Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa chính thức đăng tải dự thảo Thông tư quy định về quản lý nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo để lấy ý kiến rộng rãi trên Cổng thông tin điện tử của Bộ. Văn bản này được xây dựng nhằm thay thế Thông tư số 15/2024/TT-BGDĐT, bám sát các định hướng lớn từ Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025.

Dự thảo mới ghi nhận nhiều điểm cải cách quan trọng, kỳ vọng tạo bước ngoặt lớn cho hoạt động nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục đại học.

Ảnh minh họa/Nguồn baochinhphu.vn

Khác với quy định hiện hành vốn tập trung vào khối công lập, dự thảo mới mở rộng phạm vi áp dụng đến các cơ sở giáo dục đại học tư thục, cùng các tổ chức, cá nhân liên quan. Sự thay đổi này thể hiện bước chuyển dịch căn bản từ quản lý "đề tài" đơn thuần sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị, từ nghiên cứu, thẩm định, triển khai đến thương mại hóa và ứng dụng thực tiễn. Đáng chú ý, bên cạnh các đề tài truyền thống, dự thảo lần đầu tiên bổ sung "nhiệm vụ đổi mới sáng tạo" nhằm tập trung đổi mới công nghệ, phát triển tài sản trí tuệ, nâng cao năng suất, chất lượng và hỗ trợ khởi nghiệp.

Đồng thời, dự thảo cũng phân định rõ tiêu chuẩn đầu ra cho từng nhóm nhiệm vụ. Trong khi nghiên cứu cơ bản bắt buộc phải có công bố trên các tạp chí quốc tế uy tín và gắn liền với đào tạo nghiên cứu sinh, thì nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ lại đặt ra chuẩn đầu ra bắt buộc là công nghệ, quy trình hoặc giải pháp có khả năng chuyển giao, thương mại hóa. Đối với các nhiệm vụ đổi mới sáng tạo, dự thảo ưu tiên sự tham gia trực tiếp của doanh nghiệp, nhà đầu tư và các quỹ hỗ trợ, đồng thời bổ sung đại diện doanh nghiệp vào Hội đồng thẩm định để tăng cường gắn kết giữa nhà trường, nhà khoa học và doanh nghiệp, hạn chế tình trạng nghiên cứu chỉ dừng lại trong phòng thí nghiệm.

Một trong những điểm đột phá nhất của dự thảo là việc tháo gỡ nút thắt hành chính và xây dựng cơ chế chấp nhận rủi ro khoa học. Các đơn vị chủ trì được tự chủ quyết định những thay đổi nhỏ trong quá trình thực hiện và chỉ cần báo cáo, cập nhật lên hệ thống số trong vòng 7 ngày; các thủ tục điều chỉnh cấp Bộ chỉ áp dụng cho những nội dung lớn như chủ nhiệm, mục tiêu, tổng kinh phí hay quyền sở hữu trí tuệ. Việc chính thức thừa nhận rủi ro khi kết quả không đạt mục tiêu đề ra sẽ tạo hành lang pháp lý an toàn để các nhà khoa học mạnh dạn thử nghiệm những đề tài mới, đồng thời giúp phân định rõ ràng giữa rủi ro bản chất của khoa học và sai phạm trong quản lý. Song song đó, toàn bộ quy trình từ nộp hồ sơ, quản lý tiến độ đến công khai kết quả sẽ được số hóa hoàn toàn trên nền tảng quản lý khoa học công nghệ quốc gia.