Cắm gần 200 cọc bê tông cốt thép dài 50m xuống lòng đất, công trình cao hơn 800m mọc lên giữa sa mạc nhưng chỉ cần mất điện, kỳ quan có nguy cơ sụp đổ

Nước ngầm nhiễm mặn được xem là mối nguy lớn nhất với Burj Khalifa, toà nhà cao nhất thế giới với chiều cao 828 m tại Dubai.

Giữa vùng sa mạc khô cằn của Dubai, Burj Khalifa vươn cao 828 m, trở thành tòa nhà cao nhất thế giới kể từ khi khánh thành năm 2010. Nhìn từ bên ngoài, công trình là biểu tượng của kiến trúc hiện đại và tham vọng chinh phục những giới hạn của con người. Nhưng bí mật giúp tòa tháp đứng vững lại nằm sâu dưới lòng đất, nơi một hệ thống móng khổng lồ phải chống chọi với điều kiện địa chất phức tạp.

Để xây dựng công trình này, các kỹ sư đã sử dụng 192 cọc bê tông cốt thép, mỗi cọc có đường kính khoảng 1,5 m và chiều dài khoảng 50 m. Toàn bộ hệ thống được kết nối với một bản móng bè bê tông cốt thép dày khoảng 3,7 m, tạo thành kết cấu chịu lực khổng lồ nâng đỡ tòa tháp.

Tổng lượng bê tông sử dụng cho hệ thống móng lên tới khoảng 45.000 m³, với trọng lượng hơn 110.000 tấn.

Cắm gần 200 cọc bê tông cốt thép xuống độ sâu 50m, công trình cao hơn 800m mọc lên giữa sa mạc nhưng chỉ cần mất điện, kỳ quan có nguy cơ sụp đổ - Ảnh 1.

Bài toán khó từ nền đất sa mạc

Thách thức đối với các kỹ sư không chỉ nằm ở trọng lượng của tòa tháp mà còn ở điều kiện địa chất tại khu vực xây dựng.

Nền đất bên dưới Burj Khalifa không phải là một khối đá rắn chắc. Khu vực này có các lớp cát, trầm tích biển, đá sa thạch và đá bột kết với đặc tính cơ học khác nhau. Trong khi đó, mực nước ngầm tương đối cao và chứa hàm lượng muối đáng kể.

Đối với một công trình cao 828 m, việc đặt một khối kết cấu khổng lồ lên nền đất như vậy đòi hỏi giải pháp móng đặc biệt. Nếu nền móng lún không đồng đều, kết cấu phía trên có thể phải chịu những ứng suất rất lớn.

Các kỹ sư lựa chọn giải pháp móng bè kết hợp cọc khoan nhồi. Theo đó, 192 cọc bê tông cốt thép được cắm sâu xuống lòng đất, kết hợp với bản móng bè dày 3,7 m để phân phối tải trọng từ toàn bộ tòa tháp.

Thay vì chỉ dựa vào một lớp đá cứng nằm sâu dưới lòng đất, hệ thống tận dụng cả sức chịu tải của các cọc và ma sát giữa bề mặt cọc với đất đá xung quanh.

Tuy nhiên, đây mới chỉ là một nửa bài toán. Một thách thức khác, ít được chú ý hơn, chính là nguy cơ ăn mòn cốt thép trong môi trường nước ngầm giàu muối.

Hệ thống điện đặc biệt bảo vệ móng khỏi ăn mòn

Nước ngầm tại khu vực xây dựng Burj Khalifa chứa hàm lượng ion clorua và sunfat cao. Đây là những tác nhân có thể đe dọa độ bền của bê tông cốt thép.

Khi ion clorua xâm nhập vào bê tông và tiếp xúc với cốt thép, chúng có thể phá vỡ lớp màng bảo vệ tự nhiên trên bề mặt kim loại. Quá trình ăn mòn bắt đầu diễn ra, khiến thép suy giảm tiết diện và tạo ra các sản phẩm gỉ có thể làm nứt, bong tróc lớp bê tông bao quanh.

Cắm gần 200 cọc bê tông cốt thép xuống độ sâu 50m, công trình cao hơn 800m mọc lên giữa sa mạc nhưng chỉ cần mất điện, kỳ quan có nguy cơ sụp đổ - Ảnh 2.

Với một tòa tháp có trọng lượng khổng lồ, hệ thống cọc móng nằm sâu dưới lòng đất và rất khó tiếp cận, nguy cơ này không thể xem nhẹ.

Giải pháp được các kỹ sư lựa chọn là công nghệ bảo vệ catốt bằng dòng điện cưỡng bức, có tên tiếng Anh là Impressed Current Cathodic Protection (ICCP).

Đây là chi tiết đặc biệt trong thiết kế kỹ thuật của Burj Khalifa: điện được sử dụng để bảo vệ cốt thép nằm sâu trong hệ thống móng khỏi quá trình ăn mòn điện hóa.

Về nguyên lý, hệ thống sử dụng nguồn điện một chiều để cấp dòng điện có kiểm soát tới các điện cực anode được bố trí trong kết cấu móng. Dòng điện đi qua môi trường dẫn điện, giúp duy trì cốt thép ở trạng thái catốt, từ đó hạn chế phản ứng oxy hóa khiến thép bị ăn mòn.

Hệ thống này không loại bỏ muối khỏi đất hay nước ngầm. Thay vào đó, nó kiểm soát phản ứng điện hóa để bảo vệ các thanh thép nằm bên trong bê tông.

Theo Corrosion Technology Services, chủ đầu tư Emaar đã thuê Aegis Technical Systems thiết kế, cung cấp và triển khai hệ thống bảo vệ chống ăn mòn cho các cọc bê tông cốt thép và bản móng của Burj Khalifa. Hệ thống được đưa vào vận hành từ năm 2008, với mục tiêu bảo vệ kết cấu móng trong thời gian dài, hướng tới tuổi thọ ít nhất 100 năm.

Điều này đồng nghĩa với việc bên dưới tòa tháp cao nhất thế giới tồn tại một hệ thống điện chuyên dụng, âm thầm hoạt động để bảo vệ những cấu kiện chịu lực quan trọng nhất của công trình.

Nếu mất điện, Burj Khalifa có sụp đổ?

Chi tiết hệ thống điện chống ăn mòn khiến Burj Khalifa trở thành một trường hợp kỹ thuật đáng chú ý. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ vai trò của nguồn điện đối với hệ thống bảo vệ móng và khả năng đứng vững của toàn bộ tòa nhà.

Nếu nguồn điện của hệ thống bảo vệ catốt bị gián đoạn, khả năng bảo vệ điện hóa cũng suy giảm hoặc mất đi trong thời gian đó. Cốt thép khi ấy có thể tiếp tục đối mặt với nguy cơ ăn mòn từ môi trường nước ngầm giàu clorua.

Nhưng điều này không có nghĩa Burj Khalifa sẽ lập tức sụp đổ khi mất điện. Ăn mòn là một quá trình diễn ra theo thời gian, không phải hiện tượng khiến kết cấu mất khả năng chịu lực tức thì.

Hơn nữa, hệ thống bảo vệ catốt chỉ là một trong nhiều lớp giải pháp. Bê tông có độ thấm thấp, lớp chống thấm và các phụ gia ức chế ăn mòn cũng góp phần bảo vệ cốt thép khỏi tác động của môi trường.

Burj Khalifa vì thế không phụ thuộc vào điện để đứng vững, nhưng nguồn điện lại có vai trò quan trọng trong việc duy trì một trong những cơ chế bảo vệ tuổi thọ của phần móng.

Nguồn: Tổng hợp