy trình khảo sát giá, lập dự toán và lựa chọn nhà thầu của đơn vị chủ quản.

Theo dữ liệu PV Báo Tri thức và Cuộc sống trích xuất từ lịch sử tham gia mạng đấu thầu quốc gia, Công ty TNHH Môi trường Xanh Hiệp Lực (mã số thuế 3401247909) là cái tên không mấy xa lạ tại các dự án địa phương. Tổng kết dữ liệu cho thấy, nhà thầu này đã từng tham gia đấu 9 gói thầu, trong đó thắng thầu 5 gói, thua 4 gói. Việc thường xuyên góp mặt và trúng thầu cho thấy năng lực nhất định của doanh nghiệp, tuy nhiên, con số tiết kiệm 0 đồng tại gói thầu số 05 đang làm dấy lên những luồng ý kiến đa chiều về hiệu quả kinh tế.

Trao đổi dưới góc nhìn pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết: "Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, được sửa đổi bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15 đã quy định rất rõ về các trường hợp được áp dụng chỉ định thầu nhằm đẩy nhanh tiến độ dự án. Tuy nhiên, việc áp dụng chỉ định thầu rút gọn phải đồng hành cùng trách nhiệm đảm bảo hiệu quả kinh tế. Nghị định số 214/2025/NĐ-CP và Thông tư số 79/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính cũng đặt ra các tiêu chuẩn khắt khe về thẩm định dự toán. Khi giá trúng thầu bằng đúng giá gói thầu đến từng chữ số lẻ, các cơ quan chức năng cần xem xét lại quá trình lập, thẩm định dự toán liệu đã sát với giá thị trường hay chưa, tránh tình trạng đội giá ngay từ khâu thiết kế ban đầu".

Đồng quan điểm, chuyên gia đấu thầu Lê Hân nhận định: "Trong đấu thầu, chỉ định thầu là một công cụ pháp lý hợp lệ. Tuy nhiên, trên tinh thần xây dựng một môi trường đầu tư công minh bạch, hiệu quả kinh tế luôn phải được đặt lên bàn cân. Chủ đầu tư mang trách nhiệm bảo vệ ngân sách nhà nước. Việc tiết kiệm 0 đồng ở những gói thầu tiền tỷ cần phải được giải trình rõ ràng bằng các báo cáo thẩm định năng lực và thẩm định giá độc lập, qua đó mới thể hiện rõ tính công bằng và trách nhiệm giải trình".