Bia mộ cổ hé lộ bí mật đấu đá quyền lực triều Đường ở Trung Quốc

Văn bia của một hoạn quan từng cứu hoàng đế khỏi âm mưu ám sát hé lộ những góc khuất chính trường và cuộc tranh giành quyền lực trong cung đình nhà Đường.

Phát hiện mộ cổ hé lộ bí mật chính trường nhà Đường

Một phát hiện khảo cổ tại Tây An, tỉnh Thiểm Tây (Trung Quốc), đã thu hút sự chú ý của giới nghiên cứu lịch sử khi cung cấp thêm tư liệu về những cuộc đấu đá quyền lực trong hoàng cung thời Đường. Nhân vật trung tâm của phát hiện là Nghiêm Quý Thực, một hoạn quan từng giữ chức Nội Xu Mật Sứ dưới triều Đường Tuyên Tông và Đường Ý Tông.

Theo thông tin được công bố, kết quả nghiên cứu văn bia mộ Nghiêm Quý Thực đã mang lại những tư liệu quan trọng về hoạt động chính trị của tầng lớp hoạn quan vào giai đoạn trung và hậu Đường. Đặc biệt, nội dung văn bia cung cấp thêm manh mối liên quan đến sự kiện Đường Tuyên Tông bị người trong cung âm mưu sát hại và việc tể tướng Dương Thu bị bãi chức dưới triều Đường Ý Tông.

Ngôi mộ được Viện Nghiên cứu Khảo cổ và Bảo vệ Di tích Tây An khai quật năm 2023, tại khu vực phía Nam đường Đông Nhai Quách Đỗ, thuộc quận Trường An, thành phố Tây An. Địa điểm này nằm trong phạm vi dự án cải tạo khu dân cư Quách Bắc.

Ngôi mộ có cấu trúc huyệt đào thẳng đứng, phần huyệt chính được khoét vào nền đất. Công trình quay mặt về hướng Nam, gồm ba bộ phận chính: đường xuống mộ, hành lang nối và buồng mộ. Cấu trúc này phản ánh hình thức mai táng phổ biến trong một số tầng lớp xã hội thời Đường.

Điều khiến phát hiện trở nên đặc biệt không chỉ là ngôi mộ của một nhân vật từng nắm giữ chức vụ cao trong cung đình, mà còn là tấm bia ghi lại khá hệ thống quá trình làm quan và gia thế của ông. Những thông tin này giúp các nhà nghiên cứu đối chiếu với sử liệu truyền lại, từ đó làm sáng tỏ một số vấn đề chính trị còn nhiều điểm chưa thống nhất.

anh-chup-man-hinh-2026-11-9989.png
Bia mộ chí của hoạn quan thời Đường Nghiêm Quý Thực. Ảnh: Viện Nghiên cứu Khảo cổ và Bảo vệ Di tích Văn hóa Tây An

Hoạn quan cứu Đường Tuyên Tông khỏi âm mưu ám sát trong cung

Giá trị nổi bật nhất của tấm bia mộ nằm ở những thông tin liên quan đến một biến cố nghiêm trọng dưới triều Đường Tuyên Tông (khoảng năm 846–859). Theo sử liệu, từng có cung nhân âm mưu sát hại nhà vua, nhưng kế hoạch bị phát hiện và những người tham gia bị trừng trị.

Nội dung bia mộ Nghiêm Quý Thực cung cấp thêm chi tiết về vai trò của ông trong biến cố này. Khi sự việc xảy ra, Nghiêm Quý Thực đang trực tại cửa Hàm Ninh. Phát hiện tình hình bất thường, ông đã sử dụng cung tên chống trả những kẻ nổi loạn. Văn bia ghi lại rằng có khoảng 8–9 người trúng tên.

Sau sự kiện, Đường Tuyên Tông đích thân khen thưởng Nghiêm Quý Thực và nói rằng nếu không có ông, nhà vua có thể đã gặp nguy hiểm. Nhờ lập công trong việc bảo vệ hoàng đế, Nghiêm Quý Thực được thăng chức Bắc viện Phó sứ.

Một chi tiết đáng chú ý là trước đó, công việc chính của Nghiêm Quý Thực vốn liên quan đến việc dạy cung nhân viết chữ và tính toán, không phải một chức vụ chuyên trách bảo vệ cửa cung. Việc ông được phân công tham gia trực gác phản ánh cơ chế luân phiên đảm nhiệm nhiệm vụ trong nội đình của đội ngũ hoạn quan thời Đường.

Nhờ thông tin này, các nhà nghiên cứu có thêm cơ sở để tìm hiểu cách tổ chức lực lượng bảo vệ hoàng cung, vai trò của hoạn quan trong những tình huống khẩn cấp và con đường thăng tiến của những người lập công trước hoàng đế.

Tuy nhiên, văn bia không cung cấp đầy đủ danh tính những người chủ mưu. Vì vậy, phát hiện này chủ yếu bổ sung thông tin về diễn biến và vai trò của Nghiêm Quý Thực, chứ chưa đủ để giải đáp toàn bộ bí ẩn xung quanh âm mưu ám sát Đường Tuyên Tông.

Manh mối về vụ bãi chức tể tướng Dương Thu dưới triều Đường Ý Tông

Một nội dung quan trọng khác trong văn bia liên quan đến Dương Thu, vị tể tướng từng phục vụ dưới triều Đường Ý Tông (khoảng năm 859–873).

Theo các ghi chép lịch sử, Dương Thu từng được hoạn quan Dương Huyền Giá tiến cử vào vị trí tể tướng. Tuy nhiên, quan hệ giữa hai bên dần trở nên căng thẳng khi Dương Huyền Giá cùng người thân nhiều lần nhờ vả, nhưng Dương Thu không thể đáp ứng tất cả yêu cầu.

Mâu thuẫn này khiến Dương Huyền Giá quay sang gây sức ép, tìm cách loại bỏ Dương Thu khỏi trung tâm quyền lực. Đến tháng 10 năm Hàm Thông thứ 8 (năm 867), Dương Thu bị bãi chức tể tướng. Những ghi chép về nguyên nhân và diễn biến vụ việc trong sử sách còn hạn chế, thậm chí tồn tại một số điểm không thống nhất.

Văn bia Nghiêm Quý Thực đã bổ sung một chi tiết đáng chú ý. Khi đề cập đến việc ông bị giáng chức từ Nội Xu Mật Sứ xuống làm giám quân tại Giao Chỉ, văn bia sử dụng bốn chữ “Thời luận oan chi”, có nghĩa là đương thời nhiều người cho rằng ông bị xử oan.

Chi tiết này cho thấy Nghiêm Quý Thực cũng chịu ảnh hưởng từ những biến động quyền lực liên quan đến vụ việc của Dương Thu. Ông không nhất thiết là người đứng sau việc phế truất tể tướng, mà có thể là một nhân vật bị cuốn vào cuộc đấu đá giữa các thế lực trong triều đình.

Gia phả họ Nghiêm hé lộ mạng lưới quyền lực hoạn quan cuối thời Đường

Ngoài hai sự kiện chính trị kể trên, văn bia còn có giá trị lớn trong việc nghiên cứu gia tộc Nghiêm Quý Thực. Nội dung khắc trên bia ghi lại tương đối đầy đủ gia phả, quá trình làm quan và những mối quan hệ gia đình của ông.

Theo sử liệu, con trai hoặc con nuôi của Nghiêm Quý Thực là Nghiêm Tuân Mỹ, từng giữ chức Tả Quân Dung Sứ. Vào cuối triều Đường, nhân vật này đi theo Đường Chiêu Tông đến Phượng Tường, sau đó rời quan trường và sống ẩn dật tại núi Thanh Thành.

Một chi tiết khác được ghi trong sách Văn hiến thông khảo cho biết Nghiêm Quý Thực và hoạn quan Dương Phục Cung từng cùng giữ chức Tuyên Huy Viện Sứ. Đây là vị trí quan trọng trong hệ thống nội đình, cho thấy Nghiêm Quý Thực từng có quan hệ với những nhân vật nắm giữ quyền lực đáng kể trong cung.

Tuy nhiên, danh sách con cái được ghi trên văn bia mới phát hiện không có tên Nghiêm Tuân Mỹ. Vì vậy, mối quan hệ huyết thống hoặc nhận nuôi giữa hai người vẫn cần được giới nghiên cứu tiếp tục xác minh.

Việc tìm thấy gia phả tương đối đầy đủ giúp các nhà sử học có thêm dữ liệu để nghiên cứu cách các gia đình hoạn quan duy trì địa vị, truyền nối ảnh hưởng và xây dựng mạng lưới quan hệ qua nhiều thế hệ.

Đặc biệt, trường hợp Nghiêm Quý Thực cho thấy hoạn quan thời Đường không chỉ đảm nhiệm công việc phục vụ hoàng đế trong cung mà còn có thể tham gia sâu vào hoạt động quân sự, quản lý nội đình và các quyết định chính trị quan trọng.

Xem video: Du khách mê mẩn quán cà phê thủy cung ở TP HCM. Nguồn Vietnamnet

Bí ẩn thanh kiếm 2.500 năm tuổi vẫn sáng bóng sau khi khai quật

Tìm thấy trong mộ cổ ở Hồ Bắc (Trung Quốc), thanh kiếm Việt Vương Câu Tiễn gây kinh ngạc bởi tình trạng bảo tồn đặc biệt và kỹ thuật chế tác tinh xảo.

Thanh kiếm Câu Tiễn (Việt Vương Câu Tiễn kiếm) là một trong những bảo vật khảo cổ nổi tiếng nhất Trung Quốc. Hiện vật được tìm thấy năm 1965 tại lăng mộ số 1 thuộc khu mộ Vọng Sơn, Giang Lăng, tỉnh Hồ Bắc. Thanh kiếm có niên đại khoảng thế kỷ V trước Công nguyên, gắn với Câu Tiễn, vị vua nổi tiếng trong lịch sử Xuân Thu với câu chuyện nằm gai nếm mật.

Điều đáng kinh ngạc là sau khoảng 2.500 năm nằm trong lòng đất, thanh kiếm vẫn giữ được vẻ ngoài sáng bóng, lưỡi sắc và hầu như không có dấu hiệu ăn mòn đáng kể. Khi được khai quật, nó vẫn nằm trong bao kiếm bằng gỗ sơn mài. Hiện vật có chiều dài khoảng 55,7 cm, rộng 4,6 cm và nặng khoảng 875 g.

Kinh ngạc chiếc giường gấp tinh xảo trong mộ cổ 2.300 năm tuổi

Chiếc giường gỗ khai quật ở Hồ Bắc, Trung Quốc, cho thấy người xưa đã biết thiết kế nội thất tháo lắp, gấp gọn và tối ưu không gian.

Năm 1986, trong quá trình khai quật một khu mộ cổ ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc, các nhà khảo cổ phát hiện hai chiếc giường gấp bằng gỗ có thiết kế đặc biệt. Phát hiện này thu hút sự chú ý bởi đây không chỉ là những món đồ nội thất phục vụ sinh hoạt, mà còn phản ánh trình độ chế tác gỗ, tư duy thiết kế và quan niệm về đời sống của người xưa.

Theo đó, hiện vật được gọi là giường gấp bằng gỗ Bao Sơn. Dù đã trải qua thời gian dài nằm dưới lòng đất, khiến chất liệu gỗ bị mục ruỗng và hư hại, những dấu tích còn lại vẫn cung cấp nhiều thông tin có giá trị. Nhờ công tác nghiên cứu và phục dựng của các chuyên gia, hình dáng cũng như một số đặc điểm kết cấu của chiếc giường đã được tái hiện.

Hơn 30.000 cổ vật hé lộ bí mật kho báu dưới sông Mân Giang

Cuộc khai quật tại Giang Khẩu, Tứ Xuyên (Trung Quốc), tìm thấy hàng chục nghìn hiện vật quý, cung cấp bằng chứng về biến cố quân sự cuối thời Minh.

Truyền thuyết kho báu hàng trăm năm

“Rồng đá đối hổ đá, vàng bạc hàng vạn lạng, ai nhìn thấu bí mật, mua được cả phủ Thành Đô”. Câu dân ca lưu truyền tại huyện Bành Sơn, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc, từ lâu đã khơi gợi trí tò mò về kho báu được cho là chôn giấu dưới lòng sông Mân Giang.