Từng nổi tiếng với những cảnh báo ám ảnh về ngày tận thế do trí tuệ nhân tạo gây ra, triết gia Nick Bostrom nay lại khiến giới công nghệ bất ngờ khi chuyển sang góc nhìn lạc quan hơn về tương lai AI trong cuốn sách mới mang tên Deep Utopia.
Trong tác phẩm này, Bostrom không còn tập trung vào viễn cảnh robot tiêu diệt loài người như thí nghiệm “AI sản xuất kẹp giấy” nổi tiếng trước đây, mà thay vào đó là một xã hội nơi trí tuệ nhân tạo tạo ra sự sung túc chưa từng có và giải phóng con người khỏi áp lực lao động để sinh tồn.
Theo nhà triết học người Anh, nhân loại vốn đã mang sẵn “bản án tử hình tự nhiên” khi mọi con người đều sẽ chết vì giới hạn sinh học, do đó việc đánh cược với AI dù tiềm ẩn rủi ro vẫn là cơ hội duy nhất giúp loài người kéo dài tuổi thọ, thậm chí tiến gần đến khả năng sống gần như vô hạn trong tương lai.
Nick Bostrom cho rằng nếu được quản trị đúng cách, AI có thể chấm dứt mô hình xã hội mà con người phải làm những công việc họ không yêu thích chỉ để trả hóa đơn và tồn tại, mở ra một “kỷ nghỉ hưu vĩ đại” nơi con người tập trung cho nghệ thuật, sáng tạo, tinh thần và các giá trị nhân văn sâu sắc hơn.
Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng sự phát triển quá nhanh của AI sẽ đặt ra hàng loạt câu hỏi triết học và đạo đức chưa từng có, đặc biệt là khi các hệ thống trí tuệ nhân tạo dần có ý thức, mục tiêu và khả năng suy nghĩ giống con người hơn theo thời gian.
Điểm gây tranh cãi nhất trong quan điểm mới của Bostrom là việc ông cho rằng các “tâm trí kỹ thuật số” trong tương lai có thể cần được đối xử nhân văn giống động vật có tri giác thay vì chỉ xem là công cụ phục vụ con người, bởi chúng hoàn toàn có khả năng phát triển nhận thức và cảm xúc riêng biệt.
Dù vậy, triết gia này vẫn nhấn mạnh nguy cơ lớn nhất không nằm ở bản thân AI mà nằm ở cách con người “nuôi dưỡng” và căn chỉnh công nghệ, bởi nếu các hệ thống siêu trí tuệ được xây dựng thiếu đồng cảm hoặc chạy theo mục tiêu sai lệch, hậu quả với xã hội có thể cực kỳ nghiêm trọng.
Giới công nghệ hiện xem quan điểm mới của Nick Bostrom như một bước ngoặt lớn trong cuộc tranh luận AI toàn cầu, khi người từng được xem là “cha đẻ của nỗi sợ AI” giờ đây lại tin rằng trí tuệ nhân tạo có thể trở thành chìa khóa giúp nhân loại vượt qua giới hạn sinh học, miễn là con người đủ khôn ngoan để kiểm soát và sử dụng nó đúng hướng.
