Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, hoạt động đấu thầu và sử dụng vốn ngân sách nhà nước trong các dự án đầu tư công luôn đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ nhằm bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Trong bối cảnh toàn quốc đã sáp nhập còn 34 tỉnh/thành phố, bãi bỏ cấp chính quyền trung gian và địa bàn Đồng Nai chính thức được nâng cấp thành Thành phố trực thuộc Trung ương (TP Đồng Nai) kể từ ngày 30/04/2026, mọi hoạt động chi tiêu công tại địa phương này càng cần được công khai, minh bạch và đặt dưới lăng kính giám sát khắt khe nhất.

Tuy nhiên, qua quá trình rà soát dữ liệu các gói thầu xây lắp, sửa chữa, cải tạo trên địa bàn TP Đồng Nai thời gian gần đây, dư luận không khỏi băn khoăn trước sự xuất hiện dày và tỷ lệ trúng thầu gần như tuyệt đối của Công ty TNHH Đầu tư Dịch vụ và Xây dựng Nam Bình.

Công ty Nam Bình trúng 25 gói thầu tại TP Đồng Nai

Hồ sơ năng lực và lịch sử tham gia đấu thầu được công bố công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, Công ty TNHH Đầu tư Dịch vụ và Xây dựng Nam Bình (Mã số doanh nghiệp 3603895980, địa chỉ trụ sở đăng ký tại phường Trấn Biên, TP Đồng Nai, do ông Nguyễn Từ Dũng làm Giám đốc) đang thể hiện một năng lực tham gia đấu thầu vô cùng ấn tượng. Dù quy mô đăng ký doanh nghiệp siêu nhỏ, dữ liệu trích xuất từ hệ thống ghi nhận doanh nghiệp này đã tham gia tổng cộng 26 gói thầu, trong đó trúng tới 25 gói, trượt 1 gói thầu.

Điều này đồng nghĩa với việc tỷ lệ trúng thầu thực tế của Công ty TNHH Đầu tư Dịch vụ và Xây dựng Nam Bình đạt mức rất cao: 96,15%. Tổng giá trị các gói thầu mà doanh nghiệp này đã trúng (bao gồm cả tư cách tham gia độc lập và liên danh) đạt mức hơn 39,57 tỷ đồng. Đáng chú ý, toàn bộ 25 gói thầu mà nhà thầu này giành phần thắng đều nằm trên địa bàn TP Đồng Nai, mang đậm tính chất "sân nhà".

Việc một nhà thầu liên tục trúng thầu tại cùng một địa phương với tỷ lệ thành công gần như tuyệt đối là một hiện tượng cần được phân tích đa chiều dưới góc độ quản lý kinh tế. Sự xuất hiện liên tục của một doanh nghiệp tại các dự án của nhiều chủ đầu tư khác nhau trên địa bàn TP Đồng Nai, từ các đơn vị trường học (Trường THCS Long Bình), chính quyền cơ sở (UBND phường Long Bình) cho đến các cơ quan hành chính nhà nước cấp sở (Sở Khoa học và Công nghệ TP Đồng Nai), đặt ra dấu hỏi về sự phong phú, đa dạng của thị trường cung cấp dịch vụ xây lắp tại địa phương này, cũng như năng lực thu hút các nhà thầu khác tham gia cạnh tranh của các bên mời thầu.

Tiết kiệm 0,10% tại Trường THCS Long Bình và những con số "biết nói"

Đi sâu vào mổ xẻ từng hồ sơ gói thầu cụ thể, căn cứ theo dữ liệu công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, những dấu hiệu cần làm rõ về tính hiệu quả kinh tế càng hiện rõ nét.

Điển hình là tại Gói thầu số 06 (Xây dựng) thuộc dự án Sửa chữa cơ sở vật chất Trường THCS Long Bình (phường Long Bình, TP Đồng Nai). Gói thầu này được tổ chức theo hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng. Tuy nhiên, Báo cáo đánh giá E-HSDT số 1506/2026/BC-TCG-ĐTT do Tổ chuyên gia thuộc Công ty TNHH MTV Đông Trường Thịnh (đơn vị tư vấn) thực hiện lại thể hiện một kịch bản hoàn toàn thiếu vắng sự cạnh tranh: Công ty TNHH Đầu tư Dịch vụ và Xây dựng Nam Bình là nhà thầu duy nhất nộp hồ sơ dự thầu và dễ dàng vượt qua các bước đánh giá hợp lệ, năng lực, kinh nghiệm, kỹ thuật và tài chính.

Kết quả, tại Quyết định số 88/QĐ-THCS ngày 19/06/2026 (ký số ngày 20/06/2026), Hiệu trưởng Lê Văn Lành đã chính thức phê duyệt cho Công ty TNHH Đầu tư Dịch vụ và Xây dựng Nam Bình trúng thầu. Sự thiếu cạnh tranh về mặt số lượng nhà thầu tham gia đã dẫn đến một hệ quả tất yếu: Tỷ lệ tiết kiệm ngân sách cho nhà nước ở mức cực kỳ "nhỏ giọt". Cụ thể, giá dự toán gói thầu được phê duyệt là 2.230.168.124 đồng, trong khi giá trúng thầu của Công ty TNHH Đầu tư Dịch vụ và Xây dựng Nam Bình là 2.227.891.000 đồng.

Một phần quyết định số 88/QĐ-THCS

Như vậy, qua quá trình đấu thầu một dự án hơn 2,2 tỷ đồng, số tiền tiết kiệm được cho ngân sách nhà nước chỉ 2.277.124 đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm siêu thấp 0,1%. Việc một dự án giáo dục sử dụng ngân sách phường Long Bình chỉ tiết kiệm được một con số quá khiêm tốn đặt ra câu hỏi về tính hiệu quả của công tác mời thầu, cũng như khả năng tiếp cận thông tin dự án của cộng đồng doanh nghiệp xây dựng.

Lặp lại kịch bản sát giá tại Sở KH&CN và UBND phường Long Bình

Tình trạng trúng thầu sát giá dự toán không chỉ xảy ra ở hình thức đấu thầu rộng rãi. Tại Gói thầu số 04 (Xây dựng) thi công xây dựng và cung cấp thiết bị thuộc Dự án đầu tư xây dựng sửa chữa, cải tạo một số hạng mục Trụ sở làm việc của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đồng Nai (nay là Sở Khoa học và Công nghệ TP Đồng Nai), kịch bản tương tự cũng lặp lại dưới hình thức chỉ định thầu rút gọn.

Theo Quyết định số 114/QĐ-SKHCN ngày 02/04/2026 do Giám đốc Phạm Văn Trinh ký phê duyệt, giá của gói thầu này là 1.363.144.594 đồng. Sau quá trình thương thảo hợp đồng, Công ty TNHH Đầu tư Dịch vụ và Xây dựng Nam Bình được lựa chọn là đơn vị thi công với giá trúng thầu được chốt ở mức 1.360.000.000 đồng. Làm một phép tính đơn giản, gói thầu này chỉ tiết kiệm được 3.144.594 đồng, đạt tỷ lệ 0,23%.

Mặc dù việc chỉ định thầu rút gọn đối với gói thầu xây lắp dưới 2 tỷ đồng là thuộc thẩm quyền của Chủ đầu tư và được pháp luật cho phép chủ động thương thảo, song tỷ lệ tiết kiệm 0,23% tại một cơ quan cấp Sở vẫn buộc dư luận phải suy ngẫm về nỗ lực, năng lực đàm phán giá và trách nhiệm bảo vệ dòng vốn công của đơn vị này.

Tương tự, tại Gói thầu số 01 thi công xây dựng và đảm bảo an toàn giao thông nâng cấp, cải tạo đường hẻm 521 Nguyễn Ái Quốc, thông qua Quyết định số 66/QĐ-VP ngày 17/06/2026 do Chánh Văn phòng Ngô Thị Thu Hà ký duyệt, UBND phường Long Bình cũng đã chỉ định thầu rút gọn cho Công ty TNHH Đầu tư Dịch vụ và Xây dựng Nam Bình. Gói thầu có giá 1.461.576.686 đồng, trúng thầu ở mức 1.432.345.000 đồng, mang lại mức tiết kiệm 2%.

Góc nhìn pháp lý: Bài toán minh bạch và trách nhiệm giải trình

Nhìn nhận hiện tượng này dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) đưa ra quan điểm bình luận: "Từ dữ liệu hồ sơ thực tế, việc một nhà thầu duy nhất tham gia và trúng thầu với tỷ lệ tiết kiệm 0,1% tại Trường THCS Long Bình, hay việc chỉ định thầu với tỷ lệ tiết kiệm 0,23% tại Sở Khoa học và Công nghệ TP Đồng Nai là những chỉ dấu cần được cơ quan quản lý lưu tâm. Theo Điều 10 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, hoạt động đấu thầu phải bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Khi tỷ lệ tiết kiệm liên tục ở mức dưới 0,5%, mục tiêu 'hiệu quả kinh tế' đang bị thách thức nghiêm trọng."

Luật sư Nguyễn Văn Lập phân tích thêm: "Đối với gói thầu áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi mà chỉ có 1 nhà thầu tham dự, nguyên nhân có thể đến từ việc hồ sơ mời thầu thiết lập các tiêu chí chưa đủ độ mở để thu hút số đông, hoặc công tác thông tin chưa thực sự tiếp cận được nhiều doanh nghiệp. Còn đối với gói thầu chỉ định thầu, trách nhiệm của Chủ đầu tư trong việc thương thảo giá là tối quan trọng để bảo vệ ngân sách nhà nước theo đúng tinh thần Chỉ thị số 12/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Việc liên tục lựa chọn một nhà thầu quen thuộc và thương thảo được mức giảm giá không đáng kể đặt ra câu hỏi lớn về tính khách quan, cũng như trách nhiệm giải trình của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị trước quyết định sử dụng vốn đầu tư công, nhất là khi hệ thống chính quyền địa phương vừa được tinh gọn, đòi hỏi tính minh bạch cao hơn bao giờ hết."

Những dấu hiệu về tính cạnh tranh và bài toán tiết kiệm nguồn vốn ngân sách thấp tại các dự án do Công ty TNHH Đầu tư Dịch vụ và Xây dựng Nam Bình thi công trên địa bàn TP Đồng Nai không chỉ dừng lại ở những con số. Nó đòi hỏi một sự mổ xẻ sâu hơn về quy trình, trách nhiệm của các bên liên quan từ khâu lập hồ sơ, tư vấn đánh giá cho đến khi đặt bút ký quyết định phê duyệt.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin:

[Kỳ 2] Chỉ định thầu cho Nam Bình tại TP Đồng Nai: Trách nhiệm thương thảo giá ở đâu?