Theo tìm hiểu của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, trong bối cảnh toàn quốc chính thức áp dụng mô hình hành chính tinh gọn với 34 tỉnh/thành phố và phân cấp quản lý mạnh mẽ về địa phương, công tác quản lý vốn đầu tư công đang đòi hỏi trách nhiệm giải trình khắt khe hơn bao giờ hết. Việc tối ưu hóa từng đồng vốn từ ngân sách nhà nước không chỉ giúp nâng cao hiệu quả đầu tư mà còn phản ánh sự liêm chính, minh bạch của các cơ quan quản lý ở địa phương.

Tại địa bàn tỉnh Gia Lai, trong giai đoạn đầu tháng 6/2026, Sở GD & ĐT tỉnh này đã liên tục tiến hành rà soát, tổ chức lựa chọn nhà thầu cho các dự án cải tạo hạ tầng giáo dục cơ sở nhằm phục vụ tốt nhất cho công tác giảng dạy. Điểm đáng ghi nhận và cần được biểu dương là các gói thầu xây lắp áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn tại cơ quan này đều được tổ chức đàm phán giảm giá vô cùng thành công.

Các số liệu công bố công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia minh chứng cho việc chủ đầu tư đã tuân thủ tuyệt đối "kỷ cương thép" về tài chính, đạt tỷ lệ tiết kiệm chuẩn xác ở mức 5% so với dự toán được duyệt ban đầu. Đây được xem là một bài học điển hình trong công tác thực hiện các thủ tục chỉ định thầu thắt chặt chi phí mà không làm thất thoát dòng vốn công ngân sách.

Tuân thủ kỷ cương thép về tài chính công

Dữ liệu hồ sơ gốc thể hiện, tại gói thầu toàn bộ khối lượng xây lắp thuộc công trình Trường THPT An Lão (hạng mục sửa chữa, cải tạo cổng chính, dãy phòng học 02 tầng 12 phòng tại địa bàn xã An Hòa, tỉnh Gia Lai), quy trình pháp lý đã được vận hành hết sức minh bạch. Công trình giáo dục này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm an toàn và điều kiện học tập cho học sinh trên địa bàn, do đó đòi hỏi khâu lựa chọn nhà thầu phải vừa nhanh chóng vừa tuân thủ pháp luật nghiêm túc.

Cụ thể, vào ngày 02/6/2026, Giám đốc Sở GD & ĐT Gia Lai đã ký ban hành Quyết định số 3192/QĐ-SGDĐT nhằm phê duyệt Báo cáo Kinh tế kỹ thuật và Kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Theo Quyết định này, giá gói thầu xây lắp được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt là 1.522.016.000 đồng.

Nguồn vốn thực hiện dự án được trích từ nguồn chi thường xuyên sự nghiệp giáo dục địa phương, đòi hỏi sự chắt chiu và tối ưu hóa tối đa từ phía các đơn vị quản lý tài chính. Ngay sau khi phát hành hồ sơ yêu cầu, chủ đầu tư đã tiến hành các bước đánh giá năng lực và tổ chức thương thảo hợp đồng với tinh thần bảo vệ tối đa lợi ích của Nhà nước, kiên quyết thực hiện các định mức tiết kiệm theo hướng dẫn hiện hành.

Đến ngày 05/6/2026, Giám đốc Sở GD & ĐT Gia Lai chính thức ký Quyết định số 3461/QĐ-SGDĐT về việc phê duyệt kết quả chỉ định thầu xây lắp. Đơn vị được lựa chọn "chọn mặt gửi vàng" để triển khai thi công dự án này là Công ty TNHH Xây dựng Thương mại VKT. Đây là doanh nghiệp có mã số đăng ký kinh doanh 4101625446, đóng trụ sở tại thôn Long Hoà, xã An Hoà, tỉnh Gia Lai.

Những con số biết nói từ hồ sơ đấu thầu

Kết quả phê duyệt cho thấy, giá chỉ định thầu trúng thầu được chốt ở mức 1.445.914.000 đồng, hình thức hợp đồng trọn gói với thời gian thi công thực tế tại hiện trường là 60 ngày. Bằng phép tính toán học cơ bản dựa trên công thức chuẩn của Bộ Tài chính, phần giá trị chênh lệch giảm giữa giá dự toán gói thầu và giá trúng thầu được phê duyệt là 76.102.000 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm ngân sách tương ứng đạt tròn 5%. Đây là một con số "đạt chuẩn thép", xóa bỏ hoàn toàn tư duy chỉ định thầu với mức tiết kiệm siêu thấp mang tính chất hình thức thường thấy ở nhiều địa phương trước đây.

Kịch bản tối ưu hóa ngân sách này tiếp tục được lặp lại một cách ngoạn mục chỉ sau đó đúng hai ngày tại một cơ sở giáo dục khác. Tại gói thầu toàn bộ khối lượng xây lắp thuộc công trình Trung tâm GDNN-GDTX Hoài Nhơn (Hạng mục sửa chữa, cải tạo dãy 2 tầng 12 phòng cơ sở 1 và xây dựng nhà giáo viên cơ sở 2 tại phường Hoài Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai), tính hiệu quả kinh tế một lần nữa được đặt lên hàng đầu.

Ngày 04/6/2026, Quyết định số 3217/QĐ-SGDĐT phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu được ban hành với giá gói thầu xây lắp là 1.153.523.000 đồng. Sau bước thương thảo ký biên bản chặt chẽ vào ngày 06/6/2026, đến ngày 07/6/2026, Giám đốc Sở GD & ĐT Gia Lai đã ban hành Quyết định số 3593/QĐ-SGDĐT phê duyệt kết quả chỉ định thầu xây lắp. Công ty TNHH Xây dựng Thương mại VKT tiếp tục là đơn vị trúng thầu. Giá trúng thầu được phê duyệt là 1.095.846.000 đồng. Phép tính tiếp tục chỉ ra giá trị tiết kiệm tuyệt đối cho công quỹ tại gói thầu này đạt 57.677.000 đồng, tương ứng với tỷ lệ tiết kiệm đạt chuẩn 5%. Thời gian thực hiện hợp đồng cũng được khống chế nghiêm ngặt trong vòng 60 ngày.

Tìm hiểu sâu hơn về lịch sử đấu thầu tổng quan của nhà thầu, Công ty TNHH Xây dựng Thương mại VKT không phải là cái tên xa lạ tại địa phương. Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận doanh nghiệp này từng tham gia tổng cộng 4 gói thầu và đạt tỷ lệ trúng thầu tuyệt đối 100% (trúng cả 4 gói) với tổng giá trị trúng thầu tích lũy đạt 2.758.818.000 đồng. Đáng chú ý, toàn bộ địa bàn hoạt động chính của doanh nghiệp này đều khu biệt tại tỉnh Gia Lai. Việc một nhà thầu có tính bản địa cao và am hiểu địa giới hành chính tham gia vào các công trình sửa chữa cấp bách đã tạo thuận lợi lớn cho khâu đàm phán hợp đồng giảm giá.

Thay đổi tư duy quản lý tài chính công từ khâu đàm phán

Sự đồng nhất về tỷ lệ giảm giá tại các dự án liên tiếp cho thấy một tư duy quản lý tài chính công vô cùng minh bạch, kỷ cương của Sở GD & ĐT Gia Lai. Thay vì coi hình thức chỉ định thầu rút gọn là "lối tắt" nhằm giải ngân nhanh nguồn vốn mà bỏ qua khâu tối ưu chi phí, cơ quan này đã biến khâu thương thảo hợp đồng thành công cụ đắc lực để tiết kiệm từng đồng vốn nhà nước.

Việc đàm phán thành công tỷ lệ giảm giá 5% trọn vẹn cho cả hai gói thầu đã chứng minh chủ đầu tư đặt lợi ích kinh tế công lên trên hết, tuân thủ đúng tinh thần phòng chống lãng phí của các văn bản pháp luật hiện hành. Thành quả này không chỉ đóng góp trực tiếp vào việc nâng cấp cơ sở vật chất trường lớp, mang lại không gian học tập an toàn cho học sinh, mà còn tạo ra một tiền lệ tốt đẹp về kỷ cương đấu thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Nó khẳng định rằng, nếu chủ đầu tư có đủ quyết tâm và tinh thần trách nhiệm giải trình cao, công tác chỉ định thầu hoàn toàn có thể mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, đập tan những nghi ngại về tính hình thức trong công tác thương thảo giá thầu đầu tư công.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 2:] Bài toán năng lực khi nhà thầu thi công "kép" công trình giáo dục