Mới đây, Phòng Kinh tế xã Tân Hòa (tỉnh Vĩnh Long) đã ban hành Quyết định số 39/QĐ-PKT ngày 01/04/2026 về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu theo hình thức chỉ định thầu rút gọn cho Gói thầu số 07: Thi công xây dựng công trình Nâng cấp, cải tạo Nhà văn hóa ấp 2, xã Tân Hòa (gọi tắt là Gói thầu số 07). Theo đó, đơn vị được "chọn mặt gửi vàng" là Công ty TNHH TM-DV-XD Quân Hào (MST: 2100635688), có địa chỉ tại ấp Cầu Tre, xã Tân Hòa, tỉnh Vĩnh Long.
Gói thầu được chỉ định trúng với giá 852.584.000 đồng (giá dự toán 861.196.000 đồng), thời gian thực hiện hợp đồng 100 ngày (trọn gói).
Trái ngược với những kỳ vọng về một đơn vị có bề dày kinh nghiệm trong lĩnh vực xây lắp dân dụng, theo tìm hiểu của báo Tri thức và Cuộc sống từ thông tin công khai trên mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, Công ty TNHH TM-DV-XD Quân Hào có lịch sử tham gia đấu thầu rất hạn chế. Tính đến trước thời điểm trúng gói thầu số 07, doanh nghiệp này mới chỉ ghi nhận tham gia 02 gói thầu và trúng cả 02 cũng theo hình thức chỉ định thầu, với tổng giá trị của 02 gói thầu chỉ vỏn vẹn 308 triệu đồng
Việc một doanh nghiệp có kinh nghiệm thực chiến khiêm tốn, chủ yếu thực hiện các gói thầu quy mô nhỏ, lại được tin tưởng giao phó dự án có giá trị dự toán lên tới 861.196.000 đồng đang khiến dư luận đặt ra nhiều câu hỏi về tiêu chí đánh giá năng lực của Chủ đầu tư.
Phân tích về vấn đề này, chuyên gia đấu thầu Trần Linh cho rằng: "Hình thức chỉ định thầu giúp đẩy nhanh tiến độ các gói thầu cấp bách hoặc giá trị nhỏ theo quy định tại Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP. Tuy nhiên, nếu một nhà thầu chỉ liên tục trúng thầu qua hình thức chỉ định mà thiếu sự cạnh tranh rộng rãi trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, cần xem xét kỹ về tính hiệu quả kinh tế và sự minh bạch trong việc phân bổ nguồn vốn ngân sách địa phương."
Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Quốc Vũ (Đoàn Luật sư TP HCM) lưu ý, theo Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (sửa đổi bởi Luật 90/2025/QH15), các chủ đầu tư cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình và điều kiện chỉ định thầu, đồng thời phải chịu trách nhiệm giải trình về việc lựa chọn nhà thầu để đảm bảo tính công bằng. Tại Điều 1 của Quyết định số 39/QĐ-PKT có nêu rõ việc xét năng lực của Công ty Quân Hào. Tuy nhiên, với một "lý lịch" trúng thầu ít ỏi và giá trị các gói thầu thực hiện trước đó cực thấp, việc đơn vị này có đủ tiềm lực tài chính và đội ngũ kỹ thuật để đảm bảo tiến độ, chất lượng cho công trình Nhà văn hóa ấp 2 hay không cần có sự giám sát chặt chẽ từ các đơn vị liên quan và quần chúng nhân dân.
GIÁM SÁT CỦA CỘNG ĐỒNG VÀ VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC TRONG HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU
Hoạt động đấu thầu không chỉ chịu sự điều chỉnh của các cơ quan quản lý nhà nước mà còn đặt dưới sự giám sát trực tiếp từ cộng đồng để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả kinh tế. Theo quy định tại Điểm b Khoản 3 Điều 86 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, hoạt động đấu thầu được giám sát bởi cộng đồng. Để triển khai thực hiện quyền này, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp đóng vai trò chủ trì, tổ chức việc giám sát đầu tư của cộng đồng theo quy định của pháp luật. Đây là cơ chế kiểm soát xã hội quan trọng, đặc biệt đối với các gói thầu thực hiện tại địa bàn khu dân cư, các công trình hạ tầng cơ sở và dịch vụ công ích.
Cơ sở dữ liệu để cộng đồng thực hiện giám sát đã được cụ thể hóa tại Nghị định 214/2025/NĐ-CP. Cụ thể, Điều 20 của Nghị định này yêu cầu chủ đầu tư phải công khai kết quả thực hiện hợp đồng của nhà thầu, bao gồm các thông tin về tiến độ, chất lượng hàng hóa, dịch vụ và công trình trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Việc đăng tải thông tin về kết quả thực hiện hợp đồng phải được thực hiện không muộn hơn 06 tháng kể từ ngày kết thúc thời gian thực hiện gói thầu. Ngoài ra, chất lượng hàng hóa đã qua sử dụng cũng phải được công bố công khai để nhân dân biết và phản hồi. Thông qua các biểu mẫu điện tử chuẩn hóa theo hướng dẫn của Thông tư 79/2025/TT-BTC, người dân và các tổ chức xã hội có thể dễ dàng tiếp cận dữ liệu để phát hiện các bất thường trong quá trình triển khai dự án.
Trong bối cảnh hành chính năm 2026, trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư trước cộng đồng càng được đề cao. Chủ đầu tư có trách nhiệm cung cấp thông tin, tài liệu liên quan và giải trình về quá trình lựa chọn nhà thầu theo yêu cầu của các cơ quan chức năng và ý kiến giám sát chính đáng từ cộng đồng. Luật cũng khuyến khích áp dụng "Đấu thầu bền vững", lồng ghép các yếu tố về môi trường và xã hội vào quá trình lựa chọn nhà thầu. Nếu phát hiện các hành vi không bảo đảm công bằng, minh bạch hoặc các sai phạm về chất lượng công trình, cộng đồng thông qua Mặt trận Tổ quốc có quyền kiến nghị người có thẩm quyền đình chỉ cuộc thầu hoặc xử lý vi phạm theo quy định tại Điều 87 Luật Đấu thầu. Việc thực thi nghiêm túc cơ chế này không chỉ giúp bảo vệ tài sản công tại địa phương mà còn thúc đẩy môi trường cạnh tranh lành mạnh, vì lợi ích chung của toàn xã hội.