Bộ luật Hình sự mới bỏ án tử hình với 6 tội danh

Quốc hội chính thức thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi), bỏ hình phạt tử hình, trong đó có Tội mua bán trái phép chất ma túy và Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi.

Chiều 20/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, với 463/472 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 92,79%) Quốc hội chính thức thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Đồng thời, Quốc hội cũng thông qua Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi) với 466/469 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 93,39%).

2026112016192202491795166423980260319990806707077g3587189976484290001dd2c0ea64f133ccf1f6b55f0edf8abe3.jpg
Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an. Ảnh: Quốc hội.

Sau khi chỉnh lý, dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) gồm 3 phần, 25 Chương 417 điều, trong đó, có 3 điều luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi hành án hình sự, Luật Đặc xá và Luật Tư pháp người chưa thành niên. Dự thảo Nghị quyết thi hành Bộ luật gồm 4 điều. Bộ luật Hình sự (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Trước khi biểu quyết, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an đã báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đối với dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Về bỏ hình phạt tử hình, trong đó có Tội mua bán trái phép chất ma túy và Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi. Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị giữ phương án bỏ tử hình đối với các tội danh này theo dự thảo, giữ mức hình phạt cao nhất là tù chung thân, trên cơ sở chính sách nhân đạo, phân hóa trách nhiệm hình sự, tương quan mức hình phạt giữa các tội danh và xu hướng hội nhập quốc tế; đồng thời tiếp tục bảo đảm đấu tranh nghiêm khắc với tội phạm.

Cụ thể, Bộ luật mới thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình với 6 tội, chỉ giữ lại hình phạt tử hình tại 4 tội, gồm: tội phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố, sản xuất trái phép chất ma túy.

6 tội bỏ hình phạt tử hình gồm: Tội bạo loạn, mua bán trái phép chất ma túy, hiếp dâm người dưới 16 tuổi, tội chống loài người, tội phạm chiến tranh và tội khủng bố nhằm chống chính quyền Nhân dân (do được nhập vào tội khủng bố).

Về các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, Bộ trưởng cho biết cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu ý kiến, rà soát, chỉnh lý các quy định này để bảo đảm tách biệt rõ bản chất pháp lý, điều kiện áp dụng và hậu quả pháp lý; bảo đảm phân hóa trách nhiệm hình sự; khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Về tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị, theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, cơ quan chủ trì soạn thảo cho rằng vấn đề áp dụng mức hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt đối với người tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị là một cơ chế khoan hồng đặc biệt đối với người phạm tội, giúp phân hóa tội phạm dựa trên tinh thần, thái độ, mức độ hợp tác và ý thức bồi thường, khắc phục hậu quả đã gây ra.

Đồng thời, quy định này có ý nghĩa khi là cơ sở pháp lý để cơ quan tiến hành tố tụng có thể áp dụng thủ tục tố tụng rút gọn theo quy định của dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự, góp phần bảo đảm giải quyết vụ án nhanh chóng, kịp thời nhưng vẫn bảo đảm tính khách quan, toàn diện.

Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi) vừa được thông qua nêu rõ kể từ ngày Bộ luật Hình sự mới được công bố, sẽ không áp dụng hình phạt tử hình khi xét xử người phạm tội mà Bộ luật đã bỏ hình phạt tử hình.

Hình phạt tử hình đã tuyên trước ngày Bộ luật Hình sự năm 2026 được công bố đối với người phạm tội về các tội đã bỏ hình phạt tử hình mà chưa thi hành án thì không thi hành án và Chánh án TAND Tối cao ra quyết định chuyển hình phạt tử hình thành hình phạt tù chung thân. Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 3/12.

Bắt đầu từ hôm nay (20/11), Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua nhiều luật, nghị quyết về thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, thuế TNCN, doanh nghiệp...

Đợt 2 của Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục trong 2 ngày (20-21/11/2026) tại Nhà Quốc hội. Dự kiến, Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua nhiều luật, nghị quyết quan trọng, đồng thời tiếp tục thảo luận tại hội trường đối với một số dự án luật.

Theo chương trình phiên họp, ngày 20/11, Quốc hội sẽ tiến hành biểu quyết thông qua Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi); Luật Luật sư (sửa đổi); Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi); Luật Văn bản quy phạm pháp luật; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư; Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi).

Quốc hội cũng sẽ biểu quyết thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).

Hoãn, miễn trách nhiệm hình sự phải gắn với khắc phục hậu quả

Dự thảo Bộ Luật hình sự (sửa đổi) bổ sung quy định tạm hoãn, miễn truy cứu trách nhiệm hình sự với những vi phạm trong hoạt động kinh tế và đổi mới sáng tạo.

TS.LS Đặng Văn Cường, Giảng viên Khoa Luật và Lý luận chính trị, Trường Đại học Thủy lợi trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống nhấn mạnh rằng, đây là hướng tiếp cận tích cực, thể hiện sự đổi mới trong tư duy xây dựng chính sách hình sự, phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay.

433.jpg
TS.LS Đặng Văn Cường, chuyên gia luật hình sự.

Kiểm soát chặt quy trình hiến tạng, ngăn chặn việc lợi dụng để phạm tội

“Hiến mô, tạng là nghĩa cử cao đẹp, trao thêm cơ hội sống cho người bệnh. Trách nhiệm của pháp luật là bảo vệ, lan tỏa nghĩa cử ấy...", ĐB Trịnh Xuân An nói.

Sáng 2/11, góp ý về dự thảo Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), đại biểu Quốc hội Trịnh Xuân An (Đồng Nai) đề xuất bổ sung cơ chế ghi nhận ý kiến của người dưới 18 tuổi theo khả năng nhận thức, không để tình cảm và trách nhiệm gia đình trở thành sức ép buộc một người phải hiến.

Bỏ quyền đăng ký hiến không đồng nghĩa với cấm