Bộ Quốc phòng lên kế hoạch giảm 62% số DN có vốn nhà nước: Viettel, MB, Tân Cảng Sài Gòn được xử lý ra sao?

Bộ Quốc phòng đang xây dựng phương án cơ cấu lại doanh nghiệp giai đoạn 2026–2030, với mục tiêu giảm khoảng 62% số doanh nghiệp có vốn nhà nước. Hệ thống này hiện có nhiều tên tuổi lớn như Viettel, Tân Cảng Sài Gòn, MB cùng hàng loạt tổng công ty hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, năng lượng, công nghiệp và dịch vụ.

Ngày 9/10, Bộ Quốc phòng tổ chức Hội nghị Ban Chỉ đạo cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng giai đoạn 2026–2030, dưới sự chủ trì của Thượng tướng Nguyễn Quang Ngọc, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng.

Theo phương án do Cục Tài chính xây dựng, Bộ Quốc phòng đặt mục tiêu giảm khoảng 62% số lượng doanh nghiệp có vốn nhà nước, tập trung nguồn lực vào những đơn vị có quy mô lớn, hoạt động hiệu quả và giữ vai trò quan trọng trong các lĩnh vực kinh tế, quốc phòng.

Một trong những định hướng chính là lựa chọn một số doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ làm công ty mẹ. Bộ Quốc phòng sẽ không tiếp tục trực tiếp nắm giữ vốn nhà nước tại các công ty cổ phần, thay vào đó tập trung quản lý vốn thông qua những doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Việc sắp xếp được thực hiện theo nguyên tắc không hình thành mới pháp nhân doanh nghiệp, hướng tới xây dựng các tập đoàn, tổng công ty lớn.

Kế hoạch được đưa ra trong bối cảnh các doanh nghiệp quân đội đang quản lý nguồn vốn và tài sản lớn, đồng thời đóng góp đáng kể vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Năm 2025, nhóm doanh nghiệp quân đội do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ ghi nhận tổng doanh thu hơn 428.000 tỷ đồng, tăng gần 12% so với năm trước và vượt gần 9% kế hoạch. Lợi nhuận trước thuế đạt hơn 70.000 tỷ đồng, vượt 12% kế hoạch. Các doanh nghiệp này cũng nộp ngân sách hơn 53.700 tỷ đồng, tạo việc làm cho trên 143.000 lao động với thu nhập bình quân khoảng 25,4 triệu đồng/người/tháng.

Sang năm 2026, 83 doanh nghiệp quân đội đặt mục tiêu tổng doanh thu hơn 483.600 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế trên 70.600 tỷ đồng và nộp ngân sách khoảng 55.800 tỷ đồng. Trong đó, 69 doanh nghiệp xây dựng kế hoạch tăng trưởng hai chữ số.

NHỮNG DOANH NGHIỆP LỚN TRONG HỆ THỐNG BỘ QUỐC PHÒNG

Theo phụ lục Công điện số 191/CĐ-TTg ngày 8/10/2025, có 12 doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng nằm trong nhóm Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. 

Danh sách gồm Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel), Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn, Tổng công ty Đông Bắc, Tổng công ty Xăng dầu Quân đội, Tổng công ty Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp quốc phòng (GAET), Tổng công ty Ba Son và Tổng công ty Sông Thu. Năm doanh nghiệp còn lại gồm Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn, Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô, Tổng công ty Thành An, Tổng công ty 319 và Tổng công ty Thái Sơn. 

Các doanh nghiệp này hoạt động trong nhiều lĩnh vực, từ viễn thông, công nghệ, cảng biển, logistics, khai thác than, xăng dầu đến đóng tàu, xây dựng và hạ tầng.

Bộ Quốc phòng tính giảm 62% số doanh nghiệp có vốn nhà nước: Viettel, MB, Tân Cảng Sài Gòn đang ở đâu? - Ảnh 1.

Trong đó, Viettel là một trong những doanh nghiệp có quy mô vốn lớn nhất. Tập đoàn hiện có vốn điều lệ khoảng 159.000 tỷ đồng. Tính đến cuối năm 2025, vốn chủ sở hữu hợp nhất đạt gần 225.000 tỷ đồng, riêng công ty mẹ hơn 206.000 tỷ đồng.

Không chỉ hoạt động trong lĩnh vực viễn thông, Viettel còn sở hữu hệ thống doanh nghiệp hoạt động tại thị trường trong và ngoài nước, gồm Tổng CTCP Đầu tư Quốc tế Viettel (Viettel Global), Tổng CTCP Bưu chính Viettel (Viettel Post), Tổng CTCP Công trình Viettel và CTCP Tư vấn và Dịch vụ Viettel. Tập đoàn cũng là cổ đông lớn tại Ngân hàng TMCP Quân đội (MB), với tỷ lệ sở hữu khoảng 14,7% vốn điều lệ.

Một doanh nghiệp lớn khác là Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn, đơn vị hoạt động chủ yếu trong khai thác cảng biển, logistics và dịch vụ hàng hải. Theo số liệu công bố cuối năm 2023, Tân Cảng Sài Gòn có tổng tài sản hơn 26.000 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu trên 15.000 tỷ đồng. Tổng công ty sở hữu cổ phần tại nhiều doanh nghiệp cảng biển và logistics như Dịch vụ biển Tân Cảng, Cảng Cát Lái, Kho vận Tân Cảng, ICD Tân Cảng – Long Bình và ICD Tân Cảng Sóng Thần. Ngoài ra, Tân Cảng Sài Gòn cũng sở hữu hơn 7% vốn điều lệ MB. Tổng giá trị thị trường các khoản cổ phần mà doanh nghiệp trực tiếp nắm giữ tại MB và 7 công ty cảng biển, logistics đạt khoảng 17.500 tỷ đồng, tính theo giá cổ phiếu ngày 6/11.

BỘ QUỐC PHÒNG SẼ SẮP XẾP LẠI VỐN NHƯ THẾ NÀO?

Bên cạnh các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ toàn bộ vốn điều lệ, Bộ Quốc phòng hiện còn trực tiếp sở hữu cổ phần tại một số doanh nghiệp đã đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán.

Trong đó có CTCP X20 (mã X20), CTCP 22 (C22), CTCP 32 (A32) và CTCP 26 (X26), hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực quân trang, may mặc, giày dép, thực phẩm và các sản phẩm phục vụ hậu cần. Bộ Quốc phòng đang trực tiếp nắm giữ 71,72% vốn X20, 51,35% vốn C22 và 51% vốn tại mỗi doanh nghiệp A32, X26.

Ngoài ra, Bộ Quốc phòng còn nắm 29% vốn tại CTCP Armephaco (AMP), doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dược phẩm và thiết bị y tế, cùng 18,38% vốn tại Tổng công ty 36 – CTCP (G36), doanh nghiệp hoạt động trong ngành xây dựng.

Theo định hướng cơ cấu lại giai đoạn 2026–2030, các khoản vốn nhà nước đang được Bộ Quốc phòng trực tiếp nắm giữ tại công ty cổ phần sẽ được xem xét chuyển về những doanh nghiệp mẹ phù hợp hoặc sắp xếp lại theo ngành nghề hoạt động.

Trên thực tế, quá trình thoái vốn và cơ cấu lại các khoản đầu tư đã được triển khai tại một số doanh nghiệp quân đội. Cuối năm 2025, Tổng công ty Trực thăng Việt Nam từng đưa cổ phần tại Tổng CTCP Bảo hiểm Toàn Cầu ra đấu giá, nhưng phiên bán không thành công do không có nhà đầu tư đăng ký. Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn cũng từng công bố phương án thoái toàn bộ 51% vốn tại CTCP Tân Cảng – Đồng Văn Hà Nam.

Tại buổi làm việc với Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô hồi tháng 8/2026, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Nguyễn Quang Ngọc yêu cầu doanh nghiệp kiên quyết thoái vốn tại các công ty con và doanh nghiệp liên kết hoạt động kém hiệu quả, đồng thời xử lý công nợ và những tồn đọng tài chính.

Đối với phương án cơ cấu lại toàn hệ thống, Bộ Quốc phòng xác định việc sắp xếp phải phù hợp với đặc thù ngành nghề, lĩnh vực và địa bàn hoạt động của từng đơn vị, đồng thời không làm gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh và bảo đảm quyền lợi của người lao động.